Ông Jonathan Goodman tin rằng mình đã làm gần như mọi thứ cần thiết để bảo vệ số Bitcoin đang sở hữu. Khóa được giữ trong két an toàn, không kết nối Internet, tránh xa những nguy cơ thường gặp khi lưu trữ tiền số trực tuyến. Thế nhưng ngày 29/7, ông chỉ mất khoảng 7 phút để chứng kiến 18,25 BTC biến mất khỏi ví.
Số Bitcoin bị lấy có giá trị khoảng 1,6 triệu CAD. Điều khiến Goodman khó hiểu nhất không chỉ là khoản tiền lớn bị mất, mà là cách vụ việc có thể xảy ra khi những chiếc khóa bảo vệ tài sản của ông vẫn nằm nguyên trong két.
“Có lẽ điều khó chấp nhận nhất là tôi đã làm mọi thứ đúng”, Goodman, một huấn luyện viên tại Canada, viết sau vụ việc. Ông cho biết đang trình báo sự việc với cảnh sát và Ủy ban Chứng khoán Ontario.
Ông Goodman không phải trường hợp duy nhất. Cùng ngày, 1.196 ví Bitcoin bị rút cạn trong 41 phút. Đến ngày 2 tháng 8, Galaxy Research xác nhận làn sóng thứ ba của cuộc tấn công đã diễn ra, nâng tổng thiệt hại lên khoảng 1.367 BTC, tương đương 88 triệu USD, trải rộng trên 4.585 địa chỉ.
Điểm chung của tất cả các nạn nhân là họ đều dùng ví cứng Coldcard của công ty Coinkite. Ông Alex Thorn, trưởng bộ phận nghiên cứu của Galaxy Research, cảnh báo thẳng thắn trên X: "Cuộc tấn công vẫn đang tiếp diễn. Hãy chuyển tiền khỏi các địa chỉ do Coldcard tạo ra ngay lập tức nếu bạn chưa làm vậy."
Nhưng câu hỏi khó hiểu nhất vẫn còn đó: nếu khóa không kết nối Internet và thậm chí được cất trong két, hacker lấy Bitcoin bằng cách nào?
Câu trả lời dường như nằm ở một nơi ít ai ngờ tới. Vấn đề có thể không xảy ra khi hacker tìm cách đánh cắp khóa của nạn nhân, mà đã xuất hiện ngay từ thời điểm chiếc khóa đó được tạo ra.
Để hiểu tại sao két sắt và không kết nối internet vẫn không bảo vệ được ông Goodman, cần hiểu bản chất của cuộc tấn công này. Tháng 3 năm 2021, Coinkite phát hành bản cập nhật firmware cho dòng ví Coldcard.
Bản cập nhật này chứa một lỗi kỹ thuật nghiêm trọng: thay vì dùng bộ sinh số ngẫu nhiên vật lý tích hợp sẵn trong phần cứng, thiết bị lại sinh seed phrase bằng bộ sinh số giả ngẫu nhiên bằng phần mềm với độ phức tạp thấp hơn đáng kể so với tiêu chuẩn bảo mật 128-bit.
Trong mã hóa, tính ngẫu nhiên thực sự là nền tảng của mọi bảo mật. Một seed phrase được tạo ra bằng bộ sinh số giả ngẫu nhiên chất lượng thấp giống như một mật khẩu tưởng chừng phức tạp nhưng thực ra chỉ là một trong vài nghìn khả năng mà máy tính có thể dò hết trong vài giờ, thay vì hàng tỷ tỷ khả năng không thể phá vỡ trong thời gian thực tế.
Kẻ tấn công không cần chạm vào bất kỳ chiếc Coldcard nào. Họ chạy thuật toán trên máy tính của mình để tính toán toàn bộ không gian seed phrase có thể được tạo ra bởi lỗi firmware này, suy ra các địa chỉ Bitcoin tương ứng, rồi đối chiếu với dữ liệu blockchain công khai để tìm các địa chỉ có số dư. Khi tìm được, họ ký giao dịch bằng private key đã tính toán trước và rút tiền đi.
Toàn bộ quá trình diễn ra hoàn toàn từ xa, không cần bất kỳ tương tác vật lý nào với thiết bị của nạn nhân. Két sắt, tường lửa, hay thói quen không kết nối internet đều trở nên vô nghĩa khi chính private key đã bị xác định từ thời điểm thiết bị tạo ra nó.
Hiện số tiền bị đánh cắp hiện vẫn nằm yên trong các địa chỉ của kẻ tấn công và chưa di chuyển, điều mà các nhà phân tích cho rằng có thể là dấu hiệu kẻ tấn công đang chờ thời điểm thích hợp để rửa tiền.
Điều làm cộng đồng bảo mật thêm chấn động là lỗi này đã tồn tại hơn 5 năm mà không bị phát hiện bởi bất kỳ cuộc kiểm toán bảo mật chuyên nghiệp nào. Chỉ đến gần đây, một người dùng trên Reddit mới thử dùng Claude Code quét mã nguồn mở của firmware Coldcard với lệnh đơn giản: kiểm tra lỗ hổng.
Tám phút sau, Claude xác định chính xác lỗi bộ sinh số ngẫu nhiên. Một người khác chạy GLM 5.2, mô hình AI Trung Quốc không có kết nối internet nên không thể đọc tin tức về vụ việc, và nhận được cùng kết quả. Như nhiều chuyên gia trong ngành nhận xét, đây không phải lỗ hổng tinh vi đòi hỏi kiến thức chuyên sâu để tìm ra mà là lỗi cơ bản mà bất kỳ công cụ phân tích mã nào cũng có thể phát hiện nếu được áp dụng.
Câu hỏi không phải là tại sao AI tìm ra mà là tại sao con người không tìm ra sớm hơn.
Vụ việc này đang buộc cộng đồng crypto phải nhìn lại một trong những nguyên tắc cơ bản nhất của mình. "Not your keys, not your coins" là câu thần chú được nhắc đi nhắc lại trong nhiều năm như lý do tại sao ví tự lưu trữ an toàn hơn gửi tiền vào sàn giao dịch tập trung.
Vụ Coldcard cho thấy câu thần chú đó có một điều kiện tiên quyết mà không ai nói rõ: keys của bạn chỉ thực sự là của bạn nếu chúng được tạo ra đúng cách ngay từ đầu. Khi quá trình tạo keys bị lỗi ở cấp độ firmware, mọi biện pháp bảo vệ vật lý tiếp theo, dù nghiêm ngặt đến đâu, cũng chỉ là bảo vệ những gì thực ra đã không còn an toàn từ ngày đầu tiên.
Nguyễn Hải
