Mối đe dọa lớn nhất đối với các thành phố của Ukraine có thể ập đến mà không có hoặc chỉ có rất ít cảnh báo.
CNN cho hay, trong vài tháng qua, Ukraine đã đẩy Nga vào thế phòng thủ bằng các cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở lọc dầu của Nga, gây ra tình trạng xếp hàng dài tại các trạm xăng và đốt cháy các trung tâm hậu cần thương mại.
Nhưng Nga đã lợi dụng điểm yếu then chốt của Ukraine – sự thiếu hụt tên lửa đánh chặn – để tiến hành những cuộc tấn công bằng tên lửa tốc độ cao đáng sợ nhằm vào các thành phố Ukraine.
Các cuộc tấn công này, kết hợp với những đợt tập kích tầm xa khác, đã gây thiệt hại đáng kể cho Ukraine.
Chỉ trong một đêm duy nhất tuần này, hơn hai chục tên lửa đạn đạo và tên lửa chống hạm đã tấn công khu vực thủ đô Kiev. Tất cả các tên lửa đều vượt qua hệ thống phòng thủ của Ukraine.
Các cuộc không kích quy mô lớn của Nga nhằm vào Ukraine rất phức tạp. Trong một cuộc tấn công tập trung vào các khu vực Kiev và Lviv đêm 30/6, Nga đã phóng 4 tên lửa chống hạm, 9 tên lửa đạn đạo, 61 tên lửa hành trình và gần 300 máy bay không người lái tấn công nhằm vào các mục tiêu trên khắp đất nước, theo Lực lượng Không quân Ukraine.
Nhưng tên lửa đạn đạo của Nga dường như là mối đe dọa khiến giới lãnh đạo Ukraine lo ngại nhất.
Các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo của Nga diễn ra trong bối cảnh Kiev đang tuyệt vọng tìm cách bổ sung nguồn cung tên lửa đánh chặn phòng không Patriot do Mỹ sản xuất, một trong số ít hệ thống vũ khí có khả năng bắn hạ tên lửa đạn đạo.
Tên lửa đạn đạo đã được sử dụng từ bao lâu?
Tên lửa đạn đạo không phải là điều mới mẻ trong chiến sự. Đức Quốc xã đã cho ra mắt tên lửa V-2 trong Thế chiến II, trong khi cuộc chiến Iran-Iraq những năm 1980 chứng kiến những loạt tên lửa Scud – hậu duệ của V-2 – tàn phá các mục tiêu.
Nhưng công nghệ đánh chặn tên lửa đạn đạo đã tiến bộ đáng kể kể từ Chiến tranh Lạnh. Tên lửa đánh chặn PAC-3 của hệ thống Patriot điều khiển trực tiếp vào mục tiêu, phá hủy nó bằng động năng thuần túy thay vì đầu đạn nổ – nói ngắn gọn, giống như một viên đạn bắn trúng một viên đạn khác.
Trong một tuyên bố hôm thứ Tư (5/8), Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã kêu gọi cung cấp thêm tên lửa đánh chặn.
"Các hệ thống đánh chặn tên lửa đạn đạo có thể đã cứu sống những người thiệt mạng hôm nay", ông nói.
"Điều rất quan trọng là các đối tác phải hiểu rằng việc chậm trễ cung cấp những hệ thống này, hoặc không sẵn sàng cung cấp các hệ thống chống tên lửa đạn đạo, sẽ trực tiếp dẫn đến những thương vong và thiệt hại khủng khiếp như vậy.
Các đối tác chưa sẵn sàng đóng vai trò tích cực hơn trong việc cung cấp tên lửa đánh chặn vẫn có thể hỗ trợ bằng cách áp đặt các lệnh trừng phạt mới. Một phần đáng kể hoạt động sản xuất tên lửa đạn đạo của Nga hiện vẫn chưa nằm trong diện bị trừng phạt".
Những mối đe dọa chính đối với Ukraine
Mối đe dọa đối với các thành phố của Ukraine có thể được chia thành 3 loại chính: tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và máy bay không người lái. Các loại vũ khí này thường được phóng từ lãnh thổ Nga hoặc những khu vực do Nga kiểm soát.
Gần tiền tuyến hơn, Nga đã sử dụng các máy bay không người lái tấn công nhỏ hơn để khủng bố các khu vực như các trạm xăng ở Ukraine, gây gián đoạn việc cung cấp nhiên liệu.
Nga sản xuất hàng loạt Geran-2, một phiên bản của UAV Shahed do Iran thiết kế, đồng thời nâng cấp loại UAV này bằng động cơ phản lực và sử dụng cả UAV mồi nhử để tăng hiệu quả các cuộc tập kích.
Tuy nhiên, Ukraine đã xây dựng một hệ thống phòng thủ nhiều lớp để đối phó với những UAV tương đối chậm này. Kinh nghiệm chống UAV của Ukraine cũng đang được nhiều bên quan tâm sau cuộc chiến Mỹ-Iran.
Tên lửa hành trình thường mang tải trọng lớn hơn nhiều so với UAV. Được đẩy bằng động cơ phản lực, chúng thường có thể bay sát mặt đất để tránh bị phát hiện. Liên minh Vận động Phòng thủ Tên lửa cho biết Kalibr – loại tên lửa hành trình phóng từ biển được triển khai trên các tàu nổi và tàu ngầm của Nga – có thể bay ở độ cao khoảng 20 m trên mặt biển hoặc 50 m trên mặt đất.
Trong khi đó, tên lửa đạn đạo có tốc độ và quỹ đạo hoàn toàn khác. Được đẩy bằng động cơ tên lửa, loại vũ khí này bay theo một đường vòng cung cao trước khi lao xuống mục tiêu.
Tầm bắn của tên lửa đạn đạo rất khác nhau, nhưng tốc độ của chúng cực kỳ cao. Tên lửa đạn đạo tầm ngắn Iskander của Nga có thể bay với tốc độ gấp 6-7 lần tốc độ âm thanh và mang theo tới 700 kg thuốc nổ.
Trong các cuộc tấn công gần đây nhằm vào Kiev, còi báo động không kích thậm chí vang lên gần như cùng lúc với thời điểm tên lửa đánh trúng mục tiêu.
Nga đã phóng tên lửa Oreshnik, một loại vũ khí siêu thanh tầm trung, một vài lần nhằm vào Ukraine trong các cuộc tấn công. Tuy nhiên, các hệ thống tầm ngắn như tên lửa đạn đạo Iskander mới là vũ khí chủ lực của quân đội Nga.
Các quan chức Ukraine cho biết Nga cũng đã cải tiến tên lửa phòng không S-400 thành tên lửa đạn đạo để tấn công các mục tiêu của Ukraine.
Sản xuất Patriot sẽ tạo ra sự khác biệt gì cho Ukraine?
Trước tình trạng thiếu hụt tên lửa đánh chặn và các cuộc tấn công ngày càng gia tăng nhằm vào các thành phố, Kiev đã gây sức ép lên Washington để cùng sản xuất hệ thống Patriot.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã phát tín hiệu bên lề hội nghị thượng đỉnh NATO tháng trước tại Ankara rằng ông có thể sẵn sàng cấp phép cho Ukraine cùng sản xuất hệ thống Patriot. Tuy nhiên, dường như Tổng thống Mỹ đã dập tắt hy vọng của Ukraine vào tuần trước khi nói: "Chúng tôi đang thảo luận về điều đó, nhưng rất khó để nhượng lại loại công nghệ đó".
Trong khi đó, các quan chức Ukraine cho biết Nga đang tăng cường kho vũ khí bằng tên lửa đạn đạo của Triều Tiên, làm gia tăng thêm mối đe dọa.
Vladyslav Vlasyuk, Đặc phái viên về lệnh trừng phạt của Tổng thống Ukraine, cho biết Ukraine đã xác định được tên lửa KN-23 của Triều Tiên – một loại tên lửa tương đương với Iskander của Nga – trong vụ phá hủy một ngôi nhà ở Radushne, thuộc vùng nông thôn Dnipropetrovsk.
Ông nói rằng tên lửa KN-23 "về cơ bản là bản sao chính xác của tên lửa Iskander của Nga. Chúng thậm chí còn có chung các linh kiện, bao gồm cả các linh kiện do phương Tây sản xuất". Theo ông, đây là một ví dụ về sự phụ thuộc của Nga vào viện trợ quân sự từ Triều Tiên.
Khoảng cách về khả năng phòng thủ tên lửa của Ukraine có thể ngày càng lớn hơn do cuộc chiến Mỹ-Iran. Như CNN đã đưa tin tuần này, quân đội Mỹ đã sử dụng gần 4/5 hệ thống phòng thủ tên lửa khác, Hệ thống Phòng thủ Khu vực Tầm cao (THAAD), theo nhiều nguồn tin thân cận với vấn đề này.
Số lượng tên lửa đánh chặn Patriot đã giảm khoảng một nửa kể từ khi bắt đầu cuộc chiến.
"Hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo vẫn là một vấn đề nan giải", nhà phân tích quân sự Dara Massicot nhận định trong một bài đăng trên X sau chuyến thăm nghiên cứu gần đây tới Ukraine. "Những vấn đề của tên lửa đánh chặn Patriot đã được biết đến. Ukraine biết mình phải làm gì, và theo tôi, đã đến lúc Ukraine cần xem xét Kế hoạch B và Kế hoạch C về cách làm suy yếu khả năng phóng tên lửa của Nga".
Trong khi Kiev đang cân nhắc các phương án B và C, thời gian đang cạn dần đối với các thành phố của Ukraine khi Nga tiếp tục đẩy mạnh chiến dịch tên lửa của mình.
An An (Theo CNN)
