Chị N.T.H. (32 tuổi, Hà Nội) xuất hiện những cơn ngứa râm ran xuất hiện ở cẳng tay chỉ khiến chị nghĩ đơn giản là da khô do thời tiết. Chị H. dùng kem dưỡng thông thường, nhưng chỉ vài ngày sau, vùng da không những không dịu đi mà còn lan rộng, chuyển sang màu đỏ sậm, bong tróc, nứt nẻ và bắt đầu rỉ dịch. Cơn đau buốt và ngứa dữ dội kéo dài đã lấy đi giấc ngủ nhiều đêm liền của chị, buộc chị phải tìm đến sự trợ giúp chuyên môn.
ThS.BSCKII Nguyễn Tiến Thành, thành viên Hội Da liễu Việt Nam chẩn đoán chị H. bị viêm da cơ địa (Atopic Dermatitis) bội nhiễm. Chị H. có tiền sử mắc bệnh từ nhỏ, nhưng do nhiều năm bệnh ổn định nên đã chủ quan, không có chiến lược chăm sóc da đặc biệt khi thời tiết chuyển lạnh.
Bác sĩ Thành chia sẻ: “Trường hợp của chị H. là điển hình cho thấy sự nguy hiểm của việc chủ quan và sự tác động mạnh mẽ của thời tiết khô lạnh đến làn da cơ địa. ‘Càng gãi càng rát, da nứt ra đau buốt, đêm không ngủ nổi’ là lời mô tả chân thật nhất về sự hành hạ của bệnh nhiễm".
Viêm da cơ địa bùng phát vào mùa đông khiến số ca bệnh nhập viện tăng cao
Căn bệnh bùng phát vào mùa đông
Theo Bác sĩ Tiến Thành, những đợt khô rét kéo dài chính là "chất xúc tác" khiến viêm da cơ địa bùng phát và diễn biến nặng hơn rõ rệt so với các mùa khác. Số lượng bệnh nhân đến khám vì bệnh lý này đang tăng lên đáng kể, trong đó không ít ca phải điều trị tích cực do tổn thương lan rộng, ngứa dữ dội và có dấu hiệu bội nhiễm.
Hàng rào bảo vệ da suy yếu: Mùa đông, độ ẩm không khí giảm sâu, khiến da mất nước nhanh chóng. Lớp lipid (chất béo tự nhiên) bảo vệ da bị suy yếu.
Da cơ địa bị tổn thương kép: Đối với người mắc viêm da cơ địa, hàng rào bảo vệ da vốn đã bị khiếm khuyết. Khi gặp điều kiện khô lạnh, sự mất nước tăng lên làm da trở nên cực kỳ nhạy cảm, dễ nứt nẻ, viêm đỏ và ngứa dữ dội.
Ảnh hưởng đa đối tượng: Không chỉ người lớn, trẻ em (quấy khóc, gãi trầy xước) và người cao tuổi cũng là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề, dẫn đến mất ngủ, căng thẳng kéo dài, tác động nghiêm trọng đến sinh hoạt và công việc.
Bên cạnh yếu tố thời tiết, bác sĩ Nguyễn Tiến Thành nhấn mạnh hai nguyên nhân chính khiến viêm da cơ địa diễn biến nặng:
Hành vi gãi không kiểm soát: Ngứa là phản xạ khó tránh khi da khô. Tuy nhiên, hành động gãi sẽ làm tổn thương hàng rào da vốn đã yếu, tạo điều kiện cho vi khuẩn và tác nhân gây dị ứng xâm nhập.
Điều này tạo thành vòng xoắn bệnh lý "Ngứa – Gãi – Viêm – Ngứa hơn", khiến tình trạng viêm trở nên trầm trọng hơn, thậm chí dẫn đến nguy cơ bội nhiễm da.
Lạm dụng nước nóng và chất tẩy rửa mạnh:Nhiều người có thói quen tắm nước quá nóng hoặc tắm lâu để cảm thấy dễ chịu khi trời lạnh. Tuy nhiên, nhiệt độ cao sẽ cuốn trôi lớp dầu tự nhiên trên da.
Việc sử dụng xà phòng hoặc sữa tắm có tính tẩy rửa mạnh cũng làm mất cân bằng độ pH da, khiến da càng khô, kích ứng và tình trạng viêm cơ địa càng trở nên bất lợi.
Nâng cao ý thức chủ động chăm sóc da để hạn chế mắc bệnh
Sai lầm nhiều người mắc phải
Bác sĩ Thành lưu ý: “Viêm da cơ địa là bệnh mạn tính. Mục tiêu điều trị không phải là khỏi hẳn trong thời gian ngắn mà là kiểm soát tốt, hạn chế tái phát và giảm mức độ nặng của các đợt bùng phát".
Để hạn chế tối đa các đợt bùng phát trong mùa khô rét, người bệnh cần tuân thủ nguyên tắc kết hợp điều trị y khoa và chăm sóc da đúng cách:
Duy trì thói quen dưỡng ẩm thường xuyên; Sử dụng kem dưỡng ẩm đều đặn, tối thiểu 2 lần/ngày; Thời điểm vàng là ngay sau khi tắm (trong vòng 3 phút) để "khóa" độ ẩm trên da; Lựa chọn các sản phẩm dưỡng ẩm chuyên biệt, không mùi, không cồn, phù hợp cho da nhạy cảm và da cơ địa.
Thay đổi thói quen tắm rửa: Tránh tắm nước quá nóng, chỉ nên dùng nước ấm vừa phải. Thời gian tắm nên ngắn gọn (dưới 10 phút). Hạn chế chà xát mạnh lên vùng da tổn thương.Không sử dụng các sản phẩm làm sạch có tính tẩy rửa cao; ưu tiên các loại sữa tắm dịu nhẹ, có độ pH trung tính.
Tuyệt đối không tự ý điều trị dùng lại đơn thuốc cũ hoặc nghe theo các mẹo truyền miệng, chưa được kiểm chứng khoa học.
Khi da có các dấu hiệu bất thường như ngứa tăng, đỏ nhiều, nứt nẻ, hoặc rỉ dịch, cần đi khám sớm để bác sĩ đánh giá lại và điều chỉnh phác đồ điều trị kịp thời.
"Đặc biệt, có những công nghệ laser, ánh sáng hỗ trợ điều trị giảm phù nề, giảm viêm, hạn chế tình trạng tái phát. Tuy nhiên, những chỉ định này phải được bác sĩ thăm khám và chỉ định cho phù hợp với từng giai đoạn bệnh (cấp, bán cấp, hay mạn tính)", BS Thành nhấn mạnh.
Thời tiết hanh khô, rét sâu vẫn đang tiếp tục duy trì. Các chuyên gia da liễu khuyến cáo người dân, đặc biệt là những người có tiền sử viêm da cơ địa, cần nâng cao ý thức chủ động chăm sóc da và theo dõi sát các dấu hiệu bất thường, tránh để những tổn thương nhỏ tiến triển thành đợt viêm nặng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.
