Italy đã cấm từ năm 2023, Hungary vừa đi theo hướng tương tự, trong khi EU hạn chế việc sử dụng hàng loạt thuật ngữ gắn với thịt đối với các sản phẩm từ tế bào hoặc mô nuôi cấy.
Hungary, Italy đã đi trước
Cuối năm 2025, Hungary thông qua luật cấm sản xuất và đưa thịt nuôi cấy ra thị trường, ngoại trừ mục đích y tế và thú y. Theo văn bản được Hungary thông báo lên hệ thống TRIS của Ủy ban châu Âu, “lab-grown meat” được định nghĩa là sản phẩm được tách hoặc sản xuất từ tế bào, mô động vật trong điều kiện nhân tạo bên ngoài cơ thể sống.
Động thái này đưa Hungary trở thành quốc gia thứ hai trong EU ban hành lệnh cấm thịt nuôi cấy, sau Italy.
Luật của Hungary được Quốc hội thông qua ngày 18/11/2025. Chính phủ nước này viện dẫn những lo ngại liên quan đến sức khỏe, môi trường, nông nghiệp truyền thống và những tác động chưa được giải đáp của các công nghệ sản xuất thực phẩm mới.
Điều đáng chú ý là quyết định của Hungary từng vấp phải quan ngại từ phía EU. Ủy ban châu Âu cho rằng lệnh cấm có thể không phù hợp với khung pháp lý chung của EU dành cho thực phẩm mới, trong khi Hungary vẫn tiến hành ban hành luật.
Hai năm trước Hungary, Italy đã trở thành quốc gia EU đầu tiên cấm sản xuất và đưa ra thị trường thực phẩm, thức ăn chăn nuôi được tạo ra từ tế bào hoặc mô của động vật có xương sống.
Luật được Tổng thống Italy ban hành tháng 12/2023, trong đó viện dẫn mục tiêu bảo vệ sức khỏe con người và “di sản nông-thực phẩm” của Italy.
Điểm đặc biệt là Italy đưa ra lệnh cấm trong khi thịt nuôi cấy khi đó vẫn chưa được EU cấp phép lưu hành. Theo cơ chế Novel Foods của EU, những thực phẩm mới phải trải qua quy trình đánh giá và cấp phép trước khi được đưa tới người tiêu dùng.
Hồ sơ của Italy cũng từng được đưa vào quy trình TRIS của EU. Lithuania đã đưa ra ý kiến chi tiết đối với dự luật này, cho thấy tranh luận không chỉ nằm ở chuyện có nên ăn thịt nuôi cấy hay không mà còn liên quan đến cách một quốc gia thành viên có thể tự đặt ra rào cản đối với một sản phẩm thuộc khung quản lý chung của EU.
EU không cấm thịt nuôi cấy, nhưng đang siết cách gọi
Trong khi Italy và Hungary lựa chọn biện pháp cấm ở cấp quốc gia, EU lại đi theo một hướng khác: kiểm soát cách các sản phẩm này được gọi tên trên thị trường.
Tháng 6/2026, Nghị viện châu Âu thông qua quy định mới về vị thế của nông dân trong chuỗi cung ứng thực phẩm. Một phần của quy định dành riêng cho việc xác định và bảo vệ các tên gọi liên quan đến thịt.
Theo văn bản được Nghị viện thông qua, “meat” được xác định là phần ăn được của động vật. Hàng loạt thuật ngữ như beef, pork, chicken, bacon, steak, ribs, breast, thigh, liver, T-bone... được dành cho các sản phẩm có thịt và không được sử dụng để gọi những sản phẩm được tạo ra từ nuôi cấy tế bào hoặc mô.
Quy định này sau đó được ban hành ở cấp EU vào tháng 7/2026. Văn bản chính thức cũng nêu rõ các thuật ngữ trên không được dùng để chỉ thực phẩm được tạo ra từ nuôi cấy tế bào hoặc mô có nguồn gốc từ động vật, thực vật, vi sinh vật, nấm hoặc tảo trong phạm vi quy định về Novel Foods.
Tuy nhiên, đây là quy định về tên gọi và ghi nhãn, không phải lệnh cấm thịt nuôi cấy trên toàn EU.
Nghịch lý nằm ở chỗ: thịt nuôi cấy vẫn chưa được EU cấp phép bán đại trà, nhưng các nhà làm luật châu Âu đã bắt đầu đặt ra quy định về cách loại sản phẩm này được gọi nếu xuất hiện trên thị trường.
Ảnh: GFI Europe
Good Food Institute cho biết EU đang xây dựng khung quản lý đối với thịt nuôi cấy trong bối cảnh các nước thành viên có những quan điểm rất khác nhau. Trong khi Italy và Hungary phản đối bằng các biện pháp cấp quốc gia, một số quốc gia khác vẫn tiếp tục nghiên cứu, phát triển hoặc theo đuổi khả năng thương mại hóa công nghệ này.
Ở cấp EU, vì vậy chưa thể nói châu Âu đã “nói không” với thịt nuôi cấy.
Đúng hơn, một số quốc gia đang chủ động dựng rào cản, còn EU đang đặt ra những quy tắc chặt chẽ hơn về cách sản phẩm này được định danh trên thị trường.
Cuộc tranh luận cuối cùng không chỉ xoay quanh việc thịt nuôi cấy có an toàn hay không, mà còn là câu hỏi lớn hơn: khi công nghệ có thể tạo ra thịt mà không cần chăn nuôi và giết mổ động vật, “thịt” nên được định nghĩa dựa trên nguồn gốc, cách sản xuất hay trải nghiệm của người tiêu dùng?
Nguồn: EC, The Guardian, GFI Europe
Minh Ngọc
