Cuối năm là thời điểm nhu cầu mua sắm, đi lại, tìm kiếm việc làm tăng cao. Cùng với đó, không gian mạng trở thành “mảnh đất màu mỡ” để các đối tượng lừa đảo tung ra hàng loạt chiêu trò tinh vi, đánh thẳng vào tâm lý háo hức, cả tin và mong muốn có thêm những cơ hội "chạy nước rút" tăng thu nhập, tìm kiếm cơ hội sinh lợi hoặc giảm giá, ưu đãi vv... khi Tết cận kề.
Trao đổi với PV ĐS&PL, Đại tá, PGS.TS Đỗ Cảnh Thìn, Phó Viện trưởng Viện An ninh phi truyền thống, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, lừa đảo cuối năm không chỉ là câu chuyện của thủ đoạn tinh vi, mà còn là bài toán tâm lý, kỹ năng và sự thiếu chuẩn bị của chính nạn nhân.
Đại tá, PGS.TS Đỗ Cảnh Thìn, Phó Viện trưởng Viện An ninh phi truyền thống, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, lừa đảo cuối năm không chỉ là câu chuyện của thủ đoạn tinh vi, mà còn là bài toán tâm lý, kỹ năng và sự thiếu chuẩn bị của chính nạn nhân. (Media: Nhóm PV ĐS&PL)
Theo PGS.TS Đỗ Cảnh Thìn, để không rơi vào bẫy lừa đảo, điều quan trọng nhất là mỗi ngườ trước hết cần hình thành ý thức quản trị rủi ro ngay trong chính cuộc sống hằng ngày. Việc quản trị này bắt đầu từ những điều rất nhỏ như bảo vệ thông tin cá nhân, không cung cấp tùy tiện giấy tờ, tài khoản, mã xác thực; hạn chế phô bày đời sống riêng tư, tài sản hay lịch trình sinh hoạt trên không gian mạng. Thực tế cho thấy, không ít đối tượng đã theo dõi rất kỹ hoạt động của nạn nhân trong thời gian dài trước khi ra tay lừa đảo.
Cũng theo PGS.TS Đỗ Cảnh Thìn, cơ quan công an, viện kiểm sát, tòa án không làm việc qua điện thoại, không yêu cầu người dân chuyển tiền hay thu giữ tài sản từ xa. Mọi hoạt động tố tụng đều phải có giấy tờ hợp pháp, địa điểm, thời gian cụ thể và được lập biên bản rõ ràng. Chỉ cần nắm vững những nguyên tắc này, người dân đã có thể loại bỏ phần lớn các kịch bản lừa đảo đang diễn ra hiện nay.
Một yếu tố quan trọng khác là kỹ năng phân tích và ứng xử trước những “lợi ích phi lý”. Những lời mời chào hứa hẹn lợi nhuận cao, việc nhẹ lương cao, thủ tục nhanh gọn bất thường đều cần được đặt dấu hỏi.
Trong tội phạm học, PGS.TS Đỗ Cảnh Thìn ví von rằng, “miếng pho mát miễn phí chỉ có trong bẫy chuột”. Nếu một cơ hội quá dễ dàng, quá hấp dẫn so với thực tế xã hội và quy luật kinh tế, rất có thể đó chính là cái bẫy đã được giăng sẵn.
Ngoài ra, người dân cần chủ động cập nhật thông tin xã hội, theo dõi các cảnh báo và những vụ việc lừa đảo đã xảy ra để tự trang bị “kháng thể” cho mình. Một kỹ năng không kém phần quan trọng là không âm thầm xử lý mọi việc. Khi gặp tình huống nghi ngờ, cần chia sẻ với người thân, bạn bè, đồng nghiệp hoặc những người có kinh nghiệm để cùng kiểm chứng, thay vì tự mình xoay xở trong trạng thái lo lắng, hoang mang.
Cuối cùng, PGS.TS Đỗ Cảnh Thìn nhấn mạnh rằng, việc trình báo, tố giác tội phạm không chỉ là quyền mà còn là trách nhiệm của mỗi công dân. Khi người dân cung cấp thông tin kịp thời, cơ quan chức năng mới có cơ sở để truy vết, ngăn chặn và hạn chế thiệt hại cho xã hội. Ngược lại, sự im lặng của nạn nhân vô tình tạo điều kiện để tội phạm tiếp tục tồn tại và gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng hơn.
