Tại vòng chung kết World Cup 2026, Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA) sẽ áp dụng một loạt cải tiến mang tính đột phá về mặt công nghệ nhằm nâng cao độ chính xác của các quyết định trên sân, đồng thời tối ưu hóa thời gian trận đấu. Tâm điểm của sự thay đổi lần này nằm ở việc nâng cấp hệ thống bắt việt vị bán tự động (SAOT) và ứng dụng sâu trí tuệ nhân tạo (AI).
Cải tiến đáng chú ý nhất là khả năng đưa ra cảnh báo việt vị theo thời gian thực của hệ thống SAOT. Khác với trước đây khi hệ thống chỉ tự động phát tín hiệu với các khoảng cách việt vị trên 50 cm, công nghệ mới tại World Cup 2026 sẽ lập tức gửi cảnh báo bằng âm thanh đến tổ trọng tài ngay khi cầu thủ việt vị rõ ràng từ 10 cm trở lên. Thay đổi này cho phép các trợ lý trọng tài biên có thể phất cờ ngay lập tức thay vì phải chờ pha bóng kết thúc như các giải đấu trước. Điều này không chỉ giúp trận đấu diễn ra liền mạch hơn mà còn giảm thiểu nguy cơ chấn thương cho cầu thủ khi phải cố gắng bám đuổi trong các tình huống đã phạm quy.
Tuy nhiên, công nghệ này vẫn có những giới hạn nhất định để đảm bảo tính khách quan. Hệ thống sẽ không tự động đưa ra cảnh báo trong các tình huống việt vị quá sít sao, các pha bóng lộn xộn tập trung đông người, hoặc các lỗi mang tính nhận định. Chẳng hạn như việc một cầu thủ dù không chạm bóng nhưng có tham gia tình huống hay che mắt thủ môn hay không. Trong những trường hợp nhạy cảm này, các trọng tài biên vẫn được hướng dẫn giữ cờ và nhường quyền quyết định cho phòng VAR xem xét lại.
Bên cạnh đó, giải đấu năm nay cũng chứng kiến sự lên ngôi của công nghệ mô phỏng 3D nhờ AI. Để phục vụ hệ thống này, toàn bộ 1.248 cầu thủ thuộc 48 đội tuyển tham dự sẽ được quét dữ liệu cơ thể với thời gian chỉ mất khoảng 1 giây mỗi người trong buổi chụp hình trước giải. Dữ liệu này giúp AI dựng lại hình ảnh mô phỏng 3D trực quan, sắc nét và có độ chính xác cao để phát sóng trực tiếp trên truyền hình, giúp người hâm mộ dễ dàng thấu hiểu các quyết định của trọng tài.
Đặc biệt, FIFA còn bổ sung tính năng đánh giá "tầm nhìn" của thủ môn thông qua việc dựng hình thời gian thực. Công nghệ này sẽ tái hiện hai góc quay ảo từ chính điểm nhìn của thủ môn tại thời điểm đối phương dứt điểm. Đây được xem là "vũ khí" đắc lực giúp phòng VAR phân tích và đưa ra kết luận chính xác nhất về việc liệu một cầu thủ đang ở thế việt vị có vô tình hay cố ý cản trở tầm quan sát của thủ môn hay không.
Ngoài cuộc cách mạng về luật việt vị, World Cup 2026 cũng sẽ áp dụng hệ thống xác định bóng ra ngoài đường biên tương tự như công nghệ Goal-line. Bằng cách kết hợp mô hình 3D và các cảm biến tiên tiến được tích hợp bên trong quả bóng, hệ thống sẽ phân tích chính xác liệu trái bóng đã hoàn toàn đi hết vạch biên hay chưa trước khi một bàn thắng được ghi. Cuối cùng, quyết định thuộc về phòng VAR cũng được mở rộng tại giải đấu lần này khi các trọng tài video được phép can thiệp và kiểm tra lại cả các tình huống thổi phạt góc gây tranh cãi lớn, hứa hẹn mang lại một kỳ World Cup công bằng và minh bạch hơn.
Tiên Tiên (Theo FIFA)
