Mỗi khi thời tiết bước vào giai đoạn oi bức cực điểm, trên mạng xã hội lại xuất hiện những đoạn video ghi lại cảnh người dân đập trứng lên vỉa hè, mặt đường, nắp xe hoặc một chiếc chảo đặt dưới nắng. Chỉ sau một thời gian, lòng trắng trứng bắt đầu chuyển đục, phần mép hơi se lại, tạo cảm giác như quả trứng đang được làm chín giống trên bếp.
Hình ảnh này dễ gây tò mò bởi nó trực quan hơn nhiều so với những con số nhiệt độ khô khan. Thay vì nói trời nóng 39-40 độ C, nhiều người chọn cách dùng quả trứng để “đo” cái nóng bằng mắt thường. Tuy nhiên, điều đáng nói là không ít người sau khi thấy trứng se mặt đã cho rằng trứng có thể ăn được. Đây chính là điểm các chuyên gia an toàn thực phẩm khuyến cáo cần đặc biệt thận trọng.
Trên mạng xã hội, nhiều người chia sẻ việc thử nhiệt độ nắng ngoài trời để chiên trứng (Ảnh Tổng hợp)
Vì sao trứng ngoài trời trông như đang được nấu?
Hiện tượng trứng chuyển màu khi gặp bề mặt nóng có thể giải thích bằng phản ứng của protein. Trứng chứa nhiều protein, đặc biệt là trong lòng trắng. Khi gặp nhiệt, các protein này bắt đầu biến đổi cấu trúc, sau đó liên kết lại với nhau. Vì vậy, lòng trắng từ trạng thái trong, lỏng sẽ chuyển sang màu trắng đục và đặc hơn.
Theo Thư viện Quốc hội Mỹ, protein trong trứng bắt đầu có sự thay đổi rõ khi nhiệt độ tiến gần khoảng 70 độ C. Các nguồn khoa học phổ thông như Exploratorium cũng giải thích rằng quá trình lòng trắng trứng chuyển đục khi được làm nóng là do protein bị biến tính và đông tụ. Đây là cơ chế tương tự khi luộc, rán hoặc hấp trứng trong bếp.
Điểm khiến nhiều người bất ngờ là nhiệt độ không khí và nhiệt độ bề mặt ngoài trời không giống nhau. Không khí có thể ở mức 38-42 độ C, nhưng mặt đường nhựa, bê tông, đá lát, kim loại hay nắp capo ô tô đặt dưới nắng trực tiếp có thể nóng hơn rất nhiều. Một số nghiên cứu từng ghi nhận bề mặt nhựa đường, đá, bê tông hoặc kim loại trong nắng gắt có thể vượt 60 độ C, thậm chí cao hơn trong những điều kiện đặc biệt.
Ảnh minh họa
Vì vậy, khi đập trứng lên bề mặt đang tích nhiệt, phần lòng trắng mỏng tiếp xúc trực tiếp với bề mặt nóng có thể se lại. Nhìn bằng mắt thường, hiện tượng này rất giống trứng đang được nấu. Nhưng đây mới chỉ là phản ứng ở một phần của quả trứng, không phải bằng chứng cho thấy toàn bộ trứng đã chín an toàn.
“Trông như chín” không có nghĩa là ăn được
Theo khuyến cáo từ FoodSafety.gov và Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA), trứng nên được nấu đến khi lòng trắng và lòng đỏ đều chín, đông đặc. Với các món có trứng, mức nhiệt an toàn thường được khuyến nghị khoảng 71 độ C để giảm nguy cơ vi khuẩn như Salmonella.
Trong khi đó, việc rán trứng ngoài đường gần như không thể bảo đảm điều kiện này. Trước hết, mặt đường, vỉa hè hay nắp xe chỉ là bề mặt tích nhiệt, không phải nguồn nhiệt ổn định như bếp. Khi trứng được đập lên, chính quả trứng có thể làm bề mặt đó nguội đi một phần, trong khi không có nguồn nhiệt liên tục bên dưới để bù lại.
Bên cạnh đó, trứng có độ dày không đều. Phần lòng trắng mỏng bên ngoài có thể chuyển đục trước, nhưng phần lòng đỏ hoặc khu vực dày hơn chưa chắc đã đạt đủ nhiệt. Nếu không dùng nhiệt kế thực phẩm, người thử hầu như không thể biết nhiệt độ bên trong quả trứng đã đạt ngưỡng an toàn hay chưa.
Ảnh minh họa
Nguy cơ khác là vấn đề vệ sinh. Mặt đường, vỉa hè, nắp capo, đá lát hay các bề mặt ngoài trời không được thiết kế để tiếp xúc với thực phẩm. Chúng có thể chứa bụi bẩn, dầu mỡ, vi sinh vật, hóa chất, kim loại hoặc các chất bám bề mặt khác. Khi đập trứng trực tiếp lên đó, món ăn đã có nguy cơ nhiễm bẩn ngay từ đầu, dù sau đó trông có vẻ “chín”.
FDA cũng lưu ý thực phẩm dễ hỏng không nên để lâu trong khoảng nhiệt độ từ 4-60 độ C, vốn được coi là vùng thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Trong những ngày nóng trên 32 độ C, thực phẩm để ngoài trời càng dễ mất an toàn nếu không được bảo quản và chế biến đúng cách.
Chỉ nên coi là thí nghiệm, không phải món ăn
Việc rán trứng ngoài đường có thể là một hình ảnh vui để cho thấy thời tiết đang khắc nghiệt, nhưng không nên xem đây là cách chế biến thực phẩm. Nếu muốn thử để quan sát hiện tượng, người dân cần hiểu rằng quả trứng sau đó không nên ăn, nhất là khi đã tiếp xúc với các bề mặt không bảo đảm vệ sinh.
Đặc biệt, không nên để trẻ nhỏ bắt chước các video trên mạng. Trong ngày nắng gắt, mặt kim loại, bê tông hoặc nhựa đường có thể rất nóng, đủ gây bỏng nếu chạm tay trực tiếp. Với gia đình có trẻ nhỏ, người già, phụ nữ mang thai hoặc người có hệ miễn dịch yếu, nguy cơ từ thực phẩm chưa chín kỹ càng cần được lưu ý hơn.
Cách chế biến tốt nhất với trứng vẫn nên là làm trên các loại bếp (Ảnh minh họa)
Cách an toàn nhất vẫn là chế biến trứng trong chảo, nồi hoặc dụng cụ sạch, sử dụng nguồn nhiệt ổn định và nấu đến khi lòng trắng, lòng đỏ chín kỹ. Nếu mang thực phẩm ra ngoài trời trong mùa nóng, nên bảo quản trong hộp kín, giữ lạnh khi cần thiết và tránh để lâu dưới nắng.
