Bạn vừa đặt chân đến homestay. View ngoài ban công đẹp y hệt ảnh trên mạng nên tiện tay chụp vài tấm rồi đăng story ngay.
Buổi tối, bạn ghé một nhà hàng nổi tiếng ở Nhật Bản trong chuyến du lịch nghỉ hè. Đồ ăn vừa được mang ra, điện thoại đã mở sẵn camera để selfie một tấm và check-in kèm vị trí,...
Đó là thói quen rất phổ biến của nhiều người. Nhưng cũng chính từ những bài đăng theo thời gian thực (real-time) ấy, không ít cuộc tranh luận về quyền riêng tư và an toàn cá nhân đã nổ ra trên mạng xã hội.
Sợ hãi khi bị người lạ bám đuôi, vừa livestream đi du lịch, trộm đã vào nhà “khoắng” sạch đồ
Một bài đăng trên diễn đàn Reddit với tiêu đề “Mẹo an toàn khi đi du lịch một mình” thu hút hàng trăm bình luận từ cộng đồng. Trong bài viết, tác giả khuyên rằng nếu đang du lịch một mình, đặc biệt khi ở một thành phố hoặc quốc gia xa lạ, hãy cân nhắc không đăng bài hoặc story theo thời gian thực về nơi mình đang có mặt.
Theo người này, nhiều người thường nghĩ chỉ những người nổi tiếng hay có lượng lớn người theo dõi mới cần lo lắng về vấn đề an toàn. Tuy nhiên, nếu tài khoản để ở chế độ công khai, bạn rất khó biết chính xác ai đang xem những bài đăng của mình và họ sẽ sử dụng thông tin đó với mục đích gì.
Bên dưới bài viết, nhiều người dùng bày tỏ sự đồng tình. Lý do rất đơn giản: Mỗi bức ảnh kèm vị trí, mỗi story hay video ngắn đều vô tình tiết lộ cho người khác biết bạn đang ở đâu, đi cùng ai, ở lại bao lâu và đôi khi cả lịch trình tiếp theo.
T. chia sẻ từng gặp một trải nghiệm khiến bản thân phải thay đổi hoàn toàn cách dùng mạng xã hội khi đi du lịch: “Đừng nghĩ chỉ có người nổi tiếng hay có nhiều người theo dõi mới tiềm ẩn rủi ro. Xui rủi đôi khi mình cũng trở thành nạn nhân.
Có lần tôi đi du lịch một mình 5 ngày. Lúc book xe ôm, bạn tài xế bảo tôi nói chuyện dễ thương quá rồi xin kết bạn mạng xã hội để gửi thêm địa điểm ăn uống. Tính tôi hướng ngoại nên đồng ý luôn.
Trong chuyến đi, tôi thỉnh thoảng đăng story mình đang ở đâu. Không rõ là tình cờ hay cố ý nhưng gần như địa điểm nào tôi đăng lên thì sau đó cũng gặp lại bạn ấy. Bạn chủ động bắt chuyện, còn rủ đi ăn nhưng tôi từ chối.
Lúc đó bắt đầu thấy không ổn nên tôi hủy kết bạn và ngừng đăng story luôn.”
Nhiều người dùng mạng xã hội TikTok cũng kể lại trải nghiệm khiến họ thay đổi hoàn toàn thói quen đăng ảnh theo thời gian thực.
C., cho biết bạn thân thường đi solo trip nên hầu như mình đều đi xong rồi mới đăng. Song, có lần cô chỉ đăng story thông báo đang trên xe trở về thì một người đàn ông liên tục nhắn tin. Người này và C. từng đi ăn chung hai lần, nói chuyện bình thường như bạn bè và chưa có mối quan hệ đặc biệt nào.
Sau đó, khi C. lên Đà Lạt và có đăng bài thì người đàn ông này vẫn tiếp tục gọi điện. Khi C. không nghe thì anh chàng này còn vào bình luận ngay dưới bài đăng, cô sợ hãi nên đã chặn luôn.
Theo C., sau sự việc này cô càng cẩn trọng hơn với việc công khai lịch trình trên mạng xã hội, đặc biệt trong những chuyến đi một mình, bởi chỉ một vài thông tin tưởng chừng vô hại cũng có thể khiến bản thân rơi vào tình huống khó xử hoặc mất cảm giác an toàn.
Nhiều người cho rằng rủi ro lớn nhất của việc đăng ảnh theo thời gian thực là bị người khác biết mình đang ở đâu. Tuy nhiên, trên thực tế, điều đáng lo không chỉ dừng lại ở đó.
Việc liên tục check-in trong lúc đang đi du lịch cũng đồng nghĩa với việc bạn vô tình phát đi tín hiệu rằng ngôi nhà của mình đang không có người ở trong nhiều ngày. “Có 1 vụ nhà người quen mình đi du lịch cả nhà, xong check-in livestream liên tục trên mạng xã hội. Sau có trộm vào lấy cơ số đồ luôn, kiểu nó theo dõi ý”, một người dùng MXH chia sẻ.
Dù chưa thể khẳng định mọi trường hợp đều bắt nguồn từ việc đăng bài trên mạng xã hội, những câu chuyện như vậy vẫn khiến nhiều người cẩn trọng hơn với thói quen chia sẻ vị trí theo thời gian thực.
Ở chiều ngược lại, không ít người cho rằng việc hạn chế hoặc không đăng ảnh real-time trong lúc đi du lịch là quá cực đoan.
Một số ý kiến cho biết tài khoản của họ chỉ để chế độ bạn bè, không công khai và không có quá nhiều người theo dõi nên nguy cơ bị người lạ theo dõi gần như rất thấp.
Thậm chí, với các travel blogger, nhà sáng tạo nội dung hay người làm việc trong lĩnh vực truyền thông, việc cập nhật hành trình ngay lúc đang diễn ra lại mang đến nhiều cơ hội.
Một người dùng chia sẻ: “Có rất nhiều cơ hội ở một số quốc gia đến với tôi chỉ vì mọi người biết tôi đang ở đó theo thời gian thực. Tôi từng nhận được lời mời trải nghiệm độc quyền tại nhà hàng, tham gia chương trình phát thanh địa phương hay dự những sự kiện diễn ra ngay trong ngày mà nếu đăng muộn thì đã bỏ lỡ.”
Nói cách khác, việc chia sẻ theo thời gian thực không hoàn toàn là điều xấu. Quan trọng nằm ở cách mỗi người quản lý thông tin cá nhân và đối tượng có thể tiếp cận những thông tin đó.
Vì sao nhiều chuyên gia khuyên không nên đăng ảnh theo thời gian thực?
Thực tế, lời khuyên hạn chế đăng ảnh hoặc check-in theo thời gian thực khi đi du lịch không chỉ xuất hiện trên mạng xã hội mà còn được nhiều chuyên gia an ninh mạng nhắc đến trong nhiều năm qua.
Theo khuyến nghị của Đại học Yale (Mỹ) trong cẩm nang an toàn số dành cho người dùng, việc liên tục chia sẻ vị trí hoặc lịch trình chuyến đi có thể vô tình tiết lộ rằng bạn đang ở xa nhà, từ đó tạo cơ hội cho những đối tượng có ý đồ xấu theo dõi và lợi dụng. Nhà trường khuyến khích người dùng nên tắt tính năng định vị trên ảnh và cân nhắc chỉ đăng bài sau khi đã kết thúc chuyến đi hoặc rời khỏi địa điểm đó.
Không chỉ vậy, trang nghiên cứu về an toàn gia đình SafeWise cũng từng đưa ra khuyến cáo tương tự. Theo đơn vị này, việc check-in theo thời gian thực đôi khi giống như một "tấm biển thông báo" rằng chủ nhà đang đi vắng. Một khảo sát mà SafeWise tổng hợp cho thấy hơn 10% số đối tượng từng bị kết án về tội trộm cắp thừa nhận họ có sử dụng mạng xã hội để tìm hiểu thông tin hoặc xác định thời điểm ra tay.
Ở góc độ rộng hơn, điều nhiều người lo ngại không chỉ là nguy cơ bị trộm đột nhập vào nhà. Việc liên tục cập nhật vị trí còn có thể khiến người lạ nắm được lịch trình di chuyển, khách sạn đang lưu trú, quán ăn thường ghé hoặc những địa điểm bạn sẽ xuất hiện tiếp theo. Đặc biệt với người đi du lịch một mình, phụ nữ hoặc người thường xuyên công khai thông tin cá nhân, đây đều là những yếu tố tiềm ẩn rủi ro.
Vì thế, trong cộng đồng yêu du lịch, ngày càng nhiều người áp dụng khái niệm “post later” (đăng sau) hay “delay sharing” (chia sẻ trễ).
Họ vẫn chụp rất nhiều ảnh, vẫn quay vlog, vẫn lưu giữ mọi khoảnh khắc nhưng chỉ chia sẻ khi đã rời khỏi địa điểm hoặc sau khi chuyến đi kết thúc.
Điều này không làm mất đi giá trị của những kỷ niệm. Ngược lại, nó tạo thêm một lớp bảo vệ cho quyền riêng tư, đồng thời hạn chế việc vô tình để lộ lịch trình với những người không quen biết.
Còn bạn, bạn nghĩ sao về vấn đề trên?
Trần Hà.
