Năm phút ở nhà và ba tiếng trên đường về quê
Ở nhà, tôi ngồi với bố được khoảng năm phút.
Không phải vì giận nhau. Không có mâu thuẫn gì to tát. Chỉ là hết chuyện. Hỏi thăm sức khỏe xong, hỏi vườn tược xong, rồi cả hai cùng quay sang nhìn tivi. Một lúc sau ông đứng dậy đi làm gì đó, tôi cầm điện thoại lên. Cuộc trò chuyện kết thúc mà không ai tuyên bố kết thúc.
Nhưng cũng hai bố con đó, trên chuyến xe về quê ba tiếng đồng hồ, tôi kể cho ông nghe chuyện tôi đang cân nhắc đổi việc. Chuyện mấy năm nay tôi mệt thế nào. Chuyện tôi thấy mình chưa làm được điều gì đáng kể ở tuổi này. Những thứ mà ở phòng khách, tôi không bao giờ mở lời nổi.
Lúc xuống xe, tôi có hơi ngạc nhiên với chính mình. Sao vừa nãy lại nói được nhiều thế nhỉ?
Nếu bạn từng thấy điều tương tự, thì không phải chỉ mình bạn.
Cái hay nằm ở chỗ không ai phải nhìn ai
Nghĩ kỹ thì cabin xe là một trong số rất ít không gian mà hai người ngồi cạnh nhau hàng tiếng đồng hồ nhưng không phải nhìn mặt nhau.
Ngồi đối diện, dù là bàn ăn, quán cà phê hay ghế sofa, đều là tư thế của đối chất. Ánh mắt là một loại áp lực. Nói một câu nặng, bạn phải chịu ngay phản ứng trên gương mặt người kia. Nói một câu ngập ngừng, sự im lặng sau đó nặng gấp đôi vì cả hai đều đang chờ.
Trên xe thì khác. Cả hai cùng nhìn về phía trước. Bạn nói ra một điều khó nói mà không phải chứng kiến ngay lập tức người kia nghĩ gì. Người kia nghe xong cũng có vài giây để tiêu hóa mà không bị bạn soi. Khoảng cách vừa đủ đó, hóa ra là thứ khiến người ta dễ mở miệng.
Rồi còn chuyện im lặng. Ở phòng khách, im lặng ba mươi giây là gượng gạo. Trên xe, im lặng ba mươi giây là bình thường, người ta còn đang lái xe cơ mà. Bạn được phép nói nửa câu rồi dừng lại, nhìn đường, rồi năm phút sau nói nốt. Không ai coi đó là kỳ cục. Cuộc trò chuyện có nhịp thở của nó.
Và điều quan trọng nhất: không ai bỏ đi được.
Ở nhà, một cuộc nói chuyện khó nhằn kết thúc khi có người đứng dậy. Trên đường cao tốc thì không. Cả hai bị nhốt trong một khoảng thời gian có điểm đầu và điểm cuối rõ ràng, đủ dài để chạm được vào chuyện sâu, và đủ hữu hạn để không ai thấy sợ. Ba tiếng nữa là tới nơi. Nói gì thì nói, kiểu gì cũng có chỗ để dừng.
Sếp tôi và khung giờ 8h tới 9h30
Ở công ty tôi có một câu đùa: sợ nhất là khoảng 8h tới 9h30 sáng.
Đó là lúc sếp lái xe từ nhà đến công ty. Và cũng là lúc ông gọi cho từng người, hỏi về dự định sắp tới, về mấy con số còn dang dở, về cái dự án tháng trước bỏ ngỏ, hoặc đơn giản là "anh vừa nghĩ ra cái này, em thấy sao?".
Nói đùa vậy thôi chứ chẳng ai sợ. Nhưng để thấy một điều: chín mươi phút đó là khoảng thời gian duy nhất trong ngày ông không bị ai cắt ngang. Không họp, không ai gõ cửa, không có màn hình nào cần nhìn. Tay bận, mắt bận, nhưng đầu thì rảnh. Con đường quen đến mức nhớ cả chỗ nào có ổ gà, đèn đỏ nào dài bao nhiêu giây.
Chính trong khoảng rảnh đó, những thứ còn đau đáu trong đầu ông mới có chỗ để nổi lên. Và mấy cuộc gọi lúc 8h15 sáng, thực ra là sản phẩm của căn phòng ấy được chuyển ra ngoài.
Tôi để ý là không riêng gì sếp tôi. Rất nhiều người đàn ông tôi biết đều có một khung giờ như thế, chỉ khác là họ không gọi cho ai. Họ tự nói với chính mình.
Xe hạng A hay SUV thì căn phòng vẫn thế
Điều thú vị là căn phòng này không được làm bằng tiền.
Nó được làm bằng hình học, tức là hai cái ghế đặt song song, cùng hướng về một phía. Và bằng thời gian, một khoảng bị đóng khung, không rút ngắn được, không kéo dài được.
Cho nên chiếc hatchback hạng A "điều hòa mát, bốn bánh quay đều" cũng có căn phòng đó. Chiếc SUV bảy chỗ cách âm dày cũng có căn phòng đó. Cái xe bán tải đi mượn của ông chú cũng có. Xe càng ồn thì hai người càng phải ngả sang nhau mà nói, có khi lại gần hơn.
Ghế da hay nỉ, mười ba loa hay hai loa, không thay đổi cái gì cả.
Điều mà không hãng xe nào chịu nói ra
Đây mới là chỗ tôi thấy lạ.
Hàng chục năm quảng cáo ô tô, các hãng bán cho chúng ta đủ thứ. An toàn năm sao. Khả năng vận hành. Màn hình cảm ứng. Gia đình cười tươi trên đồng cỏ. Người đàn ông thành đạt bước xuống xe trước tòa nhà kính. Họ bán chiếc xe như một phương tiện, hoặc như một tấm danh thiếp.
Chưa ai bán nó như một căn phòng.
Có lẽ vì thứ đó không quay phim được. Không có gì diễn ra cả. Chỉ có hai người ngồi ghế trước, nhìn thẳng, và một cuộc trò chuyện mà nếu bạn không ở trong xe thì bạn chẳng thấy gì đặc biệt.
Cũng có thể vì nó không nằm trong bảng thông số. Không đo được bằng lít trên trăm cây, không gắn được ngôi sao nào lên đó.
Nhưng nếu hỏi những người đàn ông đã đi xe mười năm, rằng cái xe cho họ điều gì, tôi không nghĩ câu trả lời sẽ là mô men xoắn.
Không có lời khuyên nào ở đây
Tôi không định kết bài bằng một danh sách mẹo. Chuyện này không phải thứ cần tối ưu.
Chỉ là lần tới, nếu có điều gì đó bạn muốn nói với bố, với vợ, với thằng bạn thân đang gặp chuyện, mà mãi chưa tìm được lúc nào cho phải, thì có thể đừng hẹn cà phê. Rủ họ lên xe, đi đâu đó xa xa một chút.
Rồi cứ nhìn thẳng về phía trước mà nói.
Còn bạn, chuyện gì là chuyện bạn chỉ kể được khi đang cầm vô lăng?
Cấn Hưng
