Theo điều tra của The Beijing News, dịch vụ "đánh sập tài khoản" thậm chí được rao bán công khai. Những người cung cấp dịch vụ này quảng cáo rằng, họ có thể kiếm hơn 50.000 nhân dân tệ (gần 200 triệu đồng) mỗi tháng nhờ lừa đảo các KOL.
Cụ thể, trên các diễn đàn mạng xã hội, người bán cung cấp nhiều gói dịch vụ với mức giá khá rẻ, khoảng 25 nhân dân tệ (hơn 90 nghìn đồng) cho 500 lượt khiếu nại và 60 nhân dân tệ cho 5.000 lượt.
Các đối tượng sẽ sử dụng phần mềm tự động gửi hàng loạt báo cáo giả hoặc nhắm vào một mục tiêu đích danh, tùy khách hàng lựa chọn.
Được biết, hình thức này bắt đầu phổ biến từ mùa hè năm nay. Một trong những nguyên nhân có thể là các nền tảng mạng xã hội ngày càng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để xử lý các báo cáo vi phạm, tạo kẽ hở cho những người muốn lợi dụng hệ thống.
Một nhà sáng tạo nội dung 19 tuổi, chuyên đăng video quay cảnh cô vẽ tranh, kể rằng một tài khoản có gần 60.000 người theo dõi của cô đã bị khóa. Một tài khoản khác với 260.000 người theo dõi cũng bị gỡ hàng loạt video.
Cả hai tài khoản đều bị cùng một người khiếu nại lên các nền tảng. Sau đó, người này nhắn tin riêng, yêu cầu cô trả 1.000 nhân dân tệ (gần 4 triệu đồng) nếu muốn các báo cáo được rút lại. Sau khi cô chuyển tiền, người này rút báo cáo và các video của cô được khôi phục.
Gia Bác Quân (Jia Bojun), một vlogger chuyên làm video kiểm chứng và bác bỏ những thông tin sai lệch về thực phẩm bổ sung và chế độ ăn, cũng trở thành mục tiêu.
Ngày 14/8, tám video của anh bị gỡ chỉ trong chưa đầy một giờ với lý do "xâm phạm quyền chân dung", dù không có người nào khác xuất hiện trong các video.
Qua phỏng vấn những nhà sáng tạo nội dung từng bị nhắm mục tiêu, The Beijing News phát hiện các nhóm cung cấp dịch vụ này thường gửi cùng một báo cáo qua nhiều kênh cùng lúc, chẳng hạn kênh báo cáo chính thức của nền tảng và email. Cách làm này giúp tăng đáng kể khả năng báo cáo được chấp nhận.
"Để tránh phải chịu trách nhiệm, nền tảng sẽ gỡ video chỉ cần có khả năng dù rất nhỏ rằng nội dung đó vi phạm quy định, bất kể báo cáo có đúng sự thật hay không", một người chuyên cung cấp dịch vụ "đánh tài khoản" giấu tên nói với The Beijing News.
Một người có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực này cho biết không ít vụ việc bắt nguồn từ việc các thương hiệu tố cáo lẫn nhau. Đây vốn là một chiêu thức khá phổ biến trong môi trường thương mại điện tử cạnh tranh gay gắt hiện nay.
Một số người còn tuyển "học viên", thu phí để hướng dẫn từng bước cách khiến video bị gỡ hoặc tài khoản bị khóa. Họ cung cấp cả những mẫu đơn tố cáo được viết sẵn cho từng nền tảng.
Những người kiếm tiền từ hoạt động này thậm chí còn lập "trường dạy đánh tài khoản" trên mạng.
Nhiều vlogger cho biết việc khiếu nại để lấy lại video hoặc tài khoản bị gỡ rất mất thời gian và công sức. Họ phải cung cấp nhiều thông tin cá nhân cùng bằng chứng chứng minh mình không vi phạm quy định của nền tảng. Tuy nhiên, ngay cả khi hoàn tất thủ tục, kết quả khiếu nại vẫn không được đảm bảo.
Một chuyên gia an ninh mạng làm việc với nhiều nền tảng video ngắn cho rằng việc sử dụng AI để kiểm duyệt báo cáo giúp các nền tảng xử lý khiếu nại với chi phí thấp và tốc độ cao. Tuy nhiên, hệ thống này thường có xu hướng gỡ video hoặc khóa tài khoản trước, kiểm tra sau.
Điều đó khiến các nhà sáng tạo nội dung phải gánh toàn bộ hậu quả.
"Quyền báo cáo là một công cụ quản lý cộng đồng mà các nền tảng cung cấp cho người dùng. Không nên biến quyền này thành một thứ có thể mua bán", chuyên gia nói.
Theo chuyên gia, các nền tảng nên bố trí nhân viên trực tiếp kiểm tra những báo cáo có nguy cơ cao, đồng thời phát hiện và đánh dấu các tài khoản có dấu hiệu gửi báo cáo bất thường. Đây là cách để hạn chế việc lợi dụng hệ thống và bảo vệ quyền lợi của các nhà sáng tạo nội dung.
Các nền tảng cũng nên có trách nhiệm chia sẻ dữ liệu về những trường hợp báo cáo ác ý với cơ quan công an, chuyên gia đề xuất.
Vương Hồng Mai (Wang Hongmei), luật sư tại Công ty Luật Shidai Sanhe ở tỉnh Hà Bắc, cho rằng việc bịa đặt nội dung tố cáo, lợi dụng kẽ hở của nền tảng để cố tình khiến video bị gỡ hoặc tài khoản bị khóa nhằm trục lợi có thể được xem là một dạng "bạo lực mềm" trên mạng.
Theo bà, hành vi này có khả năng vi phạm Luật Xử phạt quản lý an ninh công cộng của Trung Quốc. Người vi phạm có thể bị phạt tiền hoặc tạm giữ.
Giả Hủ
Sixth Tone
