Mỗi năm, khi Hoa xoan bắt đầu nở tím nhạt vào khoảng cuối xuân đầu hè, nhiều người Việt có cảm giác rất đặc biệt: khó ngủ hơn, dễ mệt hơn, dễ nhớ chuyện cũ hơn, đôi khi đau đầu, dị ứng hoặc cảm xúc chùng xuống. Nhiều người cho rằng, khi mùa hoa xoan nở khiến nhiều người ảnh hưởng đến tâm trạng, thậm chí cảm thấy “dễ ốm hơn”, dễ buồn hơn, và cơ thể nhạy cảm hơn?
Theo TS.BS Nguyễn Viết Chung, Trưởng khoa Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện E Trung ương, cảm giác mệt mỏi, nhạy cảm hay chùng xuống mỗi độ hoa xoan nở không đơn thuần là yếu tố cảm tính. Đây là giai đoạn cơ thể chịu tác động đồng thời từ biến đổi sinh học, môi trường và tâm lý.
Mùa hoa xoan thường rơi vào thời điểm cuối xuân, đầu hè, khi nhiệt độ tăng nhanh, độ ẩm biến động và thời gian chiếu sáng trong ngày kéo dài hơn. Những thay đổi này tác động trực tiếp đến hệ thống điều hòa sinh học của cơ thể, bao gồm nhịp ngủ thức, hormone melatonin và cortisol.
“Hệ quả dễ nhận thấy là nhiều người rơi vào trạng thái khó ngủ, ngủ không sâu, thức dậy mệt mỏi, thậm chí có cảm giác tim đập nhanh hoặc bồn chồn nhẹ. Đây cũng là lý do không ít người có chung trải nghiệm “mệt mà không rõ nguyên nhân” vào thời điểm này trong năm”, BS Chung chỉ ra.
Nhiều người cho rằng cứ mỗi mùa hoa xoan nở, nhiều người lại thấy mệt mỏi, khó ngủ, dễ buồn và nhạy cảm hơn bình thường. Ảnh minh họa
Một yếu tố khác ít được chú ý là vai trò của mùi hương trong việc kích hoạt ký ức. Theo các nghiên cứu tâm lý, khứu giác có liên hệ chặt chẽ với vùng não lưu giữ ký ức và cảm xúc.
Với nhiều người, hương hoa xoan gợi nhớ về tuổi thơ, quê nhà hoặc những giai đoạn cũ trong cuộc sống. Tuy nhiên, với người có nền tảng tâm lý nhạy cảm, những ký ức này có thể kéo theo cảm giác buồn bã, cô đơn hoặc lo âu.
“Đặc biệt, ở người từng mắc các rối loạn như trầm cảm, rối loạn lo âu hay rối loạn cảm xúc lưỡng cực, thời điểm giao mùa thường là giai đoạn dễ xuất hiện dao động khí sắc rõ rệt hơn”, BS Chung nhấn mạnh.
Không chỉ tác động đến tâm lý, mùa hoa xoan còn trùng với thời điểm nồng độ phấn hoa trong không khí tăng cao, kết hợp với bụi mịn và độ ẩm điều kiện thuận lợi cho nấm mốc phát triển.
Điều này có thể làm gia tăng các triệu chứng như viêm mũi dị ứng, ho kéo dài, ngứa mắt hoặc khó thở, đặc biệt ở những người có cơ địa dị ứng hoặc bệnh lý nền như hen phế quản.
TS.BS Nguyễn Viết Chung, Trưởng khoa Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện E Trung ương
Vì sao dân gian nói “mùa hoa xoan khiến lòng người ngẩn ngơ”?
Theo bác sĩ Chung, cách lý giải dân gian thực chất phản ánh khá sát thực tế khoa học. Giao mùa khiến cơ thể mệt mỏi, ánh sáng thay đổi làm giấc ngủ xáo trộn, trong khi ký ức được “đánh thức” bởi mùi hương đặc trưng.
Thực tế lâm sàng cũng cho thấy, đây là giai đoạn có xu hướng gia tăng các trường hợp khởi phát hoặc tái phát rối loạn tâm thần.
Tuy nhiên, cần khẳng định, hoa xoan không phải là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh. Loài hoa này chỉ là “tín hiệu mùa”, báo hiệu một giai đoạn mà cả cơ thể lẫn tâm trí trở nên nhạy cảm hơn bình thường.
