Khi nhắc đến những công trình kiến trúc vĩ đại thời Liên Xô, người ta thường nghĩ đến những tượng đài sừng sững hay những nhà máy quy mô lớn. Tuy nhiên, tại thành phố Lutsk của Ukraine, có một di tích dân sự vẫn đang nắm giữ một kỷ lục thế giới ít người biết đến. Đó là tòa nhà chung cư dài nhất hành tinh, một khối bê tông khổng lồ trải dài 2,75 km, nơi sinh sống của hơn 10.000 con người.
Kiệt tác kiến trúc hình tổ ong
Người dân địa phương thường gọi tòa nhà này bằng cái tên đầy hình tượng: "Vạn Lý Trường Thành". Tọa lạc tại giao lộ sầm uất giữa Đại lộ Sobornosti và Phố Molodezhy, công trình này là "đứa con tinh thần" của hai kiến trúc sư R. G. Metelnitsky và V. K. Malovitsa.
Được khởi công từ năm 1969, trong thời kỳ hoàng kim của kiến trúc Xô Viết, dự án này đã mất tới 11 năm để hoàn thành - một khoảng thời gian dài bất thường đối với một khu chung cư, nhưng hoàn toàn dễ hiểu nếu xét đến quy mô và độ phức tạp của nó.
Nếu đứng từ mặt đất, du khách khó có thể cảm nhận hết được sự vĩ đại của công trình này. Tầm nhìn sẽ bị chắn bởi những bức tường bê tông nối tiếp nhau vô tận. Tuy nhiên, vẻ đẹp thực sự của "Vạn Lý Trường Thành" phiên bản Ukraine chỉ được tiết lộ khi nhìn từ trên cao. Lúc này, tòa nhà hiện ra với thiết kế hình tổ ong độc đáo, uốn lượn và phân nhánh một cách nhịp nhàng.
Mặc dù trục chính của tòa nhà có chiều dài khoảng 1,75 km, nhưng nếu tính gộp tất cả các nhánh mở rộng liền kề tạo nên cấu trúc tổng thể, con số này lên tới 2,75 km. Để dễ hình dung, nếu một người bình thường muốn đi bộ từ đầu này sang đầu kia của tòa nhà, họ sẽ phải mất khoảng một giờ đồng hồ di chuyển liên tục.
Một thị trấn thu nhỏ trong lòng thành phố
Không chỉ ấn tượng về chiều dài, các con số thống kê về khả năng chứa đựng của tòa nhà cũng khiến nhiều người phải kinh ngạc. Với hàng trăm lối vào, hơn 3.000 căn hộ và hàng chục nghìn ô cửa sổ, nơi đây đang che chở cho khoảng 10.000 cư dân. Xét về mặt dân số, tòa chung cư này lớn hơn rất nhiều thị trấn nhỏ trên thế giới.
Quy mô khổng lồ này đã tạo ra những tình huống dở khóc dở cười cho những cư dân đầu tiên chuyển đến đây vào thập niên 80. Nhiều người hồi tưởng lại rằng họ đã phải vật lộn trong nhiều tuần liền chỉ để... tìm đường về đúng căn hộ của mình giữa mê cung các lối đi và cầu thang giống hệt nhau. Vấn đề này nghiêm trọng đến mức ban quản lý đã phải thiết lập một hệ thống địa chỉ và đánh số độc đáo cho từng phân khu để giúp cư dân định vị.
Dù được giới kiến trúc sư quốc tế xem là một sự kỳ lạ đầy thú vị của thời hiện đại và là biểu tượng cho tư duy quy hoạch đô thị táo bạo thời Xô Viết, tương lai của "Vạn Lý Trường Thành" đang đứng trước nhiều thách thức. Tòa nhà hiện đã hơn 40 tuổi và đang trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng, cần được tu sửa khẩn cấp.
Đức Khương
