Trong số đó, cá chiên được xem là "chúa tể dòng sông", một loài cá khổng lồ từng khiến nhiều ngư dân vừa nể phục vừa e dè mỗi khi nhắc đến.
Từ nhiều đời nay, những người dân sinh sống ven sông Đà vẫn truyền tai nhau các câu chuyện về những con cá chiên khổng lồ ẩn mình dưới các vực nước sâu. Với thân hình đồ sộ, sức khỏe vượt trội và tập tính săn mồi hung hãn, cá chiên được ví như "thủy quái tiến Vua" của vùng Tây Bắc.
Theo các ngư dân địa phương, cá chiên thường sinh sống ở những khu vực nước chảy xiết, nhiều đá ngầm và xoáy sâu trên các con sông lớn như sông Đà, sông Lô, sông Gâm, sông Hồng hay sông Chảy. Đây đều là những môi trường khắc nghiệt mà không phải loài cá nào cũng có thể thích nghi.
Những người lần đầu nhìn thấy cá chiên thường không khỏi giật mình trước ngoại hình khác lạ của chúng. Cá có phần đầu bè rộng, miệng lớn, râu dài, thân trơn nhẵn và màu da loang lổ. Đặc biệt, bộ hàm khỏe cùng những chiếc răng sắc khiến loài cá này mang vẻ ngoài dữ tợn hơn nhiều loài cá nước ngọt khác.
Ảnh minh họa.
Trong dân gian còn lưu truyền những câu chuyện về các cá thể cá chiên nặng hàng chục kilogram, thậm chí có con được cho là đạt gần 100kg. Chính kích thước khổng lồ này đã góp phần tạo nên hình ảnh huyền bí của loài cá được mệnh danh là "chúa tể dòng sông".
Một trong những loài cá da trơn lớn nhất châu Á
Cá chiên có tên khoa học là Bagarius yarrelli, thuộc họ cá da trơn. Đây là loài cá phân bố rộng tại các lưu vực sông lớn ở Nam Á và Đông Nam Á như sông Hằng, sông Ấn, sông Mê Kông và một số hệ thống sông lớn khác trong khu vực.
Theo các tài liệu khoa học, cá chiên có thể dài tới 2m và nặng trên 90kg, nằm trong nhóm những loài cá da trơn nước ngọt lớn nhất thế giới. Thức ăn chủ yếu của chúng là tôm, tép, cá nhỏ và các loài động vật thủy sinh khác.
Cá chiên thường sinh sản trước mùa mưa và có tập tính di cư theo đàn để tìm kiếm nguồn thức ăn. Một số nghiên cứu ghi nhận chúng có thể di chuyển quãng đường dài trong mùa nước lớn, khi dòng chảy mạnh và nước sông đục ngầu.
Mặc dù sở hữu ngoại hình không mấy bắt mắt, cá chiên lại được giới sành ăn đánh giá rất cao. Từ xa xưa, loài cá này đã được xếp vào nhóm "ngũ quý hà thủy" – năm loài cá quý hiếm nhất vùng sông nước miền Bắc.
Thịt cá chiên săn chắc, ít xương dăm, vị ngọt đậm và thơm đặc trưng. Nhiều thực khách đánh giá đây là một trong những loại cá nước ngọt ngon nhất Việt Nam.
Ngày nay, do nguồn cá tự nhiên ngày càng khan hiếm, cá chiên sông Đà trở thành đặc sản có giá trị kinh tế cao. Những con cá chiên tự nhiên trọng lượng lớn thường được các nhà hàng đặc sản săn tìm với mức giá lên tới hàng triệu đồng mỗi kilogram.
Theo các chuyên gia thủy sản, giá trị của cá chiên không chỉ nằm ở chất lượng thịt hay giá trị kinh tế mà còn ở vai trò sinh thái đặc biệt trong các hệ thống sông lớn.
Là loài săn mồi đứng gần đỉnh chuỗi thức ăn, cá chiên giúp kiểm soát số lượng các loài cá nhỏ và sinh vật thủy sinh khác, góp phần duy trì sự cân bằng tự nhiên của hệ sinh thái sông. Sự hiện diện của cá chiên cũng phản ánh chất lượng môi trường nước bởi loài này chỉ phát triển tốt ở những dòng sông có nguồn nước tương đối sạch, giàu oxy hòa tan và còn giữ được các khu vực sinh cảnh tự nhiên.
Ngọc Minh
