Christopher Nolan: "Quái kiệt" điện ảnh và quyền lực tối thượng tại Hollywood

Những ngày vừa qua, sự bùng nổ của siêu phẩm sử thi The Odyssey tại các phòng vé toàn cầu đã trở thành tâm điểm của giới mộ điệu điện ảnh. Bất chấp thời lượng kéo dài, nhãn dán giới hạn độ tuổi và chất liệu thần thoại Hy Lạp cổ đại "khó xơi", bộ phim vẫn liên tục thiết lập những cột mốc doanh thu ấn tượng, chứng minh sức hút mãnh liệt của cái tên Christopher Nolan - đạo diễn tài ba đứng sau tác phẩm. 

Vị đạo diễn "quái kiệt" và bướng bỉnh

Christopher Nolan từ lâu đã được mệnh danh là một "quái kiệt" của điện ảnh đương đại. Ông sở hữu những triết lý làm phim vô cùng cực đoan, độc bản và luôn đi ngược lại xu thế chung của ngành công nghiệp giải trí. Giữa kỷ nguyên các hãng phim lạm dụng kỹ xảo CGI để tối ưu hóa chi phí, Nolan vẫn kiên định với việc sử dụng hiệu ứng thực tế (practical effects) từ việc nổ bom nguyên tử thật, xây dựng hố đen vũ trụ bằng thuật toán vật lý thuyết, cho đến việc dựng mô hình rối khổng lồ cao 18 mét giữa bối cảnh hang động cho The Odyssey.

Sự bướng bỉnh đầy tính nghệ thuật đó đã giúp các di sản của ông luôn gặt hái thành công khổng lồ, dung hòa hoàn hảo hai yếu tố: nghệ thuật hàn lâm đỉnh cao bag doanh thu thương mại tỷ đô. Nhìn vào gia tài của ông trên hệ thống Rotten Tomatoes, từ những tác phẩm độc lập kinh phí thấp thời kỳ đầu cho đến đỉnh cao nghệ thuật hiện tại, giới chuyên môn và khán giả có lẽ không còn bất kỳ sự hoài nghi nào về tài năng lẫn tầm nhìn của vị đạo diễn thiên tài này.

Bảng vàng Rotten Tomatoes: Sự bảo chứng tuyệt đối từ giới hàn lâm

Tại Hollywood, đạo diễn tài năng không thiếu, nhưng người nắm giữ quyền lực tuyệt đối để có thể bắt các ông chủ hãng phim lớn phải phục tùng giống như Christopher Nolan có thể nói là trường hợp vô tiền khoáng hậu. Sự nể phục lớn nhất mà giới làm phim dành cho ông nằm ở hai đặc quyền tối thượng. Trước hết là quyền "Final Cut" tuyệt đối (quyền lực tối cao cho phép một cá nhân có toàn quyền quyết định phiên bản phim nào sẽ được phát hành chính thức ra rạp) - một trong số rất ít đạo diễn ngày nay sở hữu đặc quyền này. Điều đó đồng nghĩa với việc các tập đoàn giải trí khổng lồ, dù có bỏ ra hàng trăm triệu USD tài trợ, cũng không có quyền can thiệp, chỉnh sửa, ép buộc cắt bớt hay chèn hiệu ứng theo ý muốn vào bản dựng cuối cùng của ông. Bộ phim khi ra rạp sẽ là 100% tầm nhìn, tư duy và ý chí nguyên bản của người đạo diễn, một điều xa xỉ trong kỷ nguyên phim công nghiệp bị chi phối bởi các nhà sản xuất.

 

 

Đặc quyền thứ hai chính là việc ông là cái tên duy nhất được trao "séc trắng" cho các ý tưởng gốc. "Séc trắng" (blank check) là đặc quyền tối cao về tài chính cho phép cá nhân được cấp một khoản ngân sách khổng lồ gần như không giới hạn và có toàn quyền quyết định cách chi tiêu mà không phải chịu sự giám sát hay phê duyệt khắt khe từ phía nhà đầu tư. Trong bối cảnh điện ảnh hiện đại, việc một đạo diễn yêu cầu ngân sách lên tới hơn 200 triệu USD cho một ý tưởng gốc - không phải phần tiếp theo, không phải tiền truyện, cũng không phải chuyển thể từ các thương hiệu truyện tranh Marvel/DC có sẵn lượng fan đông đảo - được xem là một hành vi mạo hiểm lớn đối với các nhà sản xuất. Tuy nhiên, đối với Nolan, các hãng phim lớn hàng đầu thế giới vẫn sẵn sàng xếp hàng tranh giành, cung cấp những tấm "séc trắng" và trao cho ông sự tự do tuyệt đối trong sáng tạo vì họ hiểu rằng: cái tên Christopher Nolan chính là một thương hiệu bảo chứng phòng vé độc lập.

 

Triết lý làm phim "hành xác" chống lại xu thế CGI

 

Christopher Nolan được mệnh danh là một "quái kiệt" nhờ những triết lý làm phim vô cùng cực đoan và luôn đi ngược lại xu thế chung của ngành công nghiệp giải trí. Giữa kỷ nguyên các hãng phim lạm dụng kỹ xảo CGI và phông xanh mướt để tối ưu hóa chi phí, Nolan vẫn kiên định với việc sử dụng hiệu ứng thực tế. Ông từng cho kích nổ một quả bom nguyên tử thật (không dùng chất nổ hạt nhân nhưng dàn dựng vật lý chính xác) để phục vụ cho đại cảnh trong Oppenheimer, hay thuê các nhà vật lý lý thuyết hàng đầu để xây dựng mô hình hố đen vũ trụ bằng thuật toán thực tế cho Interstellar.

 

 

Đỉnh điểm của sự bướng bỉnh đầy nghệ thuật đó tiếp tục được tái hiện trong The Odyssey, khi ông quyết định dựng một mô hình rối khổng lồ bằng cơ khí cao tới 18 mét giữa bối cảnh hang động hoang sơ để quay phân cảnh quái vật một mắt Polyphemus, thay việc vẽ nó hoàn toàn bằng máy tính. Sự kiên định này mang lại cho người xem những thước phim có độ chân thực, gai góc và lay động cảm xúc trọn vẹn nhất.

 

Sự bùng nổ của The Odyssey chính là lời khẳng định tiếp theo cho thấy khán giả đại chúng chưa bao giờ quay lưng với những bộ phim có chiều sâu trí tuệ. Điện ảnh đích thực sẽ luôn có chỗ đứng vững chắc, và Christopher Nolan chính là ngọn hải đăng bảo vệ cho giá trị nguyên bản đó chừng nào ông vẫn còn đứng sau ống kính máy quay.

 

Mộng Zu