Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường gửi UBND tỉnh Nghệ An, chiều tối 3/5/2026 xảy ra mưa lớn kèm giông lốc, gây biến động đột ngột về môi trường nước như nhiệt độ, oxy hòa tan. Hiện tượng thủy sản nuôi chết xảy ra cùng thời điểm sau đợt mưa đá, giông lốc tại nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh.
Tại xã Anh Sơn, hiện tượng cá chết được ghi nhận tại khu vực nuôi cá lồng trên sông Lam, cách xã Nhân Hòa khoảng 15-20 km về phía hạ lưu, thời gian xuất hiện từ ngày 4-5/5/2026.
Tại xã Đông Thành, các hộ nuôi dọc kênh chính lấy nước từ Bara Đô Lương ghi nhận cá tự nhiên trên sông và ốc bươu đen trong ao chết nhanh từ ngày 4-6/5/2026.
Trong khi đó, tại xã Giai Lạc và xã Bình Minh, hiện tượng ốc trong các ao nuôi chết hàng loạt xảy ra dọc hệ thống sông Đào, tập trung nhiều vào các ngày 4 và 5/5/2026.
Đáng chú ý, khu vực nuôi cá lồng trên sông Lam thuộc xã Nhân Hòa, nằm cách Nhà máy Đường Sông Lam khoảng 3 km về phía hạ lưu, không ghi nhận hiện tượng cá chết bất thường.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, kiểm tra thực tế cùng tổng hợp báo cáo của địa phương và diễn biến thời tiết cho thấy hiện tượng thủy sản chết xảy ra sau đợt mưa lớn, giông lốc làm môi trường nước biến động đột ngột trên diện rộng, gây sốc đối với thủy sản nuôi.
Cơ quan chuyên môn cũng cho biết nhiều hộ nuôi ốc với mật độ cao từ 130-300 con/m2, sử dụng nguồn nước cấp trực tiếp từ sông, kênh không qua xử lý; đồng thời chưa chủ động áp dụng các biện pháp ứng phó khi thời tiết cực đoan xảy ra như xử lý vôi ổn định độ pH, theo dõi chất lượng nước hoặc ngừng cấp nước khi nguồn nước có dấu hiệu bất thường, dẫn đến thủy sản dễ bị sốc môi trường nước và chết.
Liên quan sự cố thủng bồn chứa mật rỉ của Công ty CP Mía đường Sông Lam, báo cáo cho biết sự việc xảy ra lúc 17h15 ngày 3/5 trong điều kiện mưa lớn kèm giông lốc và sấm sét mạnh. Nguyên nhân ban đầu được doanh nghiệp xác định là do sét đánh.
Sau sự cố, công ty đã huy động lực lượng bao vây ngăn chặn mật chảy tràn, bơm hút, dùng bã mía để thấm hút lượng mật rỉ tràn ra ngoài, vệ sinh khu vực và sử dụng vôi để khử khuẩn. Đến 17h ngày 4/5, công tác xử lý, khắc phục sự cố được báo cáo hoàn tất.
Theo báo cáo của Công ty CP Mía đường Sông Lam và kết quả kiểm tra thực tế, hướng tràn của mật rỉ từ bồn chứa chảy ra cổng nhà máy do khu vực giáp bờ sông Lam cao hơn nền mặt bằng khu vực bồn chứa và đường nội bộ; giữa bờ sông Lam và khu vực đặt bồn có các công trình kiên cố, tường bê tông cùng một số vật cản khác.
Căn cứ vị trí lỗ thủng và lượng mật rỉ chứa trong bồn trước thời điểm xảy ra sự cố, cơ quan chuyên môn ước tính khoảng 300 tấn mật rỉ chảy ra ngoài. Theo kiểm đếm thực tế, doanh nghiệp thu hồi được khoảng 276 tấn; phần còn lại được thấm vào bã mía thu gom để làm nhiên liệu đốt.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, qua hiện trạng địa hình, cao trình mặt bằng, hướng thoát tràn mật rỉ và các công trình ngăn cách, chưa ghi nhận dấu hiệu mật rỉ chảy trực tiếp ra sông Lam tại thời điểm kiểm tra.
Hiện tượng cá chết trên sông Lam khiến nhiều hộ nuôi cá lồng tại Nghệ An thiệt hại nặng nề
Sau sự việc, cơ quan chức năng đã lấy mẫu nước mặt sông Lam, sông Đào và mẫu thủy sản chết để phân tích. Kết quả đo nhanh nước mặt sông Lam tại xã Anh Sơn cho thấy độ pH 7,5; độ kiềm 110; oxy hòa tan (DO) 5mg/L, nằm trong ngưỡng an toàn đối với thủy sản nuôi.
Trung tâm Quan trắc tài nguyên và môi trường lấy 3 mẫu nước sông Lam và 3 mẫu nước sông Đào để phân tích 11 thông số chất lượng nước. Kết quả cho thấy toàn bộ các thông số đều đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt theo QCVN 08:2023/BTNMT.
Đối với các mẫu ốc chết được lấy tại các xã Giai Lạc, Đông Thành và Bình Minh, kết quả xét nghiệm không phát hiện ký sinh trùng Perkinsus theo quy định về phòng, chống dịch bệnh thủy sản.
Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết đến thời điểm báo cáo UBND tỉnh, chưa đủ cơ sở để kết luận cụ thể nguyên nhân và mối liên hệ giữa sự cố thủng bồn chứa mật rỉ với hiện tượng thủy sản chết hàng loạt.
Phan Huy
