Sau gần 10 năm làm việc trong ngành phần mềm, một kỹ sư công nghệ đang nghiêm túc nghĩ đến chuyện rời bỏ bàn phím để chuyển sang trồng trọt. Không phải vì mất việc hay chán nghề, mà bởi anh không còn tin rằng ngay cả những người giỏi nhất cũng có thể đứng vững trước tốc độ phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI).
Trong bài đăng trên cộng đồng Reddit r/ClaudeCode với tiêu đề “I’m tired, boss” (Tôi mệt mỏi rồi), kỹ sư này thừa nhận những thay đổi trong ngành công nghệ đang diễn ra nhanh đến mức con người khó lòng theo kịp. Anh cho biết lần đầu tiên trong đời nghiêm túc cân nhắc việc làm nông hoặc tự trồng lương thực, bởi lo ngại trong 5-10 năm tới sẽ không còn nhiều công việc truyền thống như hiện nay.
Điều đáng chú ý là nỗi lo ấy không xuất phát từ một người mới bước chân vào nghề. Trước đây, anh từng tin AI có thể viết code nhưng khó đảm nhận những công việc đòi hỏi tư duy hệ thống. Những kỹ sư cấp cao và kiến trúc sư phần mềm, theo quan điểm của anh, vẫn sẽ giữ vai trò quan trọng trong việc thiết kế và giám sát các dự án.
Tuy nhiên, niềm tin đó đã thay đổi chỉ sau một năm.
“AI có thể thiết kế hệ thống rồi. Và trong nhiều trường hợp, nó làm tốt hơn chúng ta”, anh viết. Công nghệ đang tiến sâu vào những phần việc từng được xem là đòi hỏi kinh nghiệm và chuyên môn cao, khiến kỹ sư này bắt đầu hoài nghi ý nghĩa của việc xây dựng website, phát triển trò chơi hay các sản phẩm phần mềm dạng dịch vụ (SaaS).
“Đôi khi tôi có cảm giác chúng ta đang tự tay xây dựng thứ sẽ khiến chính mình trở nên lỗi thời”, anh chia sẻ.
Nỗi bất an này không chỉ xuất hiện ở một cá nhân. Một nhà thiết kế UX/UI kể rằng cô từng bật khóc trong buổi trao đổi với cấp trên sau khi phải sử dụng AI 6-8 tiếng mỗi ngày và quản lý một nhóm tác nhân AI. Một lập trình viên front-end có 10 năm kinh nghiệm cũng thừa nhận những công việc từng được cho là AI chưa thể đảm nhận đang dần được tự động hóa.
Người giỏi cũng có thể bị thay thế?
Bài đăng nhanh chóng thu hút nhiều ý kiến tranh luận, đặc biệt là sự phản đối quan điểm cho rằng chỉ những người yếu kém mới phải lo bị AI thay thế.
Một người bình luận cho rằng cách lập luận này vô tình đổ trách nhiệm lên những người mất việc. Việc một kỹ sư bị sa thải khi doanh nghiệp chuyển sang sử dụng AI không đồng nghĩa với việc họ thiếu năng lực. Thậm chí, một số ý kiến nhận định doanh nghiệp có thể chọn AI thay vì nhân sự giàu kinh nghiệm đơn giản vì chi phí thấp hơn.
Điều này đặt ra câu hỏi về giá trị của kinh nghiệm chuyên môn khi một công cụ AI có thể đảm nhận phần lớn công việc với chi phí thấp hơn. Không chỉ vậy, việc tự động hóa những nhiệm vụ cơ bản còn có thể thu hẹp cơ hội của nhân sự mới vào nghề, vốn cần những công việc ban đầu để tích lũy kinh nghiệm và học hỏi từ đồng nghiệp.
Một báo cáo về thị trường lao động Ấn Độ, công bố hồi tháng 6 và dẫn dữ liệu từ Indeed, ghi nhận số tin tuyển dụng trong lĩnh vực phát triển phần mềm tại nước này giảm 12,3% trong vòng ba tháng. Các vị trí liên quan đến hạ tầng công nghệ thông tin, vận hành, hỗ trợ và dữ liệu cũng suy giảm. Dù chưa thể khẳng định AI là nguyên nhân duy nhất, những diễn biến này cho thấy con đường gia nhập ngành phần mềm đang chịu áp lực.
Làm nông có thực sự là lối thoát?
Giữa cuộc tranh luận, một kỹ sư phần mềm có 7 năm kinh nghiệm chia sẻ rằng anh đã mua một trang trại cũ từ 4 năm trước. Hiện anh nuôi hơn 100 con gà, cừu, các đàn ong, trồng cây ăn quả và rau, nhưng vẫn duy trì công việc kỹ sư toàn thời gian.
Cuộc sống gần như bị chia đôi giữa công việc văn phòng và trang trại. Anh không còn nhiều thời gian đi du lịch, giải trí hay có một ngày nghỉ đúng nghĩa. Làm nông cũng vất vả hơn nhiều người tưởng tượng: trang trại từng mất 32 con gà vì thú săn mồi, hàng chục cây ăn quả chết vì bệnh, còn các đàn ong đôi khi biến mất khỏi tổ mà người nuôi không rõ nguyên nhân.
Theo người kỹ sư, những sai lầm trong nông nghiệp có thể phải trả giá rất đắt, cả về vật chất lẫn tinh thần. Đây là công việc đòi hỏi sự tận tụy gần như liên tục, bởi vật nuôi và cây trồng đều phụ thuộc vào người chăm sóc.
Dẫu vậy, anh vẫn cảm thấy cuộc sống này có ý nghĩa. Việc tự tạo ra thực phẩm, hiểu rõ hơn quá trình sản xuất và có thể mang trứng, trái cây hay thịt cừu tặng bạn bè đem lại cho anh cảm giác hài lòng. Mong muốn ban đầu của anh không phải chuẩn bị cho một kịch bản khủng hoảng, mà đơn giản là được gần gũi hơn với nguồn thực phẩm và hiểu rõ những gì mình ăn mỗi ngày.
Câu chuyện nhận được sự đồng tình từ một số người tham gia thảo luận. Có người xem trang trại là nơi giúp họ tìm lại sự bình yên sau nhiều năm làm việc trong ngành công nghệ. Tuy nhiên, cũng có người thừa nhận đang kiệt sức vì phải vừa làm kỹ sư vừa chăm sóc vật nuôi.
Thực tế, làm nông không phải con đường dễ dàng để trốn khỏi áp lực công việc. Nhưng với một số người, thành quả hữu hình và cảm giác tự chủ vẫn khiến lựa chọn này trở nên đáng giá.
Điều đáng suy ngẫm trong câu chuyện của những kỹ sư nói trên không chỉ là nguy cơ AI thay thế một số công việc, mà còn là cảm giác kiệt sức khi người lao động phải liên tục chạy theo công nghệ. Khi những kỹ năng từng giúp họ khẳng định giá trị có thể nhanh chóng mất đi lợi thế, ngay cả việc tìm một con đường khác cũng không đồng nghĩa với việc tìm được cuộc sống nhẹ nhõm hơn.
Nguyễn Hải
