* Tác giả: Hương Khắc Tư (Trung Quốc)
Là một người mẹ, tôi từng tràn đầy kỳ vọng sẽ nuôi dạy con trai trở thành một người ưu tú, tự giác và có trách nhiệm. Thế nhưng khi nhìn vào tình trạng hiện tại của con, tôi mới đau đớn nhận ra mình đã mắc sai lầm lớn trong cách giáo dục.
Trong suốt quá trình trưởng thành của con, tôi gần như bao bọc và sắp đặt mọi thứ, từ những sinh hoạt nhỏ nhặt hằng ngày cho đến kế hoạch học tập, tất cả đều do tôi quyết định thay. Con hầu như không có cơ hội tự suy nghĩ hay đưa ra lựa chọn. Lâu dần, con bắt đầu nghi ngờ năng lực của chính mình, cảm thấy mình làm gì cũng không tốt, không có giá trị. Tôi cũng chưa từng trao cho con đủ niềm tin và sự khích lệ.
Mỗi khi con mắc lỗi hoặc làm chưa tốt, tôi thường chỉ trích, trách móc, khiến con luôn cảm thấy mình không bao giờ đạt được kỳ vọng của mẹ. Cứ như vậy, con trở nên ngày càng tiêu cực, lười biếng, không còn hứng thú với việc học hay cuộc sống, chứ đừng nói đến chuyện tự giác.
Cho đến khi nhìn lại, tôi mới bừng tỉnh: một đứa trẻ thiếu cảm giác giá trị sẽ không bao giờ học được sự tự giác.
Vậy làm thế nào để giúp con có được cảm giác giá trị, từ đó biết tự giác hơn?
Phương pháp 1: Trao cho con không gian tự chủ.
Việc cho trẻ quyền tự quyết trong một phạm vi nhất định có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với sự trưởng thành của con. Ví dụ, để con tự chọn lớp năng khiếu mình yêu thích, điều này không chỉ đáp ứng hứng thú cá nhân mà còn rèn luyện khả năng suy nghĩ độc lập và đưa ra quyết định.
Giống như Tiểu Minh, con bạn tôi, yêu thích hội họa, sau khi tự chọn lớp vẽ, kỹ năng của em tiến bộ từng ngày, quan trọng hơn là em học được cách chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình. Hay việc sắp xếp hoạt động cuối tuần, con có thể quyết định đi công viên, đọc một cuốn sách yêu thích hay chơi cùng bạn bè. Quá trình tự quyết ấy giúp trẻ dần hiểu rõ nhu cầu và sở thích của bản thân, đặt nền móng cho tương lai.
Phương pháp 2: Khuyến khích con thử nghiệm.
Khi trẻ muốn thử điều mới, cha mẹ nên ủng hộ và động viên, kể cả khi có thể thất bại, bởi đó cũng là kinh nghiệm quý giá. Nghiên cứu cho thấy những đứa trẻ dám thử thách thường có khả năng sáng tạo và thích nghi tốt hơn. Ví dụ, con muốn học trượt patin, dù nhiều lần ngã đau nhưng nhờ sự động viên của gia đình, em kiên trì và cuối cùng thành thạo kỹ năng. Quan trọng hơn, em học được sự bền bỉ và dũng khí đối diện khó khăn.
Phương pháp 3: Ghi nhận nỗ lực, không chỉ kết quả.
Tập trung vào quá trình cố gắng của con và kịp thời khẳng định sự nỗ lực ấy là một cách giáo dục đầy trí tuệ. Mỗi giọt mồ hôi và công sức con bỏ ra đều đáng được công nhận. Một đứa trẻ chăm chỉ học tập để đạt điểm cao, dù kết quả chưa như mong muốn nhưng sự kiên trì của em xứng đáng được ghi nhận. Khi được khẳng định, trẻ hiểu rằng bản thân sự cố gắng đã có giá trị, từ đó có thêm động lực cho những chặng đường tiếp theo.
Phương pháp 4: Giao nhiệm vụ phù hợp.
Hãy để con đảm nhận những việc nhà vừa sức để con cảm nhận mình là một thành viên quan trọng trong gia đình. Qua đó, trẻ rèn luyện tinh thần trách nhiệm và kỹ năng thực hành. Ví dụ, giúp rửa bát, quét nhà hay chăm sóc thú cưng. Như khi con chăm sóc chú mèo nhỏ trong nhà đã học được sự quan tâm, yêu thương và hiểu trách nhiệm của mình, điều này tác động tích cực đến sự trưởng thành của em.
Phương pháp 5: Xây dựng niềm tin.
Tin tưởng rằng con có thể làm tốt, đừng giám sát và can thiệp quá mức. Niềm tin là nền tảng không thể thiếu trong mối quan hệ cha mẹ – con cái. Khi được tin tưởng, trẻ cảm thấy được tôn trọng và công nhận, từ đó tự tin hơn khi đối diện thử thách. Nhiều người thành công từng chia sẻ rằng chính sự tin tưởng của cha mẹ thời thơ ấu đã trở thành động lực lớn cho họ. Chẳng hạn, một nhà khoa học nổi tiếng từng được cha mẹ trao quyền tự do làm thí nghiệm từ nhỏ, điều này đã đặt nền tảng cho thành tựu sau này của ông.
Phương pháp 6: Làm gương cho con.
Cha mẹ cần thể hiện thái độ sống tích cực và có giá trị để con noi theo. Cha mẹ là tấm gương quan trọng nhất trên hành trình trưởng thành của trẻ, lời nói và hành động của họ có ảnh hưởng sâu sắc. Một môi trường gia đình tràn đầy năng lượng tích cực thường nuôi dưỡng những đứa trẻ lạc quan và tự tin. Nếu cha mẹ yêu thích đọc sách, con cũng sẽ hình thành thói quen đọc; nếu cha mẹ tích cực tham gia hoạt động thiện nguyện, con sẽ học được lòng nhân ái và trách nhiệm xã hội.
Trên hành trình trưởng thành của trẻ, mỗi sự quan tâm và đầu tư đúng cách của chúng ta đều sẽ trở thành động lực và điểm tựa cho con. Hãy dùng phương pháp giáo dục đúng đắn để mở ra cho con một con đường đầy hy vọng, dẫn lối các em đến thành công và hạnh phúc.
Hiểu Đan
