Với những ai từng lớn lên ở chốn thôn quê, một mớ dền cơm xanh non không chỉ gợi nhớ những bữa ăn đạm bạc mà còn đánh thức cả một vùng ký ức tuổi thơ. Ở các vùng nông thôn trước đây, dền cơm quen thuộc đến mức chẳng mấy ai nghĩ đến chuyện gieo trồng hay đem bán. Loài cây này có sức sống vô cùng mãnh liệt; hạt của chúng có thể vùi sâu trong đất, chỉ chờ sau những trận mưa rào là đồng loạt nảy mầm xanh mướt ven bờ ruộng, bãi đất trống hay xen giữa các luống rau màu.
Chính vì thế, dền cơm thường bị xem như một loại cỏ dại, mọc đâu ăn đó. Người dân đi làm cỏ ruộng ngô, ruộng khoai hễ bắt gặp những ngọn dền non là tiện tay nhổ về cải thiện bữa ăn cho gia đình.
So với các giống dền gieo trồng phổ biến, dền cơm có vóc dáng khá nhỏ, thân mềm, không phát triển quá to rậm và cũng không có gai tua tủa như dền gai. Phần thân và lá khi còn non đều rất mềm, không bị xơ, do đó có thể tận dụng gần như toàn bộ cây để chế biến món ăn.
Với những ai từng lớn lên ở chốn thôn quê, một mớ dền cơm xanh non không chỉ gợi nhớ những bữa ăn đạm bạc mà còn đánh thức cả một vùng ký ức tuổi thơ. Ảnh: Thời báo Văn học Nghệ thuật
Tuy xuất thân mộc mạc, nhưng chỉ cần đưa lên mâm cơm, dền cơm lại khiến người thưởng thức nhớ mãi bởi vị ngọt tự nhiên và hơi bùi. Cách chế biến đơn giản nhất là luộc chín tới. Những cọng rau non mềm vừa vớt ra khỏi nồi nước sôi, chấm cùng nước mắm tỏi ớt, tương hay xì dầu đã đủ tạo thành một món ăn dân dã cực kỳ "đưa cơm". Nước luộc rau cũng có vị thanh nhẹ, rất dễ uống.
Bên cạnh đó, dền cơm còn đặc biệt hòa quyện khi nấu canh cùng cua đồng, tôm tươi, tôm khô hoặc thịt băm. Vị ngọt của tôm thịt kết hợp với cái thanh mát của rau tạo nên một tô canh giải nhiệt tuyệt vời cho những ngày hè oi ả. Vì rau rất nhanh chín nên chỉ cần thả vào khi nước đang sôi bùng rồi chờ một lát là có thể tắt bếp, tránh đun lâu làm rau mềm nhũn và mất đi độ ngon tự nhiên. Ngoài luộc và nấu canh, dền cơm xào tỏi hay xào thịt cũng là một biến tấu hấp dẫn không kém.
Nếu ngày trước, dền cơm chỉ là thức quà "cây nhà lá vườn" cứu cánh cho những bữa ăn còn nhiều thiếu thốn của người nông dân, thì nay loại rau này đã trở thành món đặc sản được ưa chuộng chốn thành thị. Tại các chợ dân sinh, dền cơm không được bày bán thường xuyên mà phụ thuộc vào lượng hái gom được ở quê mang lên.
Nhiều người sống xa quê lâu năm, khi vô tình bắt gặp mớ dền cơm xanh non đã không ngần ngại mua ngay để tìm lại hương vị xưa cũ. Cũng vì thế, giá dền cơm không cố định, tùy thuộc vào nguồn cung và thời điểm mà dao động từ 40.000 đến 75.000 đồng/kg, cao hơn hẳn so với các loại dền trồng đại trà.
Rau dền chứa nhiều chất chống oxy hóa tự nhiên cùng hàm lượng vitamin C đáng kể. Ảnh: Thời báo Văn học Nghệ thuật
Không chỉ hái tự nhiên, rau dền cơm hiện nay còn được nhiều gia đình tự gieo trồng tại nhà. Hạt giống được gieo trực tiếp lên nền đất tơi xốp, thoát nước tốt và giàu dinh dưỡng. Cây ưa ánh sáng, cần độ ẩm vừa phải và sinh trưởng khá nhanh.
Người trồng chỉ cần bón thêm phân hữu cơ, tưới nước đều đặn và tỉa bớt những cây mọc quá dày. Chỉ sau khoảng 30 ngày chăm sóc, ngọn non đã sẵn sàng cho đợt thu hoạch đầu tiên, sau đó cây sẽ tiếp tục vươn lứa mới.
Những lợi ích nổi bật của rau dền đối với sức khỏe
Tăng cường hoạt động của hệ tiêu hóa
Rau dền là nguồn cung cấp chất xơ dồi dào, giúp kích thích nhu động ruột và hỗ trợ quá trình tiêu hóa diễn ra hiệu quả hơn. Nhờ đó, loại rau này góp phần hạn chế tình trạng táo bón, đồng thời tạo cảm giác no lâu, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và duy trì vóc dáng khỏe mạnh.
Bảo vệ sức khỏe thị lực
Trong lá rau dền có chứa lutein và zeaxanthin – những dưỡng chất quan trọng đối với đôi mắt. Các hợp chất này giúp bảo vệ võng mạc trước tác động của ánh sáng có hại, đồng thời hỗ trợ giảm nguy cơ mắc các bệnh về mắt như thoái hóa điểm vàng hay đục thủy tinh thể khi tuổi tác tăng cao.
Hỗ trợ phòng ngừa thiếu máu
Nhờ chứa hàm lượng sắt khá cao, rau dền góp phần thúc đẩy quá trình hình thành hồng cầu và vận chuyển oxy trong cơ thể. Việc bổ sung rau dền vào khẩu phần ăn hằng ngày có thể giúp cải thiện tình trạng thiếu sắt, đặc biệt có lợi cho phụ nữ, người ăn chay và những người thường xuyên cảm thấy mệt mỏi.
Vị ngọt của tôm thịt kết hợp với cái thanh mát của rau tạo nên một tô canh giải nhiệt tuyệt vời cho những ngày hè oi ả. Ảnh: Phụ nữ & Pháp luật
Nâng cao sức đề kháng
Rau dền chứa nhiều chất chống oxy hóa tự nhiên cùng hàm lượng vitamin C đáng kể. Những dưỡng chất này giúp bảo vệ tế bào khỏi tác động của gốc tự do, hỗ trợ giảm viêm và tăng cường khả năng miễn dịch, giúp cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh hiệu quả hơn.
Tốt cho tim mạch
Các hợp chất thực vật và lượng chất xơ hòa tan có trong rau dền giúp hỗ trợ kiểm soát cholesterol trong máu, hạn chế nguy cơ hình thành mảng bám trong động mạch. Nhờ đó, việc ăn rau dền thường xuyên có thể góp phần bảo vệ hệ tim mạch và hỗ trợ ổn định huyết áp.
Giúp xương chắc khỏe
Rau dền cung cấp nhiều canxi, magie và vitamin K – những dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển và duy trì hệ xương. Đây là thực phẩm phù hợp cho trẻ em đang lớn, người trưởng thành cũng như người cao tuổi có nhu cầu bổ sung khoáng chất để phòng ngừa loãng xương.
