Nhiều bậc cha mẹ lựa chọn không cho con biết điều kiện kinh tế thực sự của gia đình. Họ tin rằng việc "giấu của", để con nghĩ nhà không khá giả sẽ giúp con biết tiết kiệm, không ỷ lại và có động lực tự lập. Thế nhưng, ranh giới giữa giáo dục và khiến con hiểu sai đôi khi rất mong manh.
Mới đây, câu chuyện của một bà mẹ ở Hà Nội đã thu hút sự quan tâm trên mạng xã hội khi chị tâm sự hối hận vì giấu các con việc gia đình có tài sản. Điều chị không ngờ là chính điều đó lại khiến con trai từ bỏ ý định học đại học, chỉ vì luôn nghĩ: "Nhà mình nghèo, con phải đi làm sớm để đỡ đần bố mẹ".
Theo lời chị, hai con đều học khá, ngoan và rất tiết kiệm. Ngay từ nhỏ, vợ chồng chị thống nhất không bao giờ nói với con về tài sản của gia đình vì sợ các con ỷ lại, không còn động lực phấn đấu.
Suốt gần 20 năm bán bún, vợ chồng chị luôn thức dậy từ 2-3 giờ sáng để ninh xương, chuẩn bị hàng quán rồi bán đến tận trưa mới được nghỉ. Cuộc sống quanh năm lam lũ khiến ai nhìn vào cũng nghĩ gia đình không khá giả. Có lần đi họp phụ huynh, cô giáo còn nhẹ nhàng hỏi chị có cần làm hồ sơ miễn giảm học phí cho con hay không. "Nghe mà vừa buồn cười vừa thương. Mình chỉ cười rồi bảo không cần, cũng không giải thích gì thêm", người mẹ kể.
Có lần, hai vợ chồng ngồi nói chuyện về việc khách nợ tiền chưa trả, con vô tình nghe được. Từ hôm đó, cậu con trai liên tục khuyên bố mẹ nghỉ bán bún để đi làm công nhân vì "lương tháng nào cũng đều". Điều khiến chị lo lắng hơn cả là con lớn sắp thi đại học nhưng nhất quyết muốn đi xuất khẩu lao động.
"Mình động viên cứ học tiếp, tiền học bố mẹ lo được. Con lại bảo: 'Nhà mình nghèo, con đi làm sớm cho bố mẹ đỡ vất vả'. Trời ơi, không ngờ con lại có suy nghĩ như vậy", người mẹ tâm sự.
Thực tế, gia đình chị không hề khó khăn như các con tưởng tượng. Sau nhiều năm tích cóp, vợ chồng đã có hai căn nhà, một mảnh đất và khoảng 7 cây vàng. Thế nhưng, chính vì giấu con quá kỹ nên giờ chị rơi vào tình huống dở khóc dở cười. "Nói thật với con thì sợ con mất động lực. Mà tiếp tục giấu thì lại sợ con từ bỏ việc học. Mình không biết nên làm thế nào."
Bài đăng nhanh chóng nhận được hàng trăm bình luận.
Giả nghèo - Nên hay không?
Nhiều người cho rằng, mục đích của cha mẹ là tốt nhưng cách làm lại vô tình khiến con hiểu sai về hoàn cảnh gia đình. Cha mẹ không nhất thiết phải công khai toàn bộ tài sản, nhưng cũng không nên để con tin rằng gia đình đang rơi vào cảnh quá khó khăn.
Nếu cứ than nghèo kể khổ, trẻ có thể hình thành tâm lý tự ti vì nghĩ gia đình nghèo. Nghèo không đồng nghĩa với tự ti, nhưng nếu trẻ luôn nghĩ mình thua kém người khác thì rất dễ tự giới hạn cơ hội của bản thân.
Có người lại kể chính câu chuyện của mình: Ngày trước bố mẹ suốt ngày than hết tiền nên trong đầu cô lúc nào cũng nghĩ nhà không đủ điều kiện. Học xong lớp 12, cô nhất quyết không học đại học vì sợ bố mẹ khổ thêm. Sau này bố mẹ mới bảo thực ra vẫn lo được, nhưng lúc đó cô không còn tin nữa.
Một phụ huynh chia sẻ kinh nghiệm được nhiều người đồng tình: "Chị cứ nói với con: 'Bố mẹ vất vả cả đời chỉ mong các con được ăn học đàng hoàng, sau này có nghề nghiệp ổn định, không phải thức khuya dậy sớm như bố mẹ. Bố mẹ cũng đã dành dụm đủ để lo cho các con học hết đại học, nên các con cứ yên tâm học hành".
Bên cạnh đó, cũng có những phụ huynh chia sẻ cách giáo dục khác. Họ cho con biết gia đình có điều kiện, nhưng đồng thời khẳng định tài sản đó là thành quả lao động của bố mẹ, không phải lý do để con lười biếng hay ỷ lại. "Con chỉ cần tập trung học thật tốt. Tiền của bố mẹ là để bố mẹ lo cho tương lai của gia đình, còn sau này con vẫn phải tự lập bằng chính năng lực của mình."
Điều quan trọng nhất không phải là giấu hay nói về tài sản mà là giúp con hiểu giá trị của lao động và cảm thấy an tâm khi theo đuổi việc học. Bởi nếu một đứa trẻ từ bỏ ước mơ chỉ vì nghĩ gia đình không đủ khả năng chu cấp, rất có thể đó không còn là bài học về sự tiết kiệm nữa, mà đã trở thành gánh nặng tâm lý.
Có lẽ, bài toán khó nhất của cha mẹ không nằm ở việc nên "giấu giàu" hay "khoe giàu", mà là làm sao để con vừa biết trân trọng đồng tiền, vừa có cảm giác an toàn rằng phía sau mình luôn có một gia đình sẵn sàng đồng hành, để các em yên tâm học tập và theo đuổi tương lai mình mong muốn.
Hiểu Đan
