Vào khoảng 66 triệu đến 145 triệu năm trước, Trái Đất trong kỷ Phấn Trắng là một nơi đầy rẫy những mối nguy hiểm tột độ. Nếu như trong giai đoạn cuối của thời kỳ này, loài khủng long bạo chúa Tyrannosaurus rex khét tiếng đã tung hoành ngang dọc trên đất liền, thì theo một phân tích hóa thạch mới nhất, ngay từ trước đó, một phiên bản T. rex khác đã âm thầm gieo rắc nỗi kinh hoàng dưới các đại dương sâu thẳm.
Theo công bố ngày 21 tháng năm trên bản tin của Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Hoa Kỳ, các nhà khoa học đã chính thức xác định một loài thương long mới - một dạng thằn lằn thủy sinh thời tiền sử - mang tên khoa học là Tylosaurus rex. Tên gọi này được dịch sát nghĩa là vua của các loài thằn lằn có bướu, tương đồng với ý nghĩa vua của các loài thằn lằn bạo chúa của T. rex trên cạn. Cả hai loài vĩ đại này đều chia sẻ chung một tiền tố viết tắt mang tính biểu tượng vô cùng dễ nhận biết.
Chia sẻ với phóng viên Asher Elbein của tạp chí National Geographic, nhà cổ sinh vật học Amelia Zietlow làm việc tại Bảo tàng Lịch sử The Castle ở bang Wisconsin khẳng định: "Nếu có bất kỳ loài động vật nào xứng đáng với danh xưng đó, thì chính là loài sinh vật này. Phân nửa các đặc điểm sinh học của nó đều xoay quanh việc tiến hóa để có một bộ hàm to hơn và lực cắn mạnh bạo hơn".
Những kết luận trên được rút ra từ việc phân tích các mẫu hóa thạch tám mươi triệu năm tuổi, phần lớn được khai quật tại khu vực phía bắc Texas. Mặc dù các mẫu vật này đã được thu thập rải rác trong nhiều thập kỷ qua và nằm im lìm trong kho lưu trữ của nhiều bảo tàng, giới khoa học trước đó lại lầm tưởng chúng thuộc về một loài thương long khác mang tên T. proriger.
Câu chuyện tháo gỡ sự nhầm lẫn này thực chất đã bắt đầu từ mười lăm năm trước. Trả lời tờ Dallas Morning News, nhà cổ sinh vật học Michael Polcyn tại đại học Southern Methodist cho biết ông từng quan sát thấy những đặc điểm giải phẫu hết sức kỳ lạ trên một cá thể được cho là T. proriger nhưng lại có kích thước lớn bất thường.
Mới đây, chuyên gia Zietlow cũng phát hiện một mẫu vật T. proriger tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Hoa Kỳ có kích thước khổng lồ một cách vô lý. Bằng cách đối chiếu mẫu vật dị thường này với hóa thạch định danh gốc của loài T. proriger, họ đã bị thuyết phục hoàn toàn rằng lịch sử cổ sinh vật học đã có sự phân loại sai lệch.
Nhờ manh mối đó, nhóm nghiên cứu đã tiến hành lùng sục lại các bộ sưu tập tại Bắc Mỹ và tìm thấy hơn mười hai mẫu hóa thạch thương long khổng lồ tương tự. Phân tích chỉ ra rằng Tylosaurus rex cao lớn hơn hẳn T. proriger, đồng thời sở hữu bộ hàm chứa đầy những chiếc răng cưa mịn - một cấu trúc hiếm gặp ở các loài thương long.
Hầu hết các mẫu vật T. proriger được tìm thấy ở khu vực Kansas có niên đại tám mươi tư triệu năm và chỉ dài tối đa ba mươi mốt foot. Ngược lại, nhóm hóa thạch mới trẻ hơn khoảng bốn triệu năm, tập trung ở Texas và có thể phát triển tới chiều dài đáng kinh ngạc là 43 foot (khoảng 13,1 mét) - tương đương chiều dài một chiếc xe buýt chở học sinh.
Nhận định về sự kiện này, nhà sinh học tiến hóa Tiago Simões thuộc đại học Princeton cho rằng nghiên cứu mới đã củng cố vị thế của Tylosaurus, biến chúng thành nhóm thương long to lớn nhất từng tồn tại trên Trái Đất.
Tên gọi Tylosaurus rex ra đời như một sự tri ân đầy tình cờ. Vào cuối những năm 1960, nhà cổ sinh vật học John Thurmond từng hoài nghi về sự dị thường của các cá thể Tylosaurus ở đông bắc Texas và tự gọi chúng là Tylosaurus thalassotyrannus, tức bạo chúa biển cả.
Theo ông Polcyn, việc nhóm nghiên cứu tìm thấy mảnh ghi chú cũ của cố học giả Thurmond đã mang lại nguồn cảm hứng tuyệt vời cho danh xưng mới.
Không chỉ sở hữu kích thước đồ sộ, Tylosaurus rex còn là một cỗ máy giết chóc tàn bạo. Theo Ron Tykoski, người phụ trách tại Bảo tàng Tự nhiên và Khoa học Perot, cấu trúc xương của chúng minh chứng cho hệ thống cơ hàm và cơ cổ vô cùng cường tráng, khẳng định bản năng hung dữ vượt xa các giống thương long khác.
Nhóm nghiên cứu thậm chí còn tìm thấy bằng chứng về những trận chiến đẫm máu trong nội bộ loài, điển hình là mẫu hóa thạch mang tên "The Black Knight" tại bảo tàng Perot với phần mõm bị khuyết và hàm dưới gãy nát do chính đồng loại cắn xé.
Nghiên cứu khoa học này đã thành công khắc họa chân dung bá chủ đại dương sâu thẳm, đồng thời chứng minh cho câu nói đầy tự hào của Zietlow: "Rõ ràng là mọi thứ ở Texas đều lớn hơn, và điều đó đương nhiên bao gồm cả thương long".
Tham khảo: Smithsonianmag
Đức Khương
