Tự ý điều trị bỏng lửa bằng cách đắp lá tại nhà suốt một tháng, nam bệnh nhân V.M.D (44 tuổi, người dân tộc thiểu số ở Tuyên Quang) đã phải nhập viện trong tình trạng cẳng chân hoại tử nặng, bốc mùi hôi thối, tổn thương sâu tận xương và đối mặt với nguy cơ phải cắt cụt chi để bảo toàn tính mạng.
Bệnh nhân bị bỏng lửa một tháng trước đó nhưng không đến cơ sở y tế mà tự điều trị theo kinh nghiệm dân gian bằng cách đắp lá chữa bệnh. Chỉ đến khi vùng tổn thương sưng to, đau tăng dần, hoại tử lan rộng và chảy dịch mủ nghiêm trọng, người bệnh mới được đưa đến bệnh viện tuyến tỉnh và nhanh chóng chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
TS.BS Dương Mạnh Chiến, Phụ trách khoa Phẫu thuật Tạo hình thẩm mỹ và Liên chuyên khoa, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết toàn bộ mặt sau cẳng chân trái của bệnh nhân đã hoại tử gần như hoàn toàn, lan rộng 50–70% bàn chân, tổn thương sâu vào xương gót, gân gót (gân Achilles) và các đầu xương chày, xương mác. Ngay lập tức, ê-kíp phẫu thuật đã cắt lọc toàn bộ mô hoại tử mủn đen và đặt hệ thống hút áp lực âm (VAC) để kiểm soát nhiễm trùng. Sau một tuần chăm sóc tích cực, quá trình hoại tử dừng lại. Các bác sĩ bước vào giai đoạn tái tạo đầy thách thức cho vùng khuyết hổng rất rộng vốn đã bị viêm xương và lộ xương.
Trong cuộc đại phẫu kéo dài 6h đồng hồ, ê-kíp tạo hình đã phối hợp với chuyên khoa chấn thương chỉnh hình để nạo sạch tổ chức viêm và mô hoại tử trong xương trước khi thực hiện kỹ thuật vi phẫu phức tạp. Các bác sĩ lựa chọn lấy vạt da cơ từ vùng lưng của bệnh nhân để che phủ vùng tổn thương. Phần cơ của vạt giúp cung cấp nguồn máu phong phú để đưa kháng sinh và tế bào miễn dịch đến kiểm soát viêm xương, trong khi phần da tái tạo lại vùng đệm gót bền vững cho việc đi lại sau này. Điểm khó nhất của ca mổ là việc nối mạch máu nuôi vạt ghép vào hệ mạch vùng cẳng chân vốn đã bị tổn thương do nhiễm trùng. Bằng kỹ thuật nối mạch tận bên, các bác sĩ vừa đảm bảo giúp máu được đến nuôi dưỡng vạt đồng thời vẫn duy trì được máu xuống nuôi dưỡng bàn chân.
Suýt mất chân vì đắp lá chữa bỏng lửa suốt một tháng
Theo TS.BS Dương Mạnh Chiến, đây là loại phẫu thuật nặng với nhiều nguy cơ do diện tích tổn thương lớn, nguy cơ chảy máu cao, thời gian mổ kéo dài và bệnh nhân phải được gây mê trong tư thế nằm sấp - tư thế có nhiều rủi ro hơn so với phẫu thuật thông thường.
“Với mức độ tổn thương như trường hợp này, ở nhiều cơ sở y tế khác bệnh nhân có thể đã phải cắt cụt chi do tổn thương sâu và nguy cơ nhiễm trùng lan rộng. Tuy nhiên, với các kỹ thuật tạo hình và vi phẫu hiện nay, việc bảo tồn chi thể vẫn có thể thực hiện được nếu kiểm soát tốt nhiễm trùng và tái tạo mô phù hợp", BS Chiến cho hay.
Sau mổ hai ngày, tình trạng vạt ghép bước đầu ổn định. Tuy nhiên, bệnh nhân vẫn cần được theo dõi và chăm sóc lâu dài để kiểm soát hoàn toàn nhiễm trùng và phục hồi chức năng vận động.
Cảnh báo đáng sợ khi tự ý chữa bỏng
TS.BS Dương Mạnh Chiến khuyến cáo, bỏng lửa diện rộng là dạng bỏng đặc biệt nguy hiểm do tổn thương thường sâu và lan rộng, dễ gây phá hủy da, mô mềm, mạch máu. Khi diện tích bỏng lớn hoặc tổn thương sâu, nguy cơ nhiễm trùng, hoại tử mô và biến chứng toàn thân có thể xảy ra nhanh chóng. Việc tự ý đắp lá, dùng thuốc không rõ nguồn gốc hoặc chậm trễ đến cơ sở y tế có thể khiến vết thương nhiễm trùng nặng, thậm chí phá hủy cả gân, xương nếu không được xử trí kịp thời, làm tăng nguy cơ mất chi và đe dọa tính mạng.
Với mọi trường hợp bỏng, đặc biệt là bỏng lửa diện rộng hoặc các vết thương hở sâu, người dân tuyệt đối không tự điều trị bằng các phương pháp dân gian. Khi có dấu hiệu sưng đau tăng dần, chảy dịch, đổi màu da hoặc xuất hiện hoại tử, cần đến cơ sở y tế chuyên khoa càng sớm càng tốt để được đánh giá và xử trí đúng cách. Điều trị kịp thời không chỉ giúp kiểm soát nhiễm trùng mà còn tăng đáng kể khả năng bảo tồn chức năng và hình thể chi thể.
