Thay đổi quan trọng, giúp tháo gỡ nhiều rào cản pháp lý còn tồn tại
Theo báo Dân trí, nội dung trên được đưa ra trong dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác, được Bộ Y tế cập nhật ngày 6/10.
Dự thảo đang trong quá trình hoàn thiện, mở rộng phạm vi điều chỉnh sang nhiều lĩnh vực, trong đó có tinh trùng, noãn và phôi. Trước đó, Chính phủ cho biết việc sửa luật nhằm khắc phục những khoảng trống pháp lý phát sinh sau 20 năm thi hành Luật năm 2006.
Cụ thể, người vợ có nguyện vọng có thể sử dụng tinh trùng của người chồng đã qua đời hoặc nhận lại phôi của chính hai vợ chồng để sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.
Đáng chú ý, quy định này áp dụng cho cả trường hợp người chồng được xác định đã tử vong hoặc chết não, chết tuần hoàn.
Sau khi có xác nhận y khoa chính thức, cơ sở y tế mới tiến hành thu nhận và trích xuất mẫu tinh trùng để thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF).
Đây được xem là thay đổi quan trọng, giúp tháo gỡ nhiều rào cản pháp lý còn tồn tại. Trên thực tế, nhu cầu bảo tồn sinh sản cho người đã mất từng xuất hiện tại Việt Nam.
Điển hình như trường hợp Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội từng tiến hành lưu trữ tinh trùng cho một nam thanh niên 28 tuổi đột ngột tử vong theo mong muốn của gia đình.
Trước đó, đơn vị này cũng trích xuất thành công mẫu tinh trùng từ một người đàn ông qua đời do tai nạn giao thông. 4 năm sau biến cố, người vợ đã dùng chính mẫu lưu trữ này để thực hiện IVF và đón hai bé trai chào đời.
Một em bé chào đời tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương. Ảnh: Thanh Huế/VnExpress
Trước khi dự thảo luật mới được hoàn thiện, hệ thống pháp lý cũng đã từng bước mở đường cho nguyện vọng nhân văn này.
Theo Nghị định 207/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 1/10/2025), nguyên tắc chung yêu cầu cơ sở y tế phải hủy mẫu tinh trùng hoặc phôi lưu trữ khi người gửi không may qua đời.
Tuy nhiên, mẫu tinh trùng có thể tiếp tục được lưu giữ nếu người vợ có nguyện vọng sử dụng để sinh con.
Đối với phôi đang được lưu giữ, khi người chồng qua đời, pháp luật cũng quy định một số trường hợp ngoại lệ không phải hủy phôi, trong đó có trường hợp người vợ mong muốn tiếp tục sử dụng phôi của hai vợ chồng để sinh con.
Phụ nữ độc thân được nhận tinh trùng, phôi
Theo VnExpress, dự thảo cũng quy định rõ hơn việc hiến, nhận tinh trùng, noãn và phôi trong kỹ thuật hỗ trợ sinh sản. Nam từ đủ 20 tuổi được hiến tinh trùng, nữ từ đủ 18 tuổi được hiến noãn. Cặp vợ chồng có phôi dư nhưng không còn nhu cầu sử dụng có thể hiến số phôi này.
Người nhận phải đủ sức khỏe và được tư vấn độc lập. Tinh trùng, noãn, phôi hiến chỉ được sử dụng cho một phụ nữ hoặc một cặp vợ chồng để sinh con. Việc hiến và nhận được thực hiện theo nguyên tắc vô danh giữa người hiến và người nhận.
Theo dự thảo, người vợ trong cặp vợ chồng đang điều trị vô sinh có thể nhận noãn hoặc tinh trùng. Phụ nữ độc thân được nhận tinh trùng hoặc phôi để sinh con. Quy định này cũng phù hợp với Nghị định 207 năm 2025 về sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản và điều kiện mang thai hộ vì mục đích nhân đạo.
Trước đây, Nghị định 10/2015 quy định phụ nữ độc thân có quyền sinh con bằng kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) khi có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Nay, chỉ cần họ có nguyện vọng là đủ điều kiện thực hiện kỹ thuật hỗ trợ sinh sản này. Như vậy, quy định mới này mở rộng quyền chủ động làm mẹ, không còn ràng buộc lý do y tế, phù hợp hơn với xu hướng xã hội hiện đại và nhu cầu cá nhân của phụ nữ độc thân.
Dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác đang được tiếp tục hoàn thiện trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.
