Nhiều người chỉ nghĩ đến việc thay router khi thiết bị hỏng hoặc mạng Wi-Fi thường xuyên chập chờn. Tuy nhiên, theo khuyến nghị từ các cơ quan an ninh mạng, một router hoạt động ổn định không đồng nghĩa với việc vẫn đủ an toàn để tiếp tục sử dụng.
Theo Cơ quan An ninh mạng và Hạ tầng Mỹ (CISA) cùng Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI), rủi ro lớn nhất nằm ở thời điểm nhà sản xuất ngừng phát hành các bản cập nhật firmware cho thiết bị. Khi đó, router vẫn có thể phát Wi-Fi bình thường nhưng không còn được vá các lỗ hổng bảo mật mới được phát hiện.
Firmware là phần mềm điều khiển hoạt động của router, đóng vai trò tương tự hệ điều hành trên điện thoại hoặc máy tính. Mỗi bản cập nhật không chỉ bổ sung tính năng mà còn khắc phục các lỗ hổng có thể bị tin tặc khai thác. Một khi vòng đời hỗ trợ kết thúc, những bản vá này cũng dừng lại, trong khi các phương thức tấn công vẫn liên tục xuất hiện.
Theo các chuyên gia, phần lớn router dành cho người dùng cá nhân chỉ được nhà sản xuất hỗ trợ cập nhật firmware trong khoảng 3-7 năm. Điều đó đồng nghĩa nhiều thiết bị vẫn hoạt động bình thường sau nhiều năm sử dụng nhưng đã không còn đáp ứng các tiêu chuẩn bảo mật hiện nay.
Đây cũng là nguyên nhân khiến FBI nhiều lần đưa ra cảnh báo về các router đã hết vòng đời hỗ trợ (End of Life - EOL). Cơ quan này cho biết tin tặc thường ưu tiên tìm kiếm những thiết bị không còn nhận bản cập nhật để khai thác lỗ hổng, từ đó chiếm quyền điều khiển hoặc xâm nhập vào toàn bộ mạng nội bộ.
Một router bị xâm nhập có thể kéo theo nhiều hệ lụy. Kẻ tấn công có thể thay đổi cài đặt DNS để chuyển hướng người dùng tới các website giả mạo nhằm đánh cắp tài khoản ngân hàng hoặc thông tin đăng nhập. Trong nhiều trường hợp, router còn trở thành điểm trung gian để tấn công các thiết bị khác trong cùng mạng như máy tính, camera an ninh, TV thông minh hay hệ thống nhà thông minh.
Đáng chú ý, việc phát hiện router đã bị xâm nhập không hề đơn giản. FBI cho biết nhiều nhóm tin tặc hiện sử dụng các kỹ thuật giúp duy trì quyền kiểm soát thiết bị ngay cả khi người dùng khởi động lại router hoặc đã khắc phục một số lỗ hổng. Điều này khiến việc phòng ngừa từ sớm trở nên quan trọng hơn xử lý khi sự cố đã xảy ra.
Các chuyên gia khuyến nghị người dùng nên kiểm tra thời gian hỗ trợ của router đang sử dụng. Nếu thiết bị đã hết vòng đời hỗ trợ, việc thay thế bằng mẫu mới sẽ an toàn hơn so với tiếp tục sử dụng trong thời gian dài. Bên cạnh khả năng nhận các bản vá bảo mật, router thế hệ mới còn hỗ trợ các chuẩn mã hóa hiện đại, tương thích với Wi-Fi 6 hoặc Wi-Fi 7, đồng thời cải thiện hiệu suất và độ ổn định khi nhiều thiết bị kết nối cùng lúc.
Trong trường hợp chưa thể nâng cấp ngay, người dùng nên áp dụng các biện pháp giảm thiểu rủi ro như thay đổi tài khoản và mật khẩu quản trị mặc định, tắt tính năng quản lý từ xa nếu không có nhu cầu sử dụng, đồng thời cập nhật phiên bản firmware mới nhất mà nhà sản xuất còn cung cấp. Với một số dòng router, cài đặt firmware mã nguồn mở như OpenWrt cũng có thể kéo dài thời gian được hỗ trợ bảo mật, dù giải pháp này không áp dụng cho mọi thiết bị.
Tham khảo BGR
Huỳnh Duy
