Nhiều người nghĩ đột quỵ là chuyện của tuổi già, của người có bệnh nền nặng. Nhưng thực tế, cách bạn bắt đầu buổi sáng – trong vài phút đầu tiên sau khi thức dậy – mới là thời điểm “nhạy cảm” nhất đối với tim mạch và não bộ.
Ngồi bật dậy ngay khi vừa tỉnh giấc – thói quen nguy hiểm bị xem nhẹ
Theo Medical News Today, đây có lẽ là thói quen mà rất nhiều người thường hay làm ngay sau khi tỉnh giấc, đặc biệt là ở những người hay dậy muộn. Tuy nhiên, trên thực tế, đây lại là thói quen không tốt cho sức khỏe, đặc biệt có nguy cơ gây đột quỵ cao.
Điều này là do khi bạn nằm xuống, huyết áp ổn định. Thông thường, huyết áp thường sẽ tăng dần trong vài giờ trước khi thức dậy. Nhưng việc bật dậy ngay khi vừa tỉnh giấc sẽ khiến cho huyết áp tăng đột ngột, từ đó gây sức ép lên các thành mạch máu và hình thành các cục máu đông gây tắc lòng mạch. Việc đột ngột thay đổi tư thế ở những người có sẵn bệnh lý mạn tính sẽ càng nguy hiểm và dễ dẫn tới đột quỵ.
Bên cạnh đó, việc ngồi bật dậy hoặc thay đổi tư thế đột ngột sau khi thức dậy cũng có thể khiến huyết áp giảm đột ngột. Sự sụt giảm huyết áp đột ngột này được gọi là hạ huyết áp tư thế đứng. Tình trạng này khiến máu lưu thông không đủ lên não, gây chóng mặt, hoa mắt, nhìn mờ hoặc thậm chí ngất xỉu, té ngã, đột quỵ.
Không uống nước – để máu “đặc” ngay từ sáng sớm
Sau vài giờ ngủ, cơ thể sẽ bị mất nước tự nhiên. Nhiều người bỏ qua điều này và uống ngay cà phê hoặc trà, cả hai đều có thể làm mất nước hơn. Mất nước làm cho máu đặc hơn, tăng nguy cơ hình thành cục máu đông - một trong những nguyên nhân chính gây đột quỵ thiếu máu cục bộ.
Máu đặc hơn gây áp lực lớn hơn lên tim và có thể khiến máu khó lưu thông đúng cách. Nếu lưu lượng máu lên não bị hạn chế do cục máu đông, đột quỵ có thể xảy ra. Việc bổ sung nước đầy đủ vào buổi sáng rất cần thiết để giúp hệ tuần hoàn hoạt động hiệu quả.
Tắm nước quá nóng hoặc quá lạnh – “cú sốc” cho tim và não
Theo Medical News Today, tắm nước lạnh đột ngột lên người vào buổi sáng - thời điểm nhiệt độ đang thấp, có thể tạo ra phản ứng sốc lạnh, khiến nhịp tim và huyết áp tăng lên nhanh chóng. Những phản ứng này có thể tăng nguy cơ bị đột quỵ thiếu máu não.
Trong khi đó, tắm nước nóng ngay lúc này, nhiệt độ nước sẽ làm giãn mạch, khiến máu chảy nhiều lên da. Nếu não hoặc tim không bù kịp, điều này có thể dẫn tới giảm tưới máu não hoặc đột ngột thay đổi áp lực mạch não. Tình trạng này làm tăng nguy cơ đột quỵ, đặc biệt là đột quỵ xuất huyết.
Bỏ bữa sáng – “bẫy” gây tăng huyết áp và mỡ máu
Theo India Times, bỏ bữa sáng là thói quen mà nhiều người mắc phải, hoặc do thiếu thời gian hoặc đơn giản là không có cảm giác thèm ăn vào buổi sáng. Những người khác có thể chọn những thực phẩm tiện lợi nhưng không lành mạnh như bánh ngọt, ngũ cốc nhiều đường hoặc thức ăn nhanh. Mặc dù điều này có vẻ là vấn đề nhỏ, nó có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe tim mạch.
Bỏ bữa sáng có liên quan đến tăng huyết áp, mức cholesterol cao hơn, nguy cơ mắc bệnh tim và đột quỵ cao hơn. Khi bạn bỏ bữa sáng, cơ thể phản ứng bằng những thay đổi nội tiết tố làm tăng lượng đường trong máu và huyết áp vào cuối ngày. Theo thời gian, căng thẳng này lên hệ thống cơ thể có thể làm tổn thương động mạch và tăng nguy cơ đột quỵ.
Ăn sáng nhiều đường hoặc chất béo bão hòa cũng có thể góp phần làm tắc nghẽn động mạch bằng cách làm tăng mức cholesterol LDL (xấu).
Buổi sáng vội vã – “liều thuốc độc” lặp lại mỗi ngày
Nhiều người thức dậy cảm thấy chậm trễ so với lịch trình, dẫn đến một buổi sáng vội vã và hỗn loạn. Cho dù đó là bỏ qua thói quen buổi sáng, đối mặt với tắc đường hay cố gắng hoàn thành đúng hạn, loại căng thẳng này có thể gây ra sự tăng đột ngột huyết áp. Phản ứng căng thẳng cấp tính, đặc biệt là khi lặp đi lặp lại hàng ngày, dẫn đến tăng huyết áp mạn tính - yếu tố nguy cơ chính gây đột quỵ.
Căng thẳng khiến cơ thể giải phóng các hormone như cortisol và adrenaline, làm tăng tạm thời nhịp tim và huyết áp. Nếu điều này trở thành thói quen, nó có thể làm suy yếu các mạch máu và tăng nguy cơ hình thành cục máu đông hoặc chảy máu trong não.
Đột quỵ không đến từ một bữa ăn hay một ngày mệt mỏi, mà đến từ những thói quen nhỏ lặp lại hàng trăm, hàng nghìn lần. Chỉ cần thay đổi vài phút đầu ngày – ngồi dậy chậm rãi, uống nước, thở sâu, tắm nước ấm vừa phải và ăn sáng lành mạnh – bạn đã tự dựng cho mình một “lá chắn” bảo vệ não bộ và tim mạch lâu dài.
Trang Đào (Tổng hợp)
