Năm 2003, hình ảnh một “ngôi nhà đinh” tại quận Tùng Giang, Thượng Hải, được lan truyền rộng rãi trên các nền tảng mạng xã hội Trung Quốc, thu hút sự quan tâm của dư luận. Chủ nhân của căn nhà đó là ông Trương Tân Quốc, cư dân sống trên đường Hồ Đình Bắc.
Ông Trương vốn là công nhân của Công ty Xây dựng Thượng Hải. Nhiều năm về trước, vợ chồng ông xây một căn nhà 2 tầng trên đường Hồ Đình Bắc. Năm 1996, ông đón cha mẹ già về sống chung.
Đến khi hai con trưởng thành và bắt đầu nghĩ đến chuyện lập gia đình, bài toán mua nhà trở thành áp lực lớn bởi giá nhà ở Thượng Hải lúc đó đã tăng nhanh. Hơn nữa, 2 con của ông Trương đều quen người ngoại tỉnh, việc an cư càng thêm khó khăn. Sau khi bàn bạc, gia đình ông thống nhất góp tiền nâng cấp căn nhà từ 2 tầng lên 3 tầng với diện tích rộng hơn 300m2 – đủ chỗ cho 3 thế hệ sinh hoạt.
Sau khi cha mẹ qua đời, không gian trống trong nhà được ông Trương cho thuê, giúp gia đình có nguồn thu nhập ổn định. Hàng xóm nhìn căn nhà khang trang của ông không khỏi ngưỡng mộ, thậm chí gọi vui là “biệt thự”. Ông Trương cũng hài lòng với cuộc sống của một “ông chủ nhà trọ”.
Năm 2003, dự án cải tạo đô thị quy mô lớn được triển khai, đường Hồ Đình Bắc nằm trong diện phải phá dỡ để mở đường mới. Trong khi nhiều hộ dân trông chờ cơ hội nhận tiền bồi thường và cải thiện chỗ ở, ông Trương lại tỏ ra vô cùng bất mãn khi phải chuyển đi.
Theo người đàn ông này, gia đình ông đã bỏ rất nhiều công sức và tiền bạc để xây dựng và cải tạo căn nhà, nếu phá đi thì khó có thể tìm được nơi ở tương đương. Khi phương án bồi thường được công bố, ông Trương càng thêm khó chịu vì chỉ được bồi thường dựa trên diện tích đất, không phải diện tích xây dựng.
Điều này khiến căn nhà 3 tầng của ông nhận bồi thường tương đương những hộ chỉ có một tầng. Tổng cộng, ông Trương được 2,7 triệu NDT (hơn 10 tỷ đồng) và 4 căn nhà tái định cư – tính theo số nhân khẩu ghi trong giấy tờ nhà đất, chứ không theo số người đang sinh sống thực tế.
Cảm thấy “thiệt thòi”, ông Trương tuyên bố: “Không nhận được 100 triệu NDT (hơn 371 tỷ đồng) và 6 căn nhà thì tôi không rời đi!”
Sau nhiều lần thương lượng nhưng thất bại, chủ đầu tư và các đơn vị thi công cuối cùng quyết định bỏ qua nhà ông Trương để tiến hành phá dỡ toàn bộ khu vực còn lại. Một buổi sáng, ông Trương bị đánh thức bởi tiếng máy xúc kêu ầm ầm. Khi nhìn ra ngoài, ông thấy nhà mình đang bị các máy móc vây quanh, còn xung quanh là đất đá ngổn ngang.
Khi dự án hoàn thành, con đường mới được mở rộng nhưng phải thu hẹp còn hai làn xe để tránh công trình của gia đình ông. Từ đó, vợ chồng ông Trương sống cô lập giữa dòng xe cộ nườm nượp, tiếng còi inh ỏi và khói bụi bao phủ suốt ngày đêm. Hai con của ông phải chuyển ra ngoài sống thuê vì không chịu nổi sự ồn ào và môi trường sống bị ô nhiễm.
Nguy hiểm hơn, một lần xe tải mất lái đã đâm thẳng vào nhà ông Trương, làm sập một mảng tường. May mắn thay, vợ chồng ông không ở nhà lúc đó. Vụ việc kéo theo tranh chấp pháp lý giữa ông Trương và tài xế – người cho rằng chính căn nhà “án ngữ trái phép” là nguyên nhân gây tai nạn.
Suốt 14 năm, ông Trương kiên trì chờ đợi khoản bồi thường “trong mơ”. Thế nhưng cuộc sống giữa lòng đường với tiếng ồn, khói bụi và nguy cơ tai nạn luôn rình rập khiến ý chí của người đàn ông này cũng bắt đầu lung lay.
Năm 2016, một lãnh đạo mới tiếp quản Ban giải tỏa Hồ Đình Bắc. Nhìn thấy hồ sơ tồn đọng kéo dài 14 năm, vị này chủ động tìm gặp ông Trương. Sau nhiều lần được đối phương trò chuyện và thuyết phục, cộng với sự mỏi mệt sau những năm dài sống trong điều kiện tồi tệ, ông Trương cuối cùng chấp nhận ký vào thỏa thuận bồi thường – vẫn là mức duyệt năm 2003. Căn nhà 3 tầng của ông được tháo dỡ ngay sau đó.
Số tiền 2,7 triệu NDT và 4 căn hộ tái định cư – từng là khoản lớn vào năm 2003 – đến năm 2016 chỉ còn đủ cho ông Trương trả tiền đặt cọc một căn hộ mới ở Thượng Hải. Sau nhiều năm sống trong tiếng còi xe và khói bụi, vợ chồng ông cuối cùng cũng được chuyển vào căn hộ tái định cư – khép lại câu chuyện tranh chấp kéo dài suốt hơn một thập kỷ.
Ánh Lê (Theo Zaimingchaiqian)
