Chấm dứt triệt để việc thu, giữ quỹ lớp và quỹ trường
Thông tư số 81/2026/TT-BGDĐT (Thông tư 81) về Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh chính thức có hiệu lực từ 15/11, thay thế hoàn toàn Thông tư 55 trước đây.
Sự điều chỉnh pháp lý này đang nhận được sự quan tâm đặc biệt từ dư luận, với điểm cốt lõi là chấm dứt triệt để sự tồn tại của các khoản "quỹ lớp" và "quỹ trường" vốn gây nhiều bức xúc trong suốt thời gian qua.
Theo Điều 10 của Điều lệ mới, Ban đại diện cha mẹ học sinh tuyệt đối không được phép thu, tiếp nhận hay quản lý tiền hỗ trợ dưới bất kỳ hình thức nào. Quy định này cũng nghiêm cấm việc thành lập quỹ chung, đồng thời không cho phép ấn định các mức đóng góp bắt buộc, bình quân hay tối thiểu đối với phụ huynh.
Nhằm giải quyết dứt điểm tình trạng lạm thu núp bóng hai chữ "tự nguyện" kéo dài nhiều năm, thông tư nêu rõ Ban đại diện cha mẹ học sinh không thuộc cơ cấu tổ chức của cơ sở giáo dục, không có tư cách pháp nhân, con dấu hay tài khoản riêng.
Do đó, ban này không được làm trung gian vận động, thu chi cho các hoạt động cơ sở vật chất của nhà trường. Trong trường hợp có các khoản đóng góp tự nguyện, tiền hỗ trợ phải được thực hiện minh bạch và chuyển trực tiếp cho nhà trường quản lý theo đúng quy định pháp luật về tài trợ giáo dục.
Sự thay đổi này được kỳ vọng sẽ xóa bỏ nạn lạm thu, trả lại vai trò kết nối giáo dục thuần túy cho Ban đại diện cha mẹ học sinh và giải tỏa hoàn toàn áp lực tài chính cho phụ huynh.
Bộ GD&ĐT ban hành Thông tư 81 nghiêm cấm Ban đại diện cha mẹ học sinh thành lập quỹ chung và ấn định mức đóng góp đang nhận được sự đồng thuận lớn từ các bậc làm cha mẹ. Ảnh minh họa: Báo Văn hóa
Phụ huynh đồng tình ủng hộ nhưng vẫn lo ngại chiêu trò "lách luật"
Trên các diễn đàn và hội nhóm mạng xã hội, đông đảo cha mẹ học sinh đồng loạt bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ trước quy định cấm Ban đại diện phụ huynh thu và giữ quỹ lớp, quỹ trường, theo tờ Tri thức & Cuộc sống.
Chia sẻ trên một hội nhóm tại Hà Nội, chị Ngọc Hân cho biết bản thân hoàn toàn ủng hộ việc phụ huynh chung tay xây dựng các hoạt động giáo dục, nhưng sự đóng góp phải xuất phát từ tinh thần tự nguyện thực sự và được công khai, minh bạch.
Theo chị, việc chấn chỉnh tình trạng lạm thu là hết sức cần thiết, thể hiện trách nhiệm của nhà trường và các cấp quản lý trong việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của học sinh lẫn phụ huynh.
Cùng chung quan điểm, chị Nguyễn Hoài Thu (Hà Nội) nhấn mạnh Ban đại diện cha mẹ học sinh được thành lập để làm cầu nối giữa gia đình với nhà trường chứ không phải nơi đứng ra thu tiền hay ấn định mức đóng. Khi vai trò này bị lệch chuẩn, phụ huynh dễ cảm thấy áp lực và mất niềm tin, vì vậy việc đưa Ban đại diện về đúng chức năng cốt lõi là điều cấp thiết.
Nhìn nhận ở góc độ tâm lý học đường, chị Hồ Hà (Hà Nội) đánh giá giáo dục cần hướng tới sự bình đẳng, hoàn cảnh kinh tế gia đình không thể trở thành gánh nặng hay khiến học sinh cảm thấy mặc cảm, tự ti với bạn bè. Việc minh bạch thu chi không chỉ bảo vệ quyền lợi phụ huynh mà còn góp phần xây dựng môi trường học đường lành mạnh.
Tuy nhiên, từ thực tế hiện nay, chị K.T.H. (Long Biên, Hà Nội) vẫn bày tỏ sự bức xúc khi dù từ đầu năm đã có thông tin về quy định cấm thu quỹ, nhưng tại lớp của con chị, Ban đại diện cha mẹ học sinh vẫn lách luật bằng hình thức "vận động hỗ trợ tự nguyện" với mức cào bằng lên tới cả triệu đồng mỗi người để chi dùng cho cả năm.
Chị cho rằng đây thực chất chỉ là chiêu trò "bình mới rượu cũ", hoán đổi tên gọi nhằm hợp thức hóa các khoản thu trái phép, rất cần sự chấn chỉnh và xử lý nghiêm minh khi Thông tư 81 chính thức có hiệu lực.
Ảnh minh hoạ: Sức khỏe & Đời sống
Giải pháp ngăn chặn "quỹ ngầm"
Trao đổi trên Dân Việt, Tiến sĩ, Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp nhận định đây là quy định mang tính chấn chỉnh rất mạnh đối với hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh, thể hiện rõ quan điểm của cơ quan quản lý giáo dục trong việc bảo vệ tính tự nguyện, minh bạch và quyền lợi của người học.
Thực tế nhiều năm qua cho thấy ở một số nơi, hoạt động của Ban đại diện bị đồng nhất với việc thu tiền, quản lý quỹ, tổ chức liên hoan, mua sắm, khen thưởng hoặc hỗ trợ cả những khoản thuộc trách nhiệm của nhà trường.
Điều này dễ tạo ra tâm lý "đã là phụ huynh thì phải đóng", biến hoạt động tự nguyện thành một nghĩa vụ mang tính áp lực xã hội. Do đó, quy định mới mang ý nghĩa tích cực khi trả hoạt động của Ban đại diện về đúng bản chất.
Trước lo ngại của phụ huynh về nguy cơ "lách luật" khi quy định đi vào thực tế, luật sư Đặng Văn Cường cho rằng cần thực hiện đồng bộ ba giải pháp.
Trước hết, nhà trường phải công khai, minh bạch toàn bộ các khoản thu được phép và không được phép thực hiện, trong đó giáo viên chủ nhiệm không nên đứng ngoài cuộc bởi đây là người có ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động của Ban đại diện.
Tiếp theo, nhà trường và cơ quan quản lý giáo dục cần có cơ chế kiểm tra, giám sát phù hợp để kịp thời chấn chỉnh khi phát hiện Ban đại diện dùng danh nghĩa của mình thu tiền trái quy định, tuyệt đối không để hình thành "quỹ ngầm".
Cuối cùng, cần đẩy mạnh tuyên truyền để phụ huynh hiểu rõ tự nguyện không có nghĩa là Ban đại diện muốn thu thế nào cũng được, mà phải đi cùng đúng chủ thể, đúng mục đích, đúng phương thức và không gây áp lực cho những người không tham gia.
Bên cạnh việc siết chặt quản lý tài chính, luật sư Đặng Văn Cường lưu ý cần tránh thái cực biến Ban đại diện cha mẹ học sinh thành một tổ chức chỉ "được quyền nói nhưng không được làm gì". Ban đại diện vẫn cần không gian để thực hiện vai trò đại diện, phản biện, kết nối và phối hợp với nhà trường, bởi siết chặt quản lý tiền không đồng nghĩa với việc hạn chế quyền tham gia của phụ huynh vào đời sống giáo dục của con em.
Theo vị luật sư, cần chuyển từ tư duy "phụ huynh đóng bao nhiêu tiền" sang tư duy "phụ huynh tham gia giáo dục con em mình như thế nào", vì một Ban đại diện hoạt động hiệu quả không nhất thiết phải có quỹ lớn mà giá trị nằm ở khả năng tập hợp ý kiến, bảo vệ quyền lợi chính đáng của học sinh và tạo sự đồng thuận giữa gia đình với nhà trường.
Khi tiền bạc không còn là trung tâm, vai trò đại diện và giám sát của phụ huynh sẽ được nhìn nhận đúng đắn hơn, tạo cơ hội xây dựng môi trường giáo dục minh bạch, nơi mọi khoản tiền đều phải có căn cứ, đúng chủ thể và đúng mục đích.
Đặc biệt, luật sư nhấn mạnh không nên tìm cách lách quy định bằng việc đổi tên "thu quỹ" thành "ủng hộ", bởi pháp luật không chỉ nhìn vào tên gọi của khoản tiền mà xem xét trực tiếp bản chất giao dịch cũng như cách thức vận động, tiếp nhận, quản lý và sử dụng.
