CES 2026 đang thay đổi cách thế giới nhìn nhận về xe điện, thay vì tập trung vào các thông số quen thuộc như khả năng tăng tốc hay công suất động cơ, phần lớn các công bố tại triển lãm năm nay đều xoay quanh trí tuệ nhân tạo và cách những chiếc xe có thể cảm nhận, suy nghĩ và hành động trong thời gian thực.
Xe điện không còn được xem là sản phẩm tĩnh, hoàn thiện ngay khi xuất xưởng, mà đang chuyển mình thành những hệ thống tự học, liên tục được cập nhật, kết nối và điều phối trong các đội xe thông minh.
Sự dịch chuyển này mang ý nghĩa chiến lược đối với toàn bộ ngành giao thông vận tải. Công ty nào nắm giữ mối quan hệ trực tiếp với người dùng, kiểm soát được luồng dữ liệu và xây dựng được hệ sinh thái phần mềm đủ mạnh sẽ là bên chiếm ưu thế trong nền kinh tế di chuyển tương lai.
Tại CES 2026, bức tranh đó hiện lên rõ nét thông qua hàng loạt công nghệ mới, từ trí tuệ nhân tạo vật lý, robotaxi, xe được định nghĩa bằng phần mềm cho đến pin, an ninh mạng và các trợ lý AI cá nhân hóa trong khoang hành khách.
Một trong những xu hướng nổi bật nhất là sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo vật lý cho phương tiện giao thông. NVIDIA cùng nhiều công ty khác đang giới thiệu các mô hình AI được huấn luyện trong những thế giới ảo siêu thực trước khi triển khai vào phương tiện thật.
Cách tiếp cận này cho phép hệ thống tự lái tiếp xúc và học cách xử lý những tình huống hiếm gặp, chẳng hạn thời tiết cực đoan hay hành vi khó đoán của con người, ngay từ giai đoạn mô phỏng.
Khi được đưa lên xe tải, ô tô hay các mẫu xe điện, những mô hình này tiếp tục hoàn thiện khả năng hiểu biết về thế giới vật lý, giúp phương tiện có thể diễn giải các cảnh quan đô thị phức tạp, dự đoán tương tác và phối hợp với các phương tiện khác trên đường. Trí tuệ nhân tạo vật lý đang dần biến chiếc xe hơi thành một cỗ máy tự hành, thích ứng, có khả năng học hỏi và suy luận trong các giới hạn thực tế.
Song song với đó là sự hội tụ giữa xe điện, trí tuệ nhân tạo và mô hình dịch vụ thông qua các nền tảng robotaxi. Những mẫu robotaxi được giới thiệu tại CES 2026, tiêu biểu là mô hình hợp tác giữa Lucid, Nuro và Uber, cho thấy phương tiện được thiết kế xoay quanh trải nghiệm của hành khách thay vì tài xế. Người dùng có thể quản lý chuyến đi, cá nhân hóa cài đặt và theo dõi lộ trình trực tiếp trên điện thoại, nhờ sự tích hợp chặt chẽ với các ứng dụng di động.
Thay vì sở hữu xe, người dùng có thể đăng ký dịch vụ di chuyển tự động theo nhu cầu, qua đó robotaxi không chỉ là một bước tiến công nghệ mà còn là sự thay đổi căn bản về mô hình kinh doanh, chuyển giá trị từ quyền sở hữu cá nhân sang vận tải thông minh do AI điều phối.
Một nền tảng cốt lõi khác đang định hình xe điện là khái niệm xe được định nghĩa bằng phần mềm. Từ một thuật ngữ mang tính thời thượng, SDV đã trở thành trụ cột cho đổi mới liên tục. Các chức năng quan trọng, từ hỗ trợ người lái đến hệ thống thông tin giải trí, ngày càng được quản lý hoàn toàn bằng phần mềm, tương tự như cách điện thoại thông minh vận hành.
Điều này biến xe điện thành một nền tảng điện toán có thể bổ sung tính năng, dịch vụ và mô hình kinh doanh theo thời gian. Trong bối cảnh đó, những nhà sản xuất coi xe như một thiết bị kết nối đám mây, có khả năng điều phối dữ liệu giữa hệ thống biên, đám mây và quản lý đội xe một cách liền mạch, được xem là những người nắm lợi thế dài hạn.
Ranh giới giữa ô tô, robot hình người và robot công nghiệp cũng đang dần bị xóa nhòa. Các nền tảng robot tích hợp trí tuệ nhân tạo do NVIDIA và các đối thủ giới thiệu cho phép điều khiển và cung cấp năng lượng cho nhiều loại phương tiện tự hành và robot đa năng từ một kiến trúc chung.
Những hệ thống này có thể được huấn luyện về nhận thức, điều hướng và thao tác một lần, sau đó triển khai lại dưới nhiều hình thức khác nhau. Trong bối cảnh xe điện, điều này cho thấy ô tô không còn là cỗ máy biệt lập mà là một phần của hệ sinh thái robot rộng lớn hơn, nơi sự tiến bộ trong robot sẽ thúc đẩy xe tự lái và ngược lại.
Trải nghiệm trong cabin cũng được nâng lên một tầm cao mới nhờ các giao diện người máy tiên tiến. Lấy cảm hứng từ những концеп như Afeela của Sony, các hệ thống HMI tại CES 2026 vượt xa màn hình cảm ứng và lệnh thoại đơn thuần. Màn hình độ phân giải cao, ánh sáng xung quanh và âm thanh sống động được kết hợp với khả năng cá nhân hóa dựa trên trí tuệ nhân tạo.
Xe có thể nhận diện người ngồi trong cabin, điều chỉnh nội dung hiển thị theo ngữ cảnh lái xe và sở thích cá nhân. Các giao diện đa phương thức, kết hợp giọng nói, cử chỉ, theo dõi mắt và nút điều khiển vật lý, giúp giảm tải nhận thức cho người dùng. Khi mức độ tự động hóa tăng lên, HMI không chỉ liên quan đến sự thoải mái mà còn đóng vai trò quan trọng trong an toàn và niềm tin khi chuyển giao quyền kiểm soát giữa con người và máy móc.
Ở tầng nền tảng, công nghệ pin và sạc thế hệ mới tiếp tục là yếu tố quyết định khả năng vận hành của xe điện. Tại CES 2026, các công ty nhấn mạnh những cải tiến về mật độ năng lượng, quản lý nhiệt và sạc nhanh nhằm giảm nỗi lo về phạm vi hoạt động và thời gian chờ. Các mô-đun pin thể rắn do ProLogium và FEV phát triển được kỳ vọng mang lại mật độ năng lượng cao hơn và độ an toàn vượt trội so với pin lithium ion hiện nay. ProLogium công bố mật độ năng lượng thể tích lên tới 860 Wh/L, cho thấy tiềm năng đáng kể của công nghệ này.
Cùng với đó, an ninh mạng dự đoán và chủ động trở thành một lớp bảo vệ không thể thiếu. Khi quy mô đội xe tăng lên và phương tiện ngày càng kết nối, các biện pháp phòng thủ tĩnh không còn đủ. Những hệ thống phát hiện xâm nhập dựa trên AI được giới thiệu tại CES 2026 có khả năng học hành vi bình thường của phương tiện và cảnh báo bất thường theo thời gian thực.
Ví dụ, hệ thống trình diễn an ninh mạng ô tô của SYSGO, xây dựng quanh giải pháp H-IDS, giám sát hoạt động thực tế của các bộ điều khiển điện tử và phát hiện xâm nhập bằng cách nhận diện trạng thái bình thường, sau đó gắn cờ các dấu hiệu bất thường ngay lập tức.
Trí tuệ nhân tạo trong xe cũng đang được nâng cấp thông qua các mô hình ngôn ngữ chuyên biệt theo lĩnh vực ô tô. Khác với các hệ thống AI đàm thoại chung, những mô hình này được huấn luyện trên các cụm từ điều hướng, chức năng xe, mô hình giao thông và quy tắc an toàn. Chúng có thể xử lý yêu cầu phức tạp nhiều bước, hiểu ngữ cảnh thời tiết hay giao thông và giải quyết các tình huống mơ hồ một cách đáng tin cậy hơn.
Nền tảng LG AI Cabin Platform là ví dụ điển hình, khi tận dụng AI tạo sinh chuyên biệt cho các kịch bản lái xe, điều khiển, định vị và an toàn, hoạt động hoàn toàn trên thiết bị với khả năng tính toán cao, xử lý dữ liệu thời gian thực từ camera trong cabin.
Khả năng kết nối siêu tốc cũng là mảnh ghép quan trọng, với kiến trúc sẵn sàng cho 5G và 6G. Các bản demo tại CES 2026 cho thấy tiềm năng của giao tiếp giữa xe và mọi thứ, cho phép phương tiện nhìn xa hơn tầm quan sát trực tiếp nhờ trao đổi dữ liệu với đèn giao thông, cảm biến đường và các xe lân cận. Liên kết độ trễ thấp hỗ trợ thao tác phối hợp, định tuyến linh hoạt và chia sẻ thông tin rủi ro theo thời gian thực trên toàn mạng lưới. Bản trình diễn C-V2X hỗ trợ 5G của Aptiv minh họa rõ nét khả năng này thông qua giao tiếp trực tiếp giữa xe, hạ tầng và mạng lưới điện toán biên.
Tất cả những lớp công nghệ trên hội tụ trong các trợ lý AI cá nhân hóa và hệ thống thông minh trong cabin. Những trợ lý này không chỉ phản hồi lệnh mà còn chủ động đề xuất thời gian khởi hành, gợi ý điểm dừng sạc, đồng bộ kế hoạch di chuyển với lịch cá nhân và nhà thông minh.
Bên trong xe, AI tự động quản lý tiện nghi, giải trí và làm việc dựa trên người ngồi và hoạt động của họ. Theo thời gian, hệ thống học hỏi thói quen và sở thích, biến xe điện thành một không gian cá nhân linh hoạt thay vì chỉ là phương tiện.
Nhìn tổng thể, CES 2026 đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi xe điện được nhìn nhận như những robot thông minh, kết nối và gắn chặt với thế giới vật lý. Trí tuệ nhân tạo vật lý, robotaxi, kiến trúc phần mềm định nghĩa và giao diện người máy tiên tiến không còn là khái niệm lý thuyết mà đã trở thành những hệ thống sẵn sàng triển khai trên quy mô lớn.
Đức Khương
