Dù chưa chính thức đi vào khai thác thương mại và mang nhược điểm tiêu tốn nhiên liệu của dòng máy bay 4 động cơ, Il-96-400M vẫn có thể trở thành lựa chọn hiệu quả hơn Boeing hay Airbus. Điều này xảy ra chỉ khi một điều kiện then chốt trên thị trường hàng không xuất hiện.
Cấu hình 4 động cơ và rào cản hiệu quả nhiên liệu
Trong ngành hàng không dân dụng hiện đại, xu hướng chuyển đổi từ các dòng máy bay 4 động cơ sang 2 động cơ đã trở thành chuẩn mực toàn cầu nhờ khả năng tiết kiệm nhiên liệu và tối ưu chi phí vận hành. Tuy nhiên, Nga vẫn tiếp tục phát triển Il-96-400M, phiên bản nâng cấp của dòng máy bay thân rộng do Tập đoàn Hàng không Thống nhất (UAC) chế tạo.
Thiết bị được lắp đặt trên Il-96-400M, cũng như các vật liệu sản xuất trong nước được sử dụng, hoàn toàn đáp ứng các yêu cầu hiện đại và có hiệu suất tương đương với các sản phẩm hiện đại của nước ngoài.
Theo công bố từ UAC, Il-96-400M được trang bị 4 động cơ turbofan PS-90A1. Mẫu máy bay này sở hữu trọng lượng cất cánh tối đa (MTOW) đạt 270 tấn và có khả năng vận chuyển 40 tấn tải trọng thương mại trên quãng đường dài 8.100 km.
Khi đặt cạnh các đối thủ phương Tây cùng phân khúc, nhược điểm về mặt kỹ thuật của Il-96-400M thể hiện rất rõ. Điển hình như mẫu Boeing 777-300ER chỉ sử dụng 2 động cơ General Electric GE90 nhưng đạt tầm bay tối đa lên tới 13.890 km.
Việc vận hành một cỗ máy sở hữu 4 động cơ đồng nghĩa với việc hãng hàng không phải gánh thêm chi phí bảo dưỡng, vật tư thay thế và bảo trì định kỳ cho số lượng động cơ gấp đôi. Chính vì vậy, việc chuyển sang khai thác Il-96-400M ở thời điểm hiện tại không thể tự động giúp các nhà vận chuyển cắt giảm ngân sách hoạt động.
Thực tế này khiến hiệu quả kinh tế của Il-96-400M vẫn là một dấu hỏi lớn, nhất là khi chưa có dữ liệu thống kê từ các chuyến bay thương mại thực tế để đánh giá toàn diện.
"Biến số" hạm đội phương Tây lão hóa và áp lực linh kiện
Hiện tại, các hãng hàng không Nga vẫn tiếp tục duy trì hoạt động của những chiếc máy bay thân rộng Boeing và Airbus nhập khẩu còn khả năng cất cánh. Khi nguồn cung phụ tùng và năng lực bảo dưỡng kỹ thuật vẫn được đảm bảo ở mức tối thiểu, dòng máy bay 2 động cơ phương Tây vẫn giữ nguyên lợi thế kinh tế vốn có.
Tuy nhiên, bức tranh hàng không có thể đảo chiều hoàn toàn trong tương lai gần. Vấn đề cốt lõi nằm ở đà lão hóa tự nhiên của hạm đội phương Tây hiện có tại Nga, kết hợp với các rào cản trừng phạt ngày càng siết chặt đối với việc nhập khẩu linh kiện chính hãng.
Chuyên gia hàng không Oleg Panteleyev chia sẻ với Perviy Tekhniy rằng, khi chi phí duy trì an toàn bay cho một chiếc Boeing hay Airbus đã qua nhiều năm sử dụng tăng lên mức quá cao, bài toán so sánh sẽ không còn nằm ở việc đặt Il-96-400M lên bàn cân với một chiếc máy bay phương Tây mới xuất xưởng.
Thay vào đó, các hãng bay sẽ phải so sánh chi phí vận hành Il-96-400M với một tàu bay ngoại cũ kỹ đang ngốn ngân sách bảo trì khổng lồ. Khi hạm đội Boeing và Airbus hiện có tại Nga ngày càng già đi cùng các hạn hạn chế bảo dưỡng siết chặt, chi phí duy trì tàu bay ngoại sẽ tăng vọt, tạo ra thời điểm then chốt giúp Il-96-400M trở nên kinh tế hơn ngay cả với cấu hình 4 động cơ.
Đến thời điểm đó, sự hấp dẫn của Il-96-400M không chỉ dừng lại ở lý do "đây là lựa chọn duy nhất có sẵn để đặt hàng", mà xuất phát từ chính hiệu quả chi phí thực tế trên từng giờ bay.
Cho đến nay, khả năng cạnh tranh sòng phẳng của Il-96-400M so với Boeing hay Airbus vẫn chỉ nằm trên các mô hình tính toán lý thuyết, bởi chưa có bất kỳ chiếc Il-96-400M nào chính thức đi vào chở khách thương mại.
Dù vậy, việc loại bỏ hoàn toàn Il-96-400M khỏi chiến lược phát triển hàng không đường dài của Nga ở thời điểm này là quá sớm. Trong một thị trường chịu nhiều biến động đặc thù và áp lực cô lập, bài toán kinh tế của dòng máy bay thân rộng này vẫn mở ra những kịch bản bất ngờ.
Theo Perviy Tekhniy
Thùy Anh
