Vì sao ông Tập Cận Bình không có chuyên cơ cố định?
Trước chuyến thăm Washington của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào tuần này, dư luận đã bắt đầu dồn sự chú ý vào chiếc chuyên cơ chở ông và đặt nó lên bàn cân so với chuyên cơ tổng thống lừng danh của Mỹ.
Chiếc phi cơ chở nhà lãnh đạo Trung Quốc vẫn còn khá xa lạ với thế giới so với chiếc Air Force One (Không lực Một), dù cho cả hai quốc gia đều dùng dòng máy bay Boeing 747 cho các chuyến công du của nguyên thủ.
Đối với một nguyên thủ quốc gia, chuyên cơ vượt trên cả một phương tiện đi lại thông thường. Tầm bay, tiện nghi nội thất lẫn hệ thống an ninh trên máy bay phản ánh thực tế khắt khe của các chuyến công du ngoại giao; bản thân chiếc phi cơ cũng trở thành một phần trong "nghi thức lễ tiết" trực quan của mỗi chuyến thăm cấp nhà nước.
Theo một góc nhìn nào đó, đây chính là một trong những biểu tượng quốc gia đầu tiên đặt chân đến nước chủ nhà, hiện diện trên bầu trời trước cả khi vị lãnh đạo bước xuống thảm đỏ.
Air Force One có thể xem là biểu tượng dễ nhận diện nhất của chính quyền Tổng thống Mỹ.
Ở bên kia bờ Thái Bình Dương, Trung Quốc không duy trì một đội chuyên cơ riêng biệt. Những chiếc máy bay phục vụ cho các chuyến công du nước ngoài của ông Tập Cận Bình đều được trưng dụng từ đội bay thương mại của hãng hàng không quốc gia Air China và trải qua quá trình sửa đổi, chuẩn bị đặc biệt trước mỗi chuyến đi.
Vào năm 2013, khi ông Tập Cận Bình mới nhậm chức, các chuyến công du nước ngoài của ông được thực hiện trên những chiếc Boeing 747-400 của Air China.
Boeing 747 là dòng máy bay thân rộng, hai lối đi, chuyên chở đường dài với khoang hành khách rộng rãi cùng phần gờ trần (boong trên) rất đặc trưng.
Trong một bài phỏng vấn trên truyền thông vào năm 2013, ông Lư Bồi Tân, cựu Quyền Vụ trưởng Vụ Lễ tân Bộ Ngoại giao Trung Quốc, đã đưa ra hai lý do khiến Bắc Kinh không duy trì một chiếc chuyên cơ Nguyên thủ cố định:
"Thứ nhất là nhằm tránh lãng phí, loại bỏ chế độ đặc quyền và nâng cao tối đa hiệu suất khai thác máy bay," ông Lư giải thích. "Thứ hai là để đảm bảo tuyệt đối an toàn bay, bởi một chiếc máy bay có tới hàng triệu linh kiện, không thể cứ để nằm xưởng đắp chiếu trong thời gian dài."
Chuyên cơ Mỹ và Trung Quốc khác nhau thế nào?
Mô hình vận hành nói trên đã tiến hóa cùng với dòng máy bay được sử dụng cho các chuyến bay đường dài của ông Tập. Ngay cuối tuần trước, ông Tập Cận Bình đã đáp xuống New Delhi trên chiếc Boeing 747-8 Intercontinental để tham dự Hội nghị thượng đỉnh BRICS — đánh dấu chuyến thăm Ấn Độ đầu tiên của ông sau 7 năm.
747-8I là phiên bản chở khách của dòng 747-8, đồng thời cũng là biến thể máy bay thương mại cuối cùng thuộc dòng 747 huyền thoại từng được sản xuất.
Khác với phía Mỹ, Trung Quốc công khai rất ít thông tin về chiếc phi cơ chở nhà lãnh đạo tối cao của mình. Trong các bản tin chính thức, máy bay của ông Tập chỉ được gọi đơn giản là "chuyên cơ", đi kèm rất ít thông số chi tiết.
Dù là nhiệm vụ đối nội hay đối ngoại, việc điều động và triển khai chuyên cơ đều phải tuân thủ quy trình nghiêm ngặt và cấp độ bảo mật cực kỳ cao.
Trái lại, Nhà Trắng duy trì hẳn một trang web riêng về Air Force One, công khai chi tiết từ ký hiệu máy bay, số đuôi, tiện nghi trên khoang cho đến lịch sử hoạt động.
Tại Trung Quốc, đối với các chuyến bay phục vụ nguyên thủ, Cục Hàng không Dân dụng sẽ tiếp nhận nhiệm vụ và chuyển giao cho Air China thông qua văn phòng chuyên trách quản lý các chuyến bay đặc biệt (Chuyên cơ vụ) — theo một bài viết hiếm hoi trên báo chí vào năm 2014.
Tổ bay sau đó sẽ được ấn định, công tác kiểm tra an ninh và cải hoán máy bay sẽ được tiến hành. Theo ông Lư Bồi Tân trong bài báo năm 2013, một số hàng ghế trên khoang sẽ được tháo dỡ để thay thế bằng sofa và giường ngủ.
Các kỹ thuật viên thuộc Sư đoàn 34 Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) sẽ hỗ trợ công tác kiểm tra kỹ thuật cũng như thực hiện các chỉnh sửa cần thiết.
Ông Lư cho biết thêm, một chiếc máy bay sau khi cải hoán thường được chia làm bốn khoang riêng biệt:
Khoang VIP (Đầu máy bay): Dành riêng cho nhà lãnh đạo quốc gia, bao gồm phòng khách, phòng làm việc và phòng ngủ.
Khoang Quan chức cao cấp: Dành cho các Bộ trưởng và quan chức cấp cao đi cùng.
Khoang Cục/Vụ: Dành cho đội ngũ cán bộ cấp Cục, Vụ.
Khoang Hậu cần (Đuôi máy bay): Dành cho lực lượng báo chí và nhân viên tháp tùng.
Ngược lại, Air Force One của Mỹ lại được thiết kế và cấu hình cố định vĩnh viễn cho nhu cầu di chuyển của Tổng thống.
Theo thông tin từ Nhà Trắng, Air Force One sở hữu không gian sàn rộng tới 372 mét vuông trải dài trên 3 tầng. Nơi đây bao gồm một khu không gian riêng của Tổng thống với phòng làm việc, nhà vệ sinh riêng, phòng họp, cùng các khu vực lưu trú độc lập cho cố vấn cao cấp, Mật vụ Mỹ và lực lượng phóng viên đi cùng.
Máy bay sở hữu một phòng y tế hiện đại có khả năng đảm nhận chức năng như một phòng phẫu thuật, với bác sĩ túc trực 24/7. Bên cạnh đó là hai căn bếp trung tâm có thể phục vụ cùng lúc tới 100 suất ăn.
Theo Không quân Mỹ, phi cơ còn được trang bị hệ thống liên lạc bảo mật tân tiến, cầu thang lên xuống tích hợp ở cả phía trước lẫn phía sau, bộ xếp dỡ hành lý tự động và khả năng tiếp nhiên liệu ngay trên không.
Không chỉ dừng lại ở trang thiết bị bên trong, Air Force One còn mang nhận diện thị giác vô cùng đặc trưng. Dòng chữ "United States of America", hình ảnh quốc kỳ Mỹ cùng con dấu Tổng thống Mỹ được in nổi bật bên ngoài thân máy bay, khiến nó trở thành một biểu tượng quyền lực dễ dàng nhận diện ở bất cứ nơi đâu nó đi qua.
Hiện tại, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang di chuyển trên một thành viên mới hơn thuộc gia đình máy bay 747.
Chiếc VC-25B Bridge — phiên bản Boeing 747-8I đã qua tùy chỉnh — đã chính thức đi vào phục vụ nhu cầu đi lại của Tổng thống vào đầu năm nay như một giải pháp chuyển tiếp (chuyên cơ tạm thời), giúp khỏa lấp khoảng trống trong khi chờ đợi hai chiếc VC-25A dần già cỗi và dự án VC-25B thế hệ mới của Boeing bị chậm tiến độ.
Chiếc phi cơ trị giá ước tính khoảng 400 triệu USD này nguyên là món quà mà Hoàng gia Qatar tặng cho Chính phủ Mỹ, sở hữu tốc độ và tầm bay vượt trội so với các dòng VC-25A cũ.
Quốc VInh (Theo SCMP)
