Với kỹ thuật viên Hoàng Thị Thu Hà, Trung tâm Pháp y Hà Nội, có một trường hợp từ những ngày đầu vào nghề mà đến nay chị vẫn nhớ mãi. Đó một câu chuyện về hành trình tìm cha cho thai nhi trước khi người mẹ đăng ký kết hôn.
Theo chị Hà, xét nghiệm ADN đôi khi không chỉ phục vụ điều tra hay giám định pháp y, mà còn gắn với những tình huống rất đời thường, nhưng cũng đầy tréo ngoe.
Khoảng nhiều năm trước, một phụ nữ mang thai tìm đến trung tâm với mong muốn làm xét nghiệm ADN trước sinh để xác định cha của thai nhi. Mục đích của chị là để người đàn ông dự định kết hôn với mình có thể yên tâm thừa nhận đứa trẻ và hoàn tất thủ tục đăng ký kết hôn.
“Chị ấy nói rất rõ: chỉ cần chứng minh đứa bé là con của người đàn ông đó để hai người cưới nhau”, chị Hà kể.
Thời điểm ấy, xét nghiệm ADN trước sinh bằng chọc ối vẫn là phương pháp phổ biến. Mẫu ADN của thai nhi được tách từ dịch ối rồi so sánh với mẫu của người đàn ông được cho là cha. Tuy nhiên, kết quả trả về hoàn toàn trái ngược với mong đợi.
“Khi phân tích xong, kết quả cho thấy người đàn ông đó không phải cha của thai nhi”, chị Hà nhớ lại.
Đó là khoảnh khắc rất khó xử với những người làm xét nghiệm. Bởi kết quả ADN mang tính xác định gần như tuyệt đối. Nhưng đằng sau bản kết luận lạnh lùng ấy lại là câu chuyện tình cảm của cả một gia đình.
“Tôi vẫn phải thông báo đúng sự thật. Làm trong lĩnh vực này, điều quan trọng nhất là tính trung thực và bản lĩnh nghề nghiệp. Nếu bị tác động hay mềm lòng thì không thể làm nghề được”, chị nói.
7 lần xét nghiệm ADN mới tìm được cha cho con
Sau lần xét nghiệm đầu tiên, người phụ nữ quay trở lại trung tâm thêm nhiều lần. Mỗi lần, chị mang theo mẫu ADN của một người đàn ông khác để kiểm tra.
“Ban đầu là người thứ nhất. Sau đó chị ấy tiếp tục mang mẫu của người thứ hai, rồi thứ ba, thứ tư… Có lúc tôi cũng bất ngờ vì số lượng mẫu được gửi đến”, chị Hà kể.
Trong khi đó, về mặt sinh học, thời điểm rụng trứng chỉ diễn ra trong một khoảng rất ngắn, và thai nhi chỉ có thể được thụ thai trong giai đoạn đó. Vì vậy, về lý thuyết, số người có khả năng là cha của đứa trẻ không thể quá nhiều.
Thế nhưng thực tế lại phức tạp hơn nhiều. Người phụ nữ tiếp tục đưa mẫu của người thứ năm, rồi người thứ sáu đến xét nghiệm. Tất cả đều cho kết quả không trùng khớp.
Phải đến người đàn ông thứ bảy, kết quả ADN mới cho thấy sự trùng khớp hoàn toàn: người này chính là cha sinh học của thai nhi.
Theo chị Hà, làm việc trong lĩnh vực giám định ADN không chỉ đòi hỏi chuyên môn cao mà còn cần bản lĩnh tâm lý rất vững. Bởi không ít trường hợp người làm xét nghiệm phải đối diện với những bí mật gia đình nhạy cảm.
“Có những kết quả có thể thay đổi hoàn toàn mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình. Vì vậy người làm nghề phải giữ nguyên tắc: chỉ nói bằng dữ liệu khoa học, không suy đoán, không bị tác động”, chị nhấn mạnh.
Câu chuyện của người phụ nữ mang thai năm ấy là một trong những kỷ niệm đầu tiên trong sự nghiệp của chị Hà, một kỷ niệm khiến chị hiểu rằng công việc của mình không chỉ là thao tác trong phòng thí nghiệm.
“Mỗi mẫu ADN là một câu chuyện đời. Và đôi khi, người làm xét nghiệm cũng trở thành người chứng kiến những sự thật mà không phải ai cũng sẵn sàng đối diện”, chị Hà nói.
Ngày nay, với sự phát triển của công nghệ, nhiều phương pháp xét nghiệm ADN trước sinh không xâm lấn đã ra đời, giúp xác định quan hệ cha – con chỉ từ mẫu máu của người mẹ. Tuy nhiên, dù công nghệ thay đổi thế nào, nguyên tắc của giám định ADN vẫn không thay đổi: khoa học phải nói lên sự thật.
Và đôi khi, sự thật ấy có thể khiến người trong cuộc bất ngờ nhưng lại là chìa khóa để khép lại những nghi ngờ kéo dài.
Ngọc Minh
