Mới đây, blogger giáo dục nổi tiếng ở Trung Quốc đã phỏng vấn một người mẹ đặc biệt. Bà có 7 người con và điều khiến nhiều người sửng sốt là hầu như đứa trẻ nào cũng thuộc nhóm “con nhà người ta” ở mức cao nhất.
Nếu chỉ có một đứa trẻ xuất sắc, người ta có thể cho rằng đó là may mắn về gen. Nhưng khi tất cả các con đều trở thành những người học tập và làm việc ở nhóm tinh hoa, thì rất khó để giải thích bằng yếu tố ngẫu nhiên. Đằng sau đó, rõ ràng là một hệ thống giáo dục gia đình có logic riêng. Điều khiến nhiều phụ huynh quan tâm là: những gia đình bình thường có thể học được gì từ cách nuôi dạy này?
Trong 7 người con: Con cả tốt nghiệp Trường Luật Harvard, hiện là luật sư; Con thứ hai tốt nghiệp Harvard hệ đại học, sau đó làm việc tại Goldman Sachs, hiện theo đuổi lĩnh vực quỹ đầu cơ; Con thứ ba tốt nghiệp Đại học Thanh Hoa, đang làm việc trong lĩnh vực công nghệ AI; Con thứ tư học cả đại học và thạc sĩ tại Stanford, hiện làm việc tại một tập đoàn lớn; Con thứ năm hiện đang theo học tại Stanford; Con thứ sáu đang học tại Harvard; Con út là học sinh trung học, theo học tại một trường tư thục hàng đầu ở Mỹ.
Với nhiều gia đình, việc đưa một đứa trẻ vào Harvard hay Stanford đã là điều vô cùng khó khăn. Vì vậy, không ít người mặc định rằng người mẹ này hẳn là một “hổ mẫu” cực đoan. Tuy nhiên, qua các video và chia sẻ, bầu không khí gia đình cho thấy điều ngược lại. Gia đình này không mang dáng dấp của kiểu “chỉ biết học và học”. Thậm chí, trong mắt các con, mẹ vẫn được gọi là “hổ mẫu”, nhưng theo cách rất khác.
Người con thứ ba tốt nghiệp Thanh Hoa thẳng thắn nói: “Nếu mẹ tôi không phải hổ mẫu, tôi không biết thế nào mới gọi là hổ mẫu”. Bản thân người mẹ cũng rất giỏi. Bà từng học đại học tại Thanh Hoa, sau đó sang Mỹ du học và tốt nghiệp Trường Kinh doanh Wharton (ĐH Pennsylvania), rồi định cư tại Mỹ. Phần lớn các con lớn lên trong môi trường giáo dục Mỹ.
Tuy nhiên, bà không cho rằng mình nuôi dạy con theo kiểu ép buộc. Ngược lại, bà cho rằng mình “thả nuôi”.
Kỷ luật rõ ràng, nhưng không kiểm soát vi mô
Vì có quá nhiều con, việc quản lý từng chi tiết là điều không thể. Gia đình lựa chọn cách quản lý tập trung: Khi còn nhỏ, các con cùng nhau làm bài tập, cùng đi học bơi. Giáo dục đạo đức chủ yếu đến từ việc cha mẹ làm gương. Tri thức học thuật chủ yếu đến từ trường học. Các con trong nhà hỗ trợ lẫn nhau.
Tuy “thả”, nhưng nguyên tắc thì rất nghiêm. Gia đình không chấp nhận điểm dưới A. Nếu có điểm thấp hơn, sẽ có “hình phạt” tương ứng như: Bị trừ tiền lì xì. Phải đổ rác cả tháng. Khi ăn bánh trung thu nhân thịt chỉ được chia một chiếc. Ngoài ra, người mẹ yêu cầu tất cả các con đều phải học một loại nhạc cụ. Mục đích không phải để thi hay biểu diễn, mà để rèn sự kiên trì.
Tự chịu trách nhiệm tài chính từ rất sớm
Dù có điều kiện để hỗ trợ, người mẹ vẫn kiên quyết rằng khi học đại học, các con phải tự xin học bổng hoặc vay vốn sinh viên, và sau khi tốt nghiệp phải tự hoàn trả. Con cả chỉ mất một năm để trả hết khoản vay khi học luật tại Harvard. Con thứ tư từ thời trung học đã tự làm bánh bán trong trường để kiếm tiền tiêu vặt. Theo người con thứ ba, chính trải nghiệm đó giúp các anh chị em sớm học cách chịu trách nhiệm cho cuộc đời mình, thay vì quen với việc được cung cấp sẵn.
Môi trường trưởng thành của họ giống như xã hội thật được thu nhỏ, chứ không phải một “nhà kính” được bảo vệ tuyệt đối.
Động lực không phải thứ được “nhồi”
Người mẹ cho rằng con mình đều là những đứa trẻ bình thường. Tài năng chỉ là một phần, nỗ lực sau này mới là yếu tố quyết định. Theo bà, động lực bên trong không thể được “dạy”, mà chỉ có thể được khơi mở bằng cách cho trẻ một hướng đi lớn, để chúng tự tìm đường.
Mỗi người con đều có câu chuyện riêng: Có người học giỏi vì được học đúng thứ mình yêu thích. Có người xem việc học là niềm vui vì ban ngày phải làm nhiều việc nhà. Có người tự đặt mục tiêu vì anh chị đã làm được. Có người cạnh tranh lành mạnh với anh chị em ruột. Điểm chung là: không ai học vì bị ép.
Người mẹ cho rằng, điều quan trọng nhất khi con còn nhỏ là thời gian đồng hành của cha mẹ. Cách cha mẹ nhìn thế giới, nhìn tiền bạc và đối nhân xử thế mới là thứ ảnh hưởng lâu dài nhất. Bà không xem thành tích học tập là yếu tố cốt lõi, mà nhấn mạnh ba phẩm chất: Biết quan tâm và biết ơn; Có khả năng chịu đựng thất bại; Có một gia đình hỗ trợ lẫn nhau
Trong gia đình này, khi gặp vấn đề tài chính có thể hỏi chị hai, gặp vấn đề pháp lý có thể hỏi chị cả. Những tương tác đời thường ấy chính là giáo dục.
Khi ánh hào quang của những trường đại học hàng đầu được đặt sang một bên, bức ảnh gia đình ấy gợi ra một thông điệp khác: xuất thân không phải yếu tố quyết định duy nhất. Trong một môi trường gia đình có kỷ luật, đối thoại và trách nhiệm, những đứa trẻ “bình thường” vẫn có thể lớn lên thành những người tự chủ, có năng lực và đủ sức đi đường dài.
Và có lẽ, chính chi tiết ấy mới là điều khiến bức ảnh tưởng chừng rất đỗi đời thường này trở nên đặc biệt đến vậy.
Hiểu Đan (Nguồn: Sohu)
