CIO Summit 2026 sẽ diễn ra ngày 1/10 tại TP .HCM với chủ đề “Human Led, AI First, From Pilots to P&L”, tập trung vào một câu hỏi đang ngày càng trở nên quan trọng đối với các doanh nghiệp: làm thế nào để đưa AI ra khỏi phòng thử nghiệm và biến công nghệ này thành giá trị thực tế cho kết quả kinh doanh.
Sự kiện dự kiến quy tụ hơn 500 lãnh đạo công nghệ, lãnh đạo doanh nghiệp và các chuyên gia. Đáng chú ý, chủ đề năm nay phản ánh một thay đổi trong cách doanh nghiệp tiếp cận AI. Sau giai đoạn chạy đua thử nghiệm các công cụ mới, trọng tâm đang dần chuyển từ việc AI có thể làm được gì sang việc AI tạo ra giá trị ở đâu, có thể mở rộng đến mức nào và ai chịu trách nhiệm về kết quả.
“Miễn phí” trong câu chuyện này không có nghĩa là doanh nghiệp không phải trả tiền cho AI. Đó là cách gọi một giai đoạn mà nhiều dự án có thể được triển khai thử nghiệm mà chưa chịu áp lực rõ ràng về hiệu quả tài chính. Một chatbot nội bộ, công cụ hỗ trợ viết nội dung hoặc hệ thống tự động hóa một quy trình có thể được đưa vào thử nghiệm nhanh chóng. Khi AI bước sâu hơn vào hoạt động kinh doanh, cách tiếp cận này đang dần thay đổi.
IBM khảo sát 2.000 lãnh đạo công nghệ toàn cầu và phát hiện 2/3 CIO và CTO đang bị quy trách nhiệm đối với các hệ thống AI mà họ không hoàn toàn kiểm soát. 70% nói các bộ phận trong doanh nghiệp triển khai công nghệ nhanh hơn khả năng của IT trong việc theo dõi, trong khi chỉ 11% cho rằng họ hoàn toàn sẵn sàng cho quy mô AI agent dự kiến triển khai.
Deloitte cũng cho biết chỉ 21% doanh nghiệp trong khảo sát hơn 3.200 lãnh đạo tại 24 quốc gia có mô hình quản trị đủ trưởng thành để kiểm soát rủi ro của AI agent.
Không còn miễn phí
Dữ liệu từ cộng đồng CIO Vietnam cho thấy sự dịch chuyển này đã bắt đầu xuất hiện. CIO Survey 2024 ghi nhận 33% tổ chức đang thử nghiệm AI tạo sinh. Sang năm 2025, 23% cho biết đã mở rộng AI, 8% triển khai trên phạm vi toàn doanh nghiệp, trong khi 25% vẫn ở giai đoạn thử nghiệm.
Đáng chú ý hơn, khảo sát nhanh với 200 thành viên tham gia chương trình AI FOR CIO 2026 cho thấy 47% xem việc chưa xác định rõ hiệu quả đầu tư hoặc luận chứng kinh doanh là rào cản lớn nhất khiến AI chưa thể vượt khỏi giai đoạn thử nghiệm. Một vấn đề khác cũng nổi lên: 45% cho rằng mô hình trách nhiệm và quyền sở hữu chưa rõ ràng là điểm yếu lớn nhất trong quản trị AI.
Những con số này không đại diện cho toàn bộ thị trường Việt Nam, nhưng cho thấy một thay đổi đáng chú ý trong cách lãnh đạo công nghệ nhìn nhận AI. Giá trị của một dự án không còn được đo chủ yếu bằng việc hệ thống có hoạt động hay không, mà bằng khả năng tạo ra tác động có thể chứng minh được.
Xu hướng này cũng xuất hiện trong các nghiên cứu quốc tế. McKinsey công bố vào tháng 8/2026 cho biết gần 90% doanh nghiệp được khảo sát đã sử dụng AI thường xuyên trong ít nhất một chức năng; 44% cho biết AI đang được mở rộng trên toàn doanh nghiệp, tăng từ 38% so với một năm trước.
Những doanh nghiệp triển khai AI cho nhiều bộ phận chức năng có xu hướng đạt được tác động kinh doanh rõ rệt hơn so với những tổ chức mới chỉ sử dụng AI ở một vài bộ phận.
Trong khi đó, 9/10 CEO trong khảo sát của BCG cho biết doanh nghiệp bắt đầu nhìn thấy giá trị từ AI, tuy nhiên, chỉ 26% nói AI đã được tích hợp vào một chương trình chuyển đổi kinh doanh rộng hơn, trong khi 64% vẫn đang triển khai các dự án thí điểm.
Khi AI chuyển từ “Pilots to P&L”, mỗi dự án sẽ phải trả lời những câu hỏi cụ thể hơn. AI đang giải quyết vấn đề kinh doanh nào? Chỉ số nào chứng minh khoản đầu tư có hiệu quả? Nếu quy mô sử dụng tăng gấp nhiều lần, doanh nghiệp có đủ dữ liệu, hạ tầng, nhân lực, an ninh và quy trình để vận hành không?
Đây cũng là lý do CIO Summit 2026 đặt 3 vấn đề SCALE, TRUST và LEAD làm trụ cột. Khả năng mở rộng AI phải đi kèm với các điều kiện về dữ liệu, hạ tầng, bảo mật và năng lực làm việc với AI. Việc đưa AI vào vận hành đòi hỏi doanh nghiệp giải quyết các bài toán về an ninh, quản trị và trách nhiệm giải trình. Khi AI tác động trực tiếp đến doanh thu, chi phí, khách hàng hoặc quyết định vận hành, quyền sở hữu cũng không thể chỉ thuộc về bộ phận công nghệ.
McKinsey Global Tech Agenda 2026 cũng ghi nhận rằng CIO ngày càng chuyển từ vai trò quản lý công nghệ sang vai trò kiến trúc sư chiến lược của doanh nghiệp. Khảo sát hơn 600 lãnh đạo công nghệ và kinh doanh cho thấy AI đã vượt qua cybersecurity và hiện đại hóa hạ tầng để trở thành lĩnh vực đầu tư công nghệ ưu tiên hàng đầu trong 2 năm tới.
Có lẽ giai đoạn tiếp theo của AI doanh nghiệp sẽ không được quyết định bởi việc công ty nào thử nghiệm nhiều công cụ nhất. Lợi thế có thể thuộc về những doanh nghiệp biết chọn đúng bài toán, đo được giá trị và đủ năng lực chuyển đổi một thử nghiệm thành năng lực vận hành thực tế.
Câu hỏi quan trọng không còn là doanh nghiệp có nên dùng AI hay không, mà là AI nên được sử dụng ở đâu để khoản đầu tư này thực sự đáng tiền.
Quỳnh Nga
