Trong quá trình phát triển hạ tầng tại Trung Quốc, không ít trường hợp người dân từ chối di dời, kiên quyết giữ đất để đòi mức bồi thường cao hơn quy định. Trường hợp dưới đây là một ví dụ.
Vào năm 2010, khi tuyến đường sắt cao tốc Hàng Châu – Ninh Ba đi qua khu vực Páo Giang, thuộc thành phố Thiệu Hưng, tỉnh Chiết Giang, được phê duyệt quy hoạch. Theo thiết kế ban đầu, một số hộ dân trong khu vực này cần di dời để bàn giao mặt bằng phục vụ thi công.
Trong bối cảnh đời sống nông thôn còn nhiều khó khăn, khoản đền bù lên tới hàng triệu NDT giúp người dân ở đây có “cơ hội đổi đời”. Vì vậy, sau khi có thông báo từ phía chính quyền, phần lớn các hộ dân đã nhanh chóng đồng ý di dời theo phương án chung. Chỉ có gia đình ông Tôn (tên nhân vật đã được thay đổi) từ chối phương án bồi thường, không chịu di dời.
Theo người này, căn nhà 3 tầng của ông có sân vườn và nằm ở vị trí thuận lợi nên mức đền bù theo tiêu chuẩn chung là “không thỏa đáng”. Gia đình ông đưa ra yêu cầu bồi thường cao gấp 4 lần mức mà chính quyền đề xuất.
Con số này lập tức gây tranh cãi. Các cơ quan chức năng từ chối yêu cầu này vì cho rằng sẽ tạo tiền lệ xấu, làm phá vỡ tính công bằng trong công tác giải phóng mặt bằng. Các cuộc thương lượng giữa 2 bên diễn ra nhiều lần nhưng đều rơi vào bế tắc.
Không lâu sau, gia đình họ Vương – một hộ dân sống sát bên – cũng thay đổi quyết định. Ban đầu, họ dự định chấp nhận phương án bồi thường để di dời như các hộ khác. Nhưng khi thấy gia đình họ Tôn kiên quyết “giữ nhà”, gia đình họ Vương cũng nảy sinh tâm lý chờ đợi, hy vọng có thể đạt được mức bồi thường cao hơn nếu tiếp tục bám trụ. Điều này khiến việc giải phóng mặt bằng càng thêm phức tạp.
Việc hai hộ dân không chấp nhận di dời khiến tiến độ dự án bị ảnh hưởng. Trong khi đó, tuyến đường sắt cao tốc là công trình trọng điểm, không thể kéo dài vô thời hạn chỉ vì một vài trường hợp cá biệt. Sau nhiều cuộc họp đánh giá, chính quyền địa phương cùng đơn vị thi công đã đưa ra quyết định điều chỉnh thiết kế tuyến đường.
Thay vì tiếp tục thương lượng hoặc tiến hành cưỡng chế, tuyến cao tốc được thiết kế “né” 2 căn nhà nói trên. Cứ thế, đường ray được bẻ cong, chạy lệch so với phương án ban đầu để không đi qua khu đất của 2 hộ dân này. Nhờ đó, dự án vẫn được triển khai đúng tiến độ, dù chi phí và độ phức tạp trong thi công tăng lên đáng kể.
Không còn nằm trong diện phải thu hồi đất, 2 gia đình nói trên cuối cùng không nhận được bất kỳ khoản bồi thường nào. Khi dự án đường sắt cao tốc hoàn thành và đi vào vận hành, ngôi nhà của họ trở thành những công trình “lọt thỏm” giữa không gian đã bị giải phóng mặt bằng. Mỗi ngày, các đoàn tàu cao tốc liên tục chạy qua, kéo theo tiếng ồn lớn, rung chấn mạnh và bụi bặm, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống sinh hoạt.
Đáng chú ý, đường ray tàu cao tốc chỉ cách ngôi nhà của ông Tôn chưa đầy 10m, khiến căn nhà rung lên rõ rệt mỗi khi tàu chạy qua với tốc độ cao. Cùng với những bất tiện về sinh hoạt, giá trị sử dụng và giá trị kinh tế của ngôi nhà cũng sụt giảm rõ rệt. Nằm sát tuyến đường sắt cao tốc, căn nhà khó có thể cải tạo, mở rộng hay chuyển đổi mục đích sử dụng. Điều này khiến chủ nhà rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan: ở lại thì phải chấp nhận tiếng ồn, rung chấn kéo dài, còn nếu muốn bán hoặc di dời cũng không hề dễ dàng.
Ánh Lê (Theo Baijiahao)
