Theo các chuyên gia truyền nhiễm, sởi là một trong những bệnh có khả năng lây lan mạnh nhất. Trung bình một người mắc bệnh có thể lây cho từ 12 đến 18 người khác nếu cộng đồng chưa có miễn dịch bảo vệ. Để ngăn chặn dịch bệnh lây lan, tỷ lệ miễn dịch cộng đồng cần đạt ít nhất 95%. Tuy nhiên, rất nhiều phụ huynh vẫn còn chủ quan.
Thông tin từ hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm của Bệnh viện Nhi Trung ương cho thấy từ ngày 1/1 đến 10/6/2026, bệnh viện ghi nhận 740 trường hợp mắc sởi đến khám và điều trị. Dù số ca bệnh giảm so với cùng kỳ năm 2025, trung bình mỗi tuần bệnh viện vẫn tiếp nhận khoảng 30 trẻ mắc sởi.
Đáng chú ý, nhiều bệnh nhi từng khám hoặc điều trị tại các cơ sở y tế ở khu vực phía Bắc trước khi chuyển đến Bệnh viện Nhi Trung ương. Một số trường hợp được xác định có mặt tại cùng cơ sở y tế trong cùng khoảng thời gian, cho thấy nguy cơ lây truyền bệnh tại những nơi tập trung đông người vẫn rất lớn, đặc biệt đối với trẻ chưa có miễn dịch.
Qua điều tra dịch tễ, các bác sĩ nhận thấy phần lớn trẻ mắc sởi chưa được tiêm đủ các mũi vắc xin theo khuyến cáo hoặc chưa từng tiêm phòng.
Nhiều trẻ bỏ lỡ mũi tiêm quan trọng
TS.BS Lê Kiến Ngãi, Trưởng khoa Dự phòng và Kiểm soát nhiễm khuẩn, Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu, trẻ cần được tiêm ít nhất hai mũi vắc xin phòng sởi.
Trong đó, mũi đầu tiên được tiêm khi trẻ từ 9–12 tháng tuổi nhằm tạo miễn dịch cơ bản. Mũi thứ hai được tiêm từ 15–18 tháng tuổi để củng cố miễn dịch và tăng khả năng bảo vệ lâu dài. Ngoài ra, trẻ trong độ tuổi 4–6 tuổi cần được tiêm nhắc lại để duy trì hiệu quả phòng bệnh.
Đối với những khu vực có nguy cơ cao hoặc trong thời điểm dịch bùng phát, trẻ có thể được chỉ định tiêm sớm từ 6 tháng tuổi theo hướng dẫn của Bộ Y tế và Tổ chức Y tế thế giới (WHO).
Thời gian qua, Bộ Y tế đã triển khai nhiều chiến dịch tiêm chủng phòng sởi tại các địa phương. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn không ít trẻ tiêm muộn, tiêm thiếu mũi hoặc bỏ lỡ lịch tiêm, tạo nên những "khoảng trống miễn dịch" trong cộng đồng.
Hiện nay, các loại vắc xin phòng sởi đang được sử dụng gồm vắc xin sởi đơn, sởi - rubella (MR), sởi - quai bị - rubella (MMR) và sởi - quai bị - rubella - thủy đậu (MMRV), phù hợp với từng độ tuổi và đối tượng khác nhau.
Trẻ đối mặt biến chứng nặng
Một thực tế đáng lo ngại là nhiều phụ huynh có con sinh non, suy dinh dưỡng hoặc mắc bệnh mạn tính thường e ngại tác dụng phụ của vắc xin nên tự ý trì hoãn tiêm chủng trong thời gian dài.
Theo các bác sĩ, đây là quan niệm chưa đúng bởi nhóm trẻ có bệnh nền lại là những đối tượng cần được bảo vệ sớm trước nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm. Thực tế lâm sàng cho thấy trẻ có bệnh nền khi mắc sởi dễ gặp các biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi nặng, suy hô hấp, viêm não hoặc bội nhiễm.
TS.BS Lê Kiến Ngãi khẳng định phần lớn trẻ có bệnh nền vẫn có thể được tiêm chủng an toàn nếu được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và đánh giá trước tiêm. Vì vậy, phụ huynh không nên tự ý trì hoãn hoặc bỏ qua các mũi vắc xin quan trọng mà cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được tư vấn thời điểm tiêm phù hợp.
Trong bối cảnh bệnh sởi vẫn ghi nhận các ca mắc mới hằng tuần, chuyên gia nhấn mạnh việc tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch không chỉ giúp bảo vệ trẻ khỏi nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nặng mà còn góp phần tạo lá chắn miễn dịch cộng đồng, hạn chế nguy cơ dịch bệnh bùng phát trở lại.
Ngọc Minh
