Cloudflare vừa công bố vinext, một dự án có cái tên nghe khá lạ nhưng lại khiến cộng đồng lập trình viên toàn cầu tranh luận liên tục trong nhiều ngày qua. Lý do rất đơn giản. Họ đã làm thứ mà trước đây ai cũng nghĩ phải cần cả một đội ngũ lớn và rất nhiều tháng phát triển. Viết lại gần như toàn bộ Next.js, một trong những framework web phổ biến nhất thế giới, trong khoảng một tuần.
Theo thông tin từ Cloudflare, dự án này được thực hiện bởi một kỹ sư cùng với AI, với chi phí token khoảng 1.100 USD, tương đương gần 30 triệu đồng. Con số đó với một công ty lớn có thể không đáng kể, nhưng với nhiều lập trình viên tại các thị trường đang phát triển thì lại là cả một tháng lương. Chính vì vậy câu chuyện vinext không chỉ là chuyện công nghệ mà còn chạm vào vấn đề kinh tế của việc dùng AI để viết phần mềm.
Cloudflare dùng AI "viết lại" Next.js chỉ trong 1 tuần - Ảnh: CF
vinext không phải là một bản fork của Next.js. Nó cũng không phải một lớp adapter kiểu vá víu để chạy được trên nền tảng khác. Đây là một bản reimplementation, tức là viết lại từ đầu dựa trên các API công khai của Next.js. Nói dễ hiểu, ứng dụng đang dùng Next.js có thể đổi chữ "next" thành "vinext" trong script build và chạy, phần còn lại giữ nguyên.
Trong thử nghiệm mà Cloudflare công bố, thời gian build nhanh hơn khoảng 4,4 lần khi dùng Vite và Rolldown. Kích thước bundle phía client giảm hơn một nửa. Hệ thống test cũng rất lớn với hàng nghìn unit test và hàng trăm bài test end to end để đảm bảo vinext hoạt động giống Next.js ở mức độ khoảng 94% API.
Nghe qua thì giống một màn trình diễn sức mạnh của AI. Nhưng trong giới lập trình, điều khiến nhiều người quan tâm lại nằm ở chỗ khác. vinext cho thấy một framework lớn có thể được viết lại chỉ dựa vào test và API contract. AI không cần hiểu toàn bộ hệ thống, chỉ cần chạy test, sửa lỗi và lặp lại cho đến khi pass.
Điều này khiến nhiều người đặt câu hỏi về "moat", tức lợi thế độc quyền của các framework. Nếu một hệ thống đủ phổ biến và có test rõ ràng, liệu việc viết lại nó chỉ còn là vấn đề thời gian và chi phí hay không.
Tuy nhiên, không phải ai cũng tin rằng vinext là dấu chấm hết cho Next.js. Nhiều lập trình viên chỉ ra rằng benchmark hiện tại chưa phản ánh các dự án lớn ngoài đời thực. Một số tính năng phức tạp vẫn chưa được hỗ trợ đầy đủ, đặc biệt là những phần liên quan đến caching, revalidation hay static generation. Việc viết được trong một tuần chỉ là bước đầu, còn việc duy trì để theo kịp mỗi lần Next.js cập nhật mới là bài toán khó.
Một ý kiến khác cũng được nhắc lại rất nhiều. Xây xong thì nhanh, nhưng maintain mới là thứ tốn thời gian thật sự. Nếu Next.js thay đổi API liên tục, vinext sẽ phải chạy theo và cập nhật tương ứng.
Dù vậy, vinext vẫn tạo ra một góc nhìn mới về cách phần mềm có thể được xây dựng trong kỷ nguyên AI. Trước đây, lợi thế nằm ở việc ai có đội ngũ lớn hơn, viết code nhanh hơn. Giờ đây, lợi thế có thể nằm ở việc ai có test tốt hơn, spec rõ ràng hơn và nền tảng triển khai rộng hơn.
Với Cloudflare, nhiều người cho rằng đây là một nước đi chiến lược. Next.js gắn chặt với Vercel, trong khi Cloudflare muốn kéo hệ sinh thái React về phía Workers. vinext giống như một cách để nói rằng bạn có thể dùng trải nghiệm Next.js quen thuộc mà không cần ràng buộc vào hạ tầng của một nhà cung cấp duy nhất.
Câu chuyện 1.100 USD tiền token cũng tạo ra một cuộc thảo luận riêng. Với các lập trình viên ở Mỹ hay châu Âu, đây chỉ là chi phí cho một thử nghiệm. Nhưng ở nhiều nơi khác, đó là số tiền phải cân nhắc rất kỹ. Tin tốt là khi dự án được open source, thành quả của khoản chi đó lại được chia sẻ cho tất cả mọi người.
vinext chưa phải là thứ thay thế Next.js trong một sớm một chiều. Nhưng nó cho thấy một điều rõ ràng. Trong thời đại AI, rào cản để xây dựng những hệ thống phức tạp đang thấp xuống nhanh hơn chúng ta nghĩ. Và đôi khi, thứ thay đổi cuộc chơi không phải là tốc độ build nhanh hơn vài giây, mà là cách phần mềm được tạo ra.
Thế Duyệt
