Trong nhiều năm, người hâm mộ chỉ nhìn thấy Lionel Messi với trái bóng dưới chân. Ít ai để ý rằng ở nhiều buổi tập, phía sau lưng siêu sao người Argentina luôn có một chiếc túi nhỏ nằm giữa hai bả vai. Bên trong là thiết bị GPS và cảm biến theo dõi vận động - một phần của cuộc cách mạng dữ liệu đang làm thay đổi bóng đá hiện đại.
Tháng 3/2024, STATSports đăng tải hình ảnh Messi tập luyện cùng Inter Miami với chiếc áo GPS của hãng, xác nhận siêu sao người Argentina từng sử dụng hệ thống theo dõi hiệu suất này trong quá trình tập luyện.
Đến nay, không có thông tin công khai cho biết Messi vẫn tiếp tục sử dụng STATSports hay Inter Miami đã chuyển sang một nhà cung cấp công nghệ khác. Tuy nhiên, việc các cầu thủ chuyên nghiệp mặc áo GPS trong các buổi tập vẫn là quy trình phổ biến tại nhiều CLB hàng đầu thế giới nhằm thu thập dữ liệu phục vụ công tác huấn luyện và quản lý thể trạng.
Đó không phải món đồ nổi tiếng như đôi giày Adidas hay chiếc băng đội trưởng. Nó cũng không giúp Messi sút tốt hơn hay rê bóng khéo hơn. Nhưng với các HLV thể lực và chuyên gia khoa học thể thao, chiếc áo này là công cụ hỗ trợ theo dõi tình trạng thể chất của cầu thủ và đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu thay vì chỉ dựa vào cảm quan.
Khi mọi bước chạy đều được ghi lại
Khoảng đầu những năm 2010, các CLB hàng đầu châu Âu bắt đầu ứng dụng rộng rãi các hệ thống theo dõi vận động điện tử (Electronic Performance and Tracking Systems - EPTS).
Chiếc áo này được thiết kế để giữ một mô-đun điện tử nằm giữa hai bả vai – vị trí được đánh giá là tối ưu để thu tín hiệu vệ tinh và hạn chế rung lắc khi cầu thủ chạy hoặc va chạm. Bên trong mô-đun là GPS cùng nhiều cảm biến như gia tốc kế và từ kế, giúp ghi lại hàng nghìn điểm dữ liệu mỗi giây.
Nhờ đó, ban huấn luyện có thể biết chính xác cầu thủ đã chạy bao xa, đạt tốc độ tối đa bao nhiêu, thực hiện bao nhiêu pha nước rút, cường độ vận động ra sao và mức tải cơ thể trong suốt buổi tập hoặc trận đấu. Các chỉ số này được phân tích bằng phần mềm chuyên dụng để hỗ trợ xây dựng giáo án tập luyện phù hợp với từng cá nhân.
Thay vì áp dụng cùng một khối lượng vận động cho cả đội, các HLV thể lực có thể điều chỉnh giáo án theo dữ liệu của từng cầu thủ. Một cầu thủ vừa trở lại sau chấn thương có thể được giảm cường độ, trong khi người đạt thể trạng tốt sẽ được tăng tải nhằm tối ưu hiệu quả tập luyện.
Theo FIFA, các hệ thống EPTS hiện là một phần quan trọng của bóng đá chuyên nghiệp, được sử dụng để hỗ trợ huấn luyện, quản lý khối lượng vận động và theo dõi quá trình hồi phục của cầu thủ.
Messi là một trong rất nhiều cầu thủ đỉnh cao từng sử dụng công nghệ này trong tập luyện. Mục tiêu của các hệ thống GPS không phải đánh giá tài năng của một cầu thủ thông qua những con số, mà cung cấp thêm dữ liệu để đội ngũ huấn luyện và y tế hiểu rõ hơn phản ứng của cơ thể trước cường độ vận động.
Dữ liệu không tạo ra thiên tài
Sự phát triển của công nghệ khiến bóng đá ngày càng coi trọng dữ liệu. Tuy nhiên, ngay cả những nhà phát triển hệ thống theo dõi hiệu suất cũng không xem đây là công cụ thay thế vai trò của HLV hay chuyên gia thể lực.
Các cảm biến có thể cho biết cầu thủ đã chạy bao xa, tăng tốc bao nhiêu lần, đạt tốc độ tối đa thế nào hay mức tải vận động có vượt ngưỡng an toàn hay không. Từ đó, đội ngũ chuyên môn có thêm cơ sở để điều chỉnh giáo án tập luyện hoặc quản lý nguy cơ chấn thương.
Nhưng dữ liệu không thể đo được khả năng đọc trận đấu, sự sáng tạo hay cảm giác xử lý bóng trong tích tắc - những phẩm chất làm nên sự khác biệt của Lionel Messi.
Đó cũng là lý do giới khoa học thể thao luôn xem dữ liệu là công cụ hỗ trợ quá trình ra quyết định, chứ không phải yếu tố thay thế chuyên môn hay tạo ra một cầu thủ vĩ đại.
Một biểu tượng của bóng đá thời đại số
Ngày nay, thiết bị GPS đã trở thành tiêu chuẩn ở phần lớn các CLB chuyên nghiệp trên thế giới. STATSports và Catapult là hai trong số những nhà cung cấp công nghệ GPS phổ biến nhất trong bóng đá chuyên nghiệp.
FIFA cũng ban hành chương trình chứng nhận chất lượng cho các hệ thống EPTS nhằm bảo đảm độ chính xác và tính an toàn khi sử dụng trong tập luyện và thi đấu.
Những chiếc áo gắn cảm biến vì thế không còn là hình ảnh hiếm gặp. Chúng xuất hiện từ các học viện đào tạo trẻ đến các đội bóng hàng đầu châu Âu.
Messi không được nhớ đến nhờ chiếc áo GPS. Nhưng việc một trong những cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử cũng sử dụng công nghệ theo dõi hiệu suất cho thấy bóng đá hiện đại đã bước sang một giai đoạn mới: Nơi dữ liệu hỗ trợ quá trình chuẩn bị, còn tài năng và cảm hứng trên sân cỏ vẫn là điều không cảm biến nào có thể thay thế.
Nguồn: Telegraph India, Catapult One, NYP
Huỳnh Duy
