5 giờ mỗi sáng, khi nhiều người còn chưa trở dậy, ThS.BSCKII Nguyễn Thị Bích Thảo (Phó Trưởng khoa Y học cổ truyền và phục hồi chức năng) đã bắt đầu tập thể dục. Sau đó, chị chuẩn bị bữa sáng và ăn sáng cùng cả nhà, 7h30 chị có mặt ở Bệnh viện để giao ban khoa hoặc đi buồng thăm bệnh nhân cùng đồng nghiệp trên các khoa lâm sáng, tham gia giao ban Bệnh viện vào 8 giờ sáng mỗi ngày. Công việc hàng ngày của chị hội chẩn điều trị phối hợp cho các bệnh nhân mới trên các khoa lâm sàng, tiếp tục điều trị cho các bệnh nhân cũ đã được khám trước đó tại khoa của chị và các khoa lâm sàng trong Bệnh viện. BS Thảo nghỉ trưa lúc 12 giờ, đôi khi giờ nghỉ trưa là thời gian chị tham gia hội thảo online của chuyên ngành khác chị quan tâm. Đến 13.30, chị lại tiếp tục làm việc với các bệnh nhân ở tại khoa cũng như trên các khoa lâm sàng hoặc tham gia các cuộc họp hoặc hội thảo cập nhật kiến thức theo kế hoạch của Bệnh viện.
Công việc chính của chị là thăm khám, hội chẩn theo đề nghị của các khoa lâm sàng, phối hợp điều trị bằng phương pháp Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng nhằm giảm các tác dụng không mong muốn của các phương pháp điều trị ung thư như viêm trực tràng hay viêm bàng quang do xạ trị hay phù bạch mạch trên bệnh nhân ung thư vú theo nguyên tắc điều trị đa mô thức của ung thư nhằm chăm sóc toàn diện cho người bệnh. Chị kết thúc công việc vào lúc 5 giờ chiều, về ăn tối cùng gia đình. Sau bữa cơm buổi tối quây quần, chị đọc thêm tài liệu liên quan đến chuyên môn và đề tài khoa học mà chị đang nghiên cứu, thỉnh thoảng chị hẹn gặp bạn bè cùng khoá hoặc bạn phổ thông, đôi khi tự thưởng cho mình bằng cách nghe nhạc và đọc truyện, "những cuốn truyện mà thời trẻ tôi đã đọc - một sở thích từ thời con gái", chị tâm sự.
Hôm nay, BS Thảo thêm phần tất bật vì có cuộc gặp gỡ trao đổi, hội chẩn cùng chuyên gia người Pháp chuyên về phục hồi chức năng: "Cô chuyên gia người Pháp rất giỏi về phục hồi chức năng hô hấp và các bệnh lý khác, tôi và đồng nghiệp học được từ cô rất nhiều, cô giảng trên lâm sàng rất chi tiết kết hợp với giảng lý thuyết; cô cũng tìm hiểu về các kỹ thuật của y học cổ truyền phối hợp với phục hồi chức năng tại khoa như thế nào? Bên Pháp có châm cứu nhưng không có cấy chỉ như Việt Nam, cô rất thích thú với kỹ thuật này", chị nói, nụ cười nở trên môi, bước chân nhanh hơn, có phần vội vã. "Tôi quen rồi, bao nhiêu năm cứ như vậy, muốn chậm lại cũng khó".
Làm bác sĩ y học cổ truyền và phục hồi chức năng vì muốn bệnh nhân được chăm sóc toàn diện
Mái tóc ngắn ôm gọn khuôn mặt phúc hậu, BS Thảo ngồi trong phòng chuyện trò cùng chúng tôi trong khoảng thời gian ngắn ngủi. Chị kể, cơ duyên đến với ngành y của mình bắt đầu từ một mong muốn khá giản dị: "Được học một nghề cho mình và có thể giúp đỡ, giao tiếp với nhiều người".
Trong những năm tháng học tập và làm nghề, BS Thảo dần hiểu rằng lựa chọn ấy không chỉ là tình cảm ban đầu, mà còn là một cam kết lâu dài. "Tôi học khoá 1990 - 1996 và năm nay tròn 30 năm tốt nghiệp trường Đại học Y Hà Nội. Tôi chọn y học cổ truyền bởi muốn học hỏi cách các thầy thuốc hàng nghìn năm trước điều trị bệnh nhân như thế nào? Khi chị làm việc tại Bệnh viện K thì càng có thêm cơ hội trải nghiệm các phương pháp điều trị của y học cổ truyền trong chăm sóc hỗ trợ bệnh nhân ung thư. Phác đồ điều trị ung thư luôn cập nhật của thế giới để người bệnh Việt Nam không may bị ung thư cũng được điều trị như người bệnh tại Pháp, Mỹ, Singapore… và với các nước phục hồi chức năng trong nhóm chăm sóc toàn diện của tiểu ban điều trị cho bất kỳ bệnh lý ung thư nào. "Đây chính là lý do mà tôi đã học sau đại học không chỉ chuyên ngành học cổ truyền mà còn cả ung thư và phục hồi chức năng để làm tốt công việc của mình", BS Thảo kể.
Trong quá trình công tác tại Bệnh viện K, BS Thảo có cơ hội gắn bó sâu hơn với Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng trên người bệnh ung thư. Chị nhận thấy người bệnh ung thư không chỉ phải đối mặt với diễn biến của căn bệnh và các tác dụng không mong muốn của phương pháp điều trị như yếu liệt nửa người, phù bạch mạch, đại tiện hoặc tiểu tiện ra máu, mà còn có thể trải qua mệt mỏi, lo lắng, suy giảm thể lực, hạn chế vận động và nhiều thay đổi trong sinh hoạt hằng ngày. Có người mất ngủ, có người không làm được nghề nghiệp cũ, có người lo lắng, chán nản vì phải phụ thuộc nhiều vào người thân.
Những trải nghiệm ấy giúp chị hiểu rõ hơn ý nghĩa của chăm sóc toàn diện. Điều trị căn bệnh là vô cùng quan trọng, nhưng đồng thời chúng ta cũng cần quan tâm đến bảo vệ và phục hồi các chức năng, giúp người bệnh ung thư quay trở lại cuộc sống và công việc nhiều nhất có thể.
Hạnh phúc từ những điều bình dị nhất…
Gần 30 năm làm nghề, BS Thảo đã gặp nhiều người bệnh và nhiều hoàn cảnh khác nhau, mỗi người bệnh đều để lại những điều khó quên. "Đôi khi, điều ở lại trong lòng mình là một lời cảm ơn giản dị sau khi người bệnh không còn đại tiện ra máu sau khi điều trị ung thư cổ tử cung có xạ trị, một ánh mắt nhẹ nhõm hơn sau bao ngày mất ngủ nay đã ngủ được, hay khoảnh khắc người bệnh có thể tự đứng lên tập đi và tự vệ sinh cá nhân sau nhiều ngày yếu hai chân", BS Thảo kể.
"Và có một người bệnh làm cho tôi nhớ mãi. Đó là một bệnh nhân nam 17 tuổi được chẩn đoán ung thư xương đùi phải, bạn ấy được các bác sỹ hội chẩn và phẫu thuật lần 1 cắt đoạn xương đùi và bảo tồn chi khi 12 tuổi. Bệnh lý diễn biến, bạn ấy được chỉ định phẫu thuật lần 1 cắt cụt chi, tôi được mời hội chẩn để lên kế hoạch phục hồi chức năng cho bạn ấy từ trước mổ. Khi tôi lên khám, bạn ấy đã rưng rưng nước mắt hỏi 'cô ơi có cách nào không phải cắt chân cháu không? Cháu muốn đi học cùng các bạn trên đôi chân của mình'. Tôi nghẹn lại và vô thức ôm bạn ấy vỗ nhẹ lên vai rồi nói 'cháu đã rất giỏi khi chủ động tập và đi lại sau phẫu thuật lần 1, cháu cố gắng lên! Cô sẽ luôn đồng hành cùng cháu và giúp cháu tập đi với đôi chân giả, để cháu có thể tiếp tục đến trường cùng các bạn", BS Thảo nhớ lại.
Ở Bệnh viện K, chị gặp những người phải đối mặt với cả khó khăn về thể chất lẫn tâm lý. Khi tiếp nhận bệnh nhân, chị không chỉ nhìn vào triệu chứng mà còn tìm hiểu điều gì đang khiến họ khó khăn nhất và mong muốn cải thiện điều gì trước tiên. Có thể là bớt đau, ngủ ngon hơn, đại tiện và tiểu tiện không còn ra máu, đi lại thuận lợi hơn, hoặc đơn giản là tự chăm sóc bản thân mà không phải phụ thuộc nhiều vào gia đình.
"Tôi không muốn kể một câu chuyện riêng tư của người bệnh khi chưa có sự đồng ý của họ và gia đình, cũng không muốn tô vẽ trải nghiệm của người khác thành một câu chuyện quá hoàn hảo. Nhưng từ những cuộc gặp gỡ hằng ngày, tôi hiểu rằng một thay đổi nhỏ với người khoẻ lại mang ý nghĩa rất lớn với người bệnh. Một hoạt động tưởng như bình thường, tự mặc áo, tự chải tóc, tự đi lại trong phòng… có thể giúp họ lấy lại cảm giác chủ động và tự tin vào bản thân", BS Thảo cho biết.
Áp lực của nữ bác sĩ chuyên y học cổ truyền và phục hồi chức năng trong chăm sóc bệnh nhân ung thư
"Tôi nghĩ áp lực lớn nhất đôi khi không chỉ nằm ở việc lựa chọn phác đồ phù hợp, mà còn ở việc giúp người bệnh hiểu được những giới hạn đó mà không đánh mất hy vọng. Khi đã trải qua nhiều đợt điều trị, người bệnh thường rất mệt mỏi. Nếu tập luyện một thời gian mà chưa thấy thay đổi rõ rệt, họ có thể nản lòng, thất vọng, thậm chí bức xúc. Tôi thường không chỉ nhìn vào phản ứng bên ngoài, mà tìm hiểu nỗi lo phía sau: Có thể họ sợ bệnh nặng hơn, sợ trở thành gánh nặng cho gia đình, hoặc họ thấy quá mệt mỏi sau một hành trình dài", chị nói.
"Tôi từng gặp những người trước khi mắc bệnh vẫn là trụ cột gia đình, lao động và tự lo cho cuộc sống của mình. Khi bệnh tật hoặc phẫu thuật làm thay đổi chức năng cơ thể, điều khiến họ đau lòng không chỉ là triệu chứng, mà còn là cảm giác mất đi sự tự chủ và vai trò vốn có. Có người mong được trở lại công việc; có người chỉ mong tự đi lại, tự chăm sóc bản thân; có người đơn giản muốn cùng gia đình làm những việc thường ngày. Những mong muốn ấy nghe rất bình thường, nhưng với người đang điều trị ung thư, chúng có ý nghĩa vô cùng lớn".
Trong những lúc ấy, chị chọn cách trao đổi chân thành với người bệnh và thẳng thắn với người nhà người bệnh, giải thích mục tiêu điều trị của y học cổ truyền và phục hồi chức năng trong hiệu quả điều trị bệnh ung thư và vai trò của cán bộ y tế - người bệnh - người nhà người bệnh trong từng giai đoạn điều trị, cũng như kế hoạch điều trị cụ thể. Khi phù hợp, chị chia mục tiêu lớn thành những bước nhỏ hơn để người bệnh và gia đình dễ theo dõi. Đồng thời, chị cũng đánh giá lại kế hoạch: có cần kiểm tra thêm cận lâm sàng mới không, mục tiêu hiện tại có phù hợp với thể trạng hay không, thời điểm nào cần hội chẩn với bác sĩ điều trị ung thư hoặc chuyên khoa khác? Bên cạnh đó, chị trao đổi với các bác sỹ khác trong khoa hoặc tham vấn ý kiến các thầy cô trong chuyên ngành để có phác đồ phù hợp nhất cho người bệnh". "Động viên cũng cần đúng cách. Không nên gây áp lực hay trách người bệnh khi họ chưa đạt được kết quả mong muốn. Họ có quyền mệt mỏi và có những giới hạn về thể chất, cảm xúc. Gia đình và đội ngũ y tế có thể hỗ trợ, nhưng cần tôn trọng nhịp độ và sự đồng thuận của người bệnh".
Hành trang giúp chị vững vàng trong chuyên môn bởi tinh thần học tập không mệt mỏi của chị, chị đã hoàn thành chương trình Thạc sỹ và Bác sỹ chuyên khoa II Y học cổ truyền, cũng như học chuyên khoa Ung thư và Phục hồi chức năng tại Trường Đại học Y Hà Nội. "Quá trình học không chỉ giúp hệ thống lại kiến thức mà còn nghiên cứu sâu hơn theo từng nhóm bệnh lý và phối hợp đa chuyên khoa trong điều trị, đặc biệt ý thức rõ về trách nhiệm cập nhật chuyên môn. Nhưng bằng cấp chỉ là một phần. Điều quan trọng hơn là sau mỗi ngày làm việc, mình đã làm đúng, làm đủ và có thể làm tốt hơn không? Với các ca bệnh khó mình tự xem lại lý thuyết và trao đổi với các đồng nghiệp trong Bệnh viện hoặc trong chuyên ngành để hiểu rõ hơn trước khi xác định phác đồ điều trị”, BS Thảo nói.
Khi đảm nhiệm vai trò Phó trưởng khoa, BS Thảo nhận ra trách nhiệm của mình không chỉ là hoàn thành công việc cá nhân, mà còn tham mưu cho trưởng khoa trong quản lý khoa, phối hợp và hỗ trợ cùng đồng nghiệp góp phần xây dựng môi trường làm việc mà mọi người có thể trao đổi thẳng thắn, cùng hướng đến lợi ích cho người bệnh. Với chị, trưởng thành trong nghề y là biết chịu trách nhiệm với quyết định của mình, biết hỏi ý kiến khi cần và vẫn giữ được sự khiêm tốn.
Ngoài chiếc áo blouse, bác sĩ cũng cần những khoảng lặng
Bên cạnh công việc chuyên môn, BS Thảo tham gia các hoạt động công đoàn và hoạt động tập thể của bệnh viện, nơi đem lại cho chị nhiều niềm vui và cũng là môi trường giao lưu gắn kết thuận lợi hơn cho công tác chuyên môn. Gia đình cũng là điểm tựa quan trọng đối với chị. Sự cảm thông, chia sẻ của người thân giúp chị có thêm năng lượng tích cực sau những ngày làm việc nhiều áp lực.
"Ngoài giờ làm, tôi cũng là một người bình thường, cần thời gian nghỉ ngơi, trò chuyện với gia đình và làm những việc giúp mình lấy lại năng lượng. Tôi không cho rằng sự cân bằng lúc nào cũng đến từ những hoạt động đặc biệt. Đôi khi chỉ là một bữa cơm cùng người thân, một cuộc trò chuyện, gặp gỡ bạn bè hoặc có một khoảng thời gian thực sự nghỉ ngơi. Tôi cũng yêu những khoảng lặng giản dị như đọc sách, nghe nhạc hay chăm sóc vườn rau trên sân thượng. Những việc ấy giúp chậm lại sau một ngày nhiều thông tin và cảm xúc", BS Thảo cười nói.
Chị nghĩ, phụ nữ không nhất thiết phải trở thành một người lúc nào cũng mạnh mẽ, luôn chu toàn mọi việc và không bao giờ mệt mỏi. Có những lúc chúng ta chưa làm được mọi điều như mong muốn; điều đó không có nghĩa là chúng ta thiếu trách nhiệm hay chưa đủ tốt. Thay vì tự gánh tất cả, chúng ta cần biết trao đổi với gia đình, chia sẻ công việc và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần.
"Chăm sóc người bệnh ung thư là hành trình của cả một tập thể. Mỗi chuyên ngành có vai trò riêng, và sự phối hợp, tôn trọng, cùng hướng đến lợi ích của người bệnh là điều quan trọng nhất. Tôi biết ơn vì được làm việc tại Bệnh viện K, được đồng hành cùng đồng nghiệp và tiếp tục học hỏi từ người bệnh mỗi ngày. Nhân dịp 20/10, tôi xin chúc các nữ đồng nghiệp luôn mạnh khỏe, hạnh phúc và được trân trọng cả trong công việc lẫn cuộc sống. Nhân dịp này, cho phép tôi thay mặt hơn 1200 nữ cán bộ Bệnh viện K trân trọng cảm ơn Đảng uỷ, Ban giám đốc đã luôn tạo điều kiện cho chúng tôi trong công việc, học tập cũng như cơ hội phát triển bản thân; đặc biệt xin gửi lời cảm ơn tới các nam đồng nghiệp trong Bệnh viện K nói riêng và trong Ngành nói chung đã luôn sát cánh, động viên, chia sẻ cùng chúng tôi hoàn thành sứ mệnh được giao bảo vệ và chăm sóc sức khoẻ cho người dân", BS Thảo chia sẻ thêm.
Tuấn Minh - Như Hoàn
