Dạy con cách quản lý tiền bạc, hiểu giá trị của lao động và không phụ thuộc vào điều kiện gia đình là bài toán được nhiều bậc cha mẹ quan tâm. Với những gia đình giàu có, việc nuôi dạy con càng đặt ra thách thức khi trẻ có thể dễ dàng tiếp cận những món đồ xa xỉ và tận hưởng các đặc quyền từ khi còn nhỏ.
Thay vì đáp ứng mọi mong muốn, một số phụ huynh lựa chọn đặt ra giới hạn chi tiêu, quy định tiền tiêu vặt, yêu cầu con làm việc nhà hoặc tự trải nghiệm những điều kiện sinh hoạt bình thường.
Các tỷ phú như Mark Zuckerberg, Bill Gates và doanh nhân John Caudwell, cùng đầu bếp nổi tiếng Gordon Ramsay, đều có những nguyên tắc riêng trong việc dạy con tiết kiệm, sống thực tế và tự lập. Với họ, điều quan trọng không chỉ là giúp trẻ biết cách sử dụng tiền mà còn hình thành tư duy tài chính, ý thức trách nhiệm và khả năng tự đưa ra quyết định, thay vì mặc nhiên dựa vào khối tài sản của cha mẹ.
Mark Zuckerberg: Không đáp ứng mọi yêu cầu của con
Mark Zuckerberg, nhà sáng lập Meta, cùng vợ Priscilla Chan lựa chọn cách nuôi dạy con đề cao tính tự lập, dù gia đình sở hữu khối tài sản khổng lồ. Hai vợ chồng có ba con gái là Max, August và Aurelia.
Thay vì để các con lớn lên trong điều kiện được đáp ứng mọi nhu cầu, vợ chồng Zuckerberg khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động phù hợp với lứa tuổi, từ học lập trình, làm quen với công nghệ đến thực hiện những công việc nhà.
Hai người cũng đưa con đến văn phòng để các bé hiểu công việc của bố mẹ, qua đó hình dung được cách người lớn làm việc và đóng góp cho xã hội.
Trong cuộc phỏng vấn với Gayle King trên chương trình CBS Mornings năm 2019, Zuckerberg nhấn mạnh tầm quan trọng của việc không chiều theo mọi mong muốn của con.
“Trước hết, chúng tôi không đáp ứng mọi thứ cho các con. Tôi nghĩ đó là điều quan trọng. Bên cạnh đó, các con cũng có trách nhiệm và những việc nhà phải hoàn thành”, ông chia sẻ.
Chan cho biết hai vợ chồng thường đưa các con đến nơi làm việc để trẻ quan sát những gì bố mẹ làm hằng ngày.
Với gia đình Zuckerberg, việc giáo dục tài chính không chỉ nằm ở chuyện tiết kiệm tiền mà còn bắt đầu từ những thói quen nhỏ, giúp trẻ hiểu rằng mỗi thành viên đều có trách nhiệm và không phải mọi mong muốn đều được đáp ứng ngay lập tức.
Bill Gates: Tiền tiêu vặt đi kèm nguyên tắc
Nhà sáng lập Microsoft Bill Gates và vợ cũ Melinda Gates cũng từng áp dụng nhiều nguyên tắc nhằm giúp ba người con hình thành tư duy tài chính độc lập.
Theo Bill Gates và Melinda, các con được nhận tiền tiêu vặt với mức tăng dần theo độ tuổi để học cách quản lý chi tiêu. Một phần ba số tiền này được dành cho hoạt động từ thiện, qua đó giúp trẻ làm quen với việc phân bổ nguồn lực thay vì chỉ sử dụng tiền cho nhu cầu cá nhân.
“Trong nhà, tôi thường nói: ‘Không phải cứ có khả năng làm điều gì, hay có đủ điều kiện làm điều đó, thì chúng ta nên làm’”, bà từng chia sẻ trong một podcast của Bloomberg.
Quan điểm này được thể hiện rõ qua câu chuyện về Jennifer Gates, con gái cả của vợ chồng tỷ phú. Khi còn học trung học cơ sở, Jennifer từng nhìn thấy một chiếc túi hàng hiệu và đề nghị gia đình mua cho mình.
Vợ chồng tỷ phú cho biết ông bà hoàn toàn có khả năng mua món đồ đó, nhưng lựa chọn đặt câu hỏi để con suy nghĩ về hệ quả của việc sở hữu những món đồ đắt tiền.
Ông bà muốn Jennifer hiểu rằng việc gia đình có điều kiện không đồng nghĩa với việc con cần sở hữu những món đồ xa xỉ để trở nên nổi bật giữa bạn bè.
Theo Melinda, trải nghiệm thời đi học giúp bà nhận ra rằng sự giàu có không khiến một người trở nên đặc biệt hơn người khác. Vì vậy, bà không muốn các con hình thành suy nghĩ mình có vị thế cao hơn chỉ vì có người cha nổi tiếng hoặc sinh ra trong gia đình giàu có.
John Caudwell: Không chạy theo hàng hiệu
John Caudwell, nhà sáng lập các công ty điện thoại di động Phones 4u và Singlepoint, cũng chú trọng việc giúp các con duy trì lối sống thực tế.
Từng trải qua tuổi thơ thiếu thốn, tỷ phú người Anh muốn các con có cuộc sống đầy đủ nhưng không được nuông chiều quá mức. Ông có 8 người con ruột và con riêng của vợ.
“Tôi không muốn các con phải sống thiếu thốn, nhưng cũng không muốn bù đắp quá mức như một số người giàu vẫn làm”, Caudwell chia sẻ với Business Insider.
Theo ông, việc kiểm soát chi tiêu xa xỉ là một trong những cách giúp trẻ hiểu được giá trị thực sự của tiền bạc. Các con không được mua sắm quần áo hàng hiệu theo ý thích và sử dụng máy bay riêng, mà phải đi các hãng hàng không giá rẻ.
Caudwell cho rằng những món đồ đắt tiền không nhất thiết mang lại hạnh phúc lớn hơn, trong khi việc thường xuyên được đáp ứng các nhu cầu xa xỉ có thể khiến trẻ hình thành thói quen hưởng thụ.
Cách tiếp cận của ông không nhằm buộc các con sống trong cảnh thiếu thốn, mà hướng đến việc giúp trẻ hiểu rằng điều kiện kinh tế của gia đình không phải lý do để mặc nhiên được hưởng mọi đặc quyền.
Gordon Ramsay: Con đi máy bay hạng phổ thông dù bố mẹ ngồi hạng nhất
Đầu bếp nổi tiếng người Anh Gordon Ramsay cũng đặt ra những giới hạn rõ ràng về chi tiêu và hưởng thụ đối với các con.
Dù sở hữu khối tài sản lớn, Ramsay và vợ Tana không để các con mặc nhiên tận hưởng những đặc quyền dành cho bố mẹ. Một trong những nguyên tắc đáng chú ý là các con phải ngồi khoang phổ thông khi đi máy bay, trong khi bố mẹ có thể sử dụng khoang hạng nhất.
Chia sẻ với The Sun, Ramsay cho biết các con từng hỏi liệu mình có thể lên khoang hạng nhất để ngồi cùng bố mẹ và thưởng thức đồ ăn hay không. Câu trả lời của hai vợ chồng là không.
Theo Ramsay, các con cần hiểu rằng những đặc quyền như vậy phải gắn với quá trình lao động và nỗ lực của chính mình, thay vì chỉ dựa vào tài sản của gia đình.
Ngoài ra, các con còn sử dụng tàu điện ngầm và tham gia hoạt động tình nguyện tại một bệnh viện địa phương, thực hiện những công việc hỗ trợ và dọn dẹp.
Ramsay cho rằng việc để trẻ trải nghiệm cuộc sống bình thường, tự di chuyển và tham gia công việc phù hợp sẽ giúp các con giữ được sự độc lập, đồng thời hình thành động lực phấn đấu khi trưởng thành.
Vì sao các gia đình siêu giàu đặt giới hạn chi tiêu cho con?
Theo Tiến sĩ Jim Grubman, chuyên gia tâm lý học về sự giàu có, tác giả hai cuốn Strangers in Paradise: How Families Adapt to Wealth Across Generations và Wealth 3.0: The Future of Family Wealth Advising, những nguyên tắc này không đơn thuần nhằm ngăn trẻ trở nên ỷ lại vào gia đình.
Điều quan trọng hơn là giúp trẻ từng bước học cách đưa ra quyết định, cân nhắc lựa chọn và chịu trách nhiệm với những quyết định của mình.
Grubman cho rằng quá trình chuẩn bị cần được thực hiện lâu dài, nhất quán, thay vì chỉ dừng ở những quy định mang tính hình thức. Trẻ cần được rèn luyện khả năng đánh giá nhu cầu, phân bổ nguồn lực và hiểu hệ quả của việc sử dụng tiền bạc.
Không phải gia đình giàu có nào cũng áp dụng cách tiếp cận này. Tuy nhiên, theo chuyên gia, việc thiếu sự chuẩn bị có thể khiến thế hệ kế tiếp gặp khó khăn khi phải tự đưa ra quyết định liên quan đến tài sản.
Những giới hạn như quy định tiền tiêu vặt, yêu cầu làm việc nhà, hạn chế mua sắm hàng hiệu hay không được hưởng mọi đặc quyền của bố mẹ đều có thể trở thành cơ hội để trẻ học hỏi.
Thay vì tạo ra sự thiếu thốn một cách hình thức, mục tiêu là giúp trẻ làm quen với những lựa chọn phù hợp với độ tuổi, hiểu giá trị của lao động và hình thành khả năng tự chủ.
Với các gia đình sở hữu khối tài sản lớn, việc chuẩn bị cho con không chỉ là trao lại tiền bạc hay tài sản thừa kế, mà còn là trang bị kỹ năng để thế hệ sau biết cách sử dụng và đưa ra quyết định có trách nhiệm với những gì mình có.
Tham khảo Business Insider
Huỳnh Duy
