Chỉ là một bộ sản phẩm được quảng cáo đơn giản với cách dùng sáng bôi một lọ, tối bôi một lọ, kèm theo những lời hứa hẹn như phục hồi da, tăng sinh collagen, làm da căng bóng. Tin rằng mình đã tìm được giải pháp cho làn da đang có mụn, N.H.H., 25 tuổi, sống tại Hà Nội đã vô tư sử dụng mà không nghĩ gương mặt của mình rồi sẽ trở thành nơi gánh chịu hậu quả.
Đến khi mặt bắt đầu đỏ lên, nổi mụn nhiều hơn, kích ứng rõ rệt, bệnh nhân mới mang những chai lọ ấy đến cầu cứu bác sĩ.
Trực tiếp thăm khám. ThS.BSCKII Nguyễn Tiến Thành, Thành viên Hội Da liễu Việt Nam cho biết, bệnh nhân đến với một làn da đang tổn thương nghiêm trọng và nỗi hoang mang khi không hiểu vì sao sản phẩm mình tin tưởng lại khiến da xuống cấp nhanh như vậy.
Theo bác sĩ Thành, điều khiến ông lo nhất không chỉ là tình trạng viêm da hiện tại của bệnh nhân, mà còn là sự mơ hồ gần như hoàn toàn của những sản phẩm mà cô đã dùng.
Trên các chai lọ, bác sĩ không nhìn thấy thông tin rõ ràng về thành phần, nơi sản xuất, tác dụng cụ thể hay các dấu hiệu nhận diện cần có của một sản phẩm đủ điều kiện lưu hành.
Những loại mỹ phẩm không nhãn mác được cô gái mang đến. Ảnh: BSCC
“Với tôi, khi tiếp cận bất kỳ sản phẩm nào, điều đầu tiên phải nhìn là nó chứa thành phần gì, sản xuất ở đâu, tác dụng ra sao. Nhưng ở đây, gần như không có gì rõ ràng cả. Chỉ là những lời giới thiệu rất có cánh như phục hồi da, giảm đỏ, căng bóng, tăng sinh collagen, còn thứ quan trọng nhất là thành phần thì lại không thấy”, bác sĩ Thành nói.
Từ chỗ muốn chăm sóc da, cô gái trẻ đã vô tình đặt làn da của mình vào một cuộc thử nghiệm đầy rủi ro. Sự ngây thơ của bệnh nhân không nằm ở chuyện muốn đẹp hơn, mà ở chỗ tin rằng những lời quảng cáo hoa mỹ là đủ để thay thế cho nguồn gốc, thành phần và độ an toàn của sản phẩm.
Qua thăm khám, bác sĩ xác định bệnh nhân có biểu hiện viêm da tiếp xúc kích ứng ở mặt, kèm theo tình trạng ban đỏ, mụn viêm và tổn thương hàng rào bảo vệ da. Điều đáng ngại là khi thành phần sản phẩm không rõ ràng, bác sĩ rất khó xác định chính xác da đã tiếp xúc với chất gì. Trong những trường hợp sản phẩm không rõ thành phần, nguy cơ có thể đến từ các hoạt chất gây hại như corticoid mạnh, phenol, hydroquinone nồng độ cao hoặc các chất tẩy – peel không kiểm soát.
Theo bác sĩ Thành, các hoạt chất này có thể làm phá vỡ hàng rào bảo vệ da (skin barrier), gây mất nước qua da, tăng phản ứng viêm, từ đó dẫn đến đỏ rát, nổi mụn, kích ứng kéo dài và nguy cơ tăng sắc tố sau viêm, thậm chí để lại hậu quả lâu dài nếu tiếp tục sử dụng. Việc điều trị vì thế cũng phức tạp hơn rất nhiều.
“Điều khó nhất là mình không biết trong đó có gì. Trong một số trường hợp, bệnh nhân có thể xuất hiện phản ứng quá mẫn hoặc phản ứng toàn thân như phù nề, khó thở, đau bụng… Khi đó việc xử trí sẽ khó khăn hơn do không xác định được thành phần gây phản ứng”, bác sĩ chia sẻ.
Từ một tình trạng da đang nổi mụn, người bệnh giờ đây phải bước vào một quá trình phục hồi dài hơn nhiều so với tưởng tượng. Theo bác sĩ, mục tiêu điều trị không chỉ dừng ở giảm viêm mà cần phục hồi hàng rào da, kiểm soát mụn, hạn chế tăng sắc tố sau viêm và phòng tái phát.
Cứ quảng cáo hay là chốt đơn
Trong thực tế, theo bác sĩ, đây là tâm lý khá phổ biến. Chuyên gia này tiếp nhận không ít người trẻ mua mỹ phẩm chỉ vì nghe bạn bè giới thiệu, thấy người khác dùng, hoặc bị thuyết phục bởi những cụm từ rất bắt tai như trắng nhanh, tái tạo da, phục hồi cấp tốc, da đẹp sau vài ngày. Khi nhu cầu làm đẹp trở nên quá cấp bách, sự cảnh giác thường bị đẩy xuống rất thấp.
Bệnh nhân trong trường hợp này vốn có da mụn. Vì nóng lòng cải thiện, cô tìm đến một bộ mỹ phẩm “công thức” được giới thiệu là dùng ngày và đêm. Không nhãn mác rõ ràng, không thành phần chi tiết, nhưng chỉ với vài lời nói đầy hứa hẹn, người bệnh vẫn quyết định bôi trực tiếp lên mặt.
“Các bạn thường rất dễ tin vào những lời có cánh. Thấy người này dùng không sao, người kia nói tốt là tin ngay. Nhưng làn da không phải nơi để thử may rủi như vậy”, bác sĩ Thành nói.
Nhiều người nghĩ kích ứng vài hôm rồi sẽ tự hết, nhưng không đơn giản như vậy. Có những tổn thương phải tính bằng tuần, bằng tháng mới phục hồi được. Nếu xử lý không đúng, da còn có thể thâm kéo dài, rất dễ khiến người bệnh mất tự tin.
Một trong những điều bác sĩ gặp nhiều nhất khi tư vấn cho bệnh nhân là suy nghĩ “chắc do cơ địa không hợp”. Theo ông, đây là cách hiểu sai và cũng là lý do khiến nhiều người tiếp tục đặt niềm tin nhầm chỗ.
“Không phải cứ người khác dùng không sao thì mình cũng an toàn. Một sản phẩm không đảm bảo chất lượng thì nguy cơ gây hại chỉ là vấn đề thời gian, không thể quy hoàn toàn cho “cơ địa”, bác sĩ nhấn mạnh.
Thực tế, không ít người tiêu dùng đang mua mỹ phẩm bằng niềm tin hơn là bằng hiểu biết. Họ bị thuyết phục bởi vỏ ngoài bắt mắt, lời quảng cáo mượt mà, những lời cam kết nghe rất hấp dẫn, trong khi lại bỏ qua điều quan trọng nhất là sản phẩm đó có hợp pháp hay không, có được cấp phép hay không, thành phần là gì, mức độ an toàn đến đâu.
Theo bác sĩ Nguyễn Tiến Thành, nguyên tắc tối thiểu khi chọn mỹ phẩm là phải biết rõ sản phẩm đến từ đâu, có thông tin thành phần đầy đủ, có giấy tờ kiểm định và được phép lưu hành. Ngay cả với các sản phẩm từ nước ngoài, nếu chưa được cơ quan chức năng phê duyệt, người dùng vẫn không nên tùy tiện sử dụng.
“Không phải cứ hàng ngoại, chữ nước ngoài là tốt. Có những sản phẩm có thể phù hợp với nhóm người này nhưng lại không phù hợp với làn da của người khác. Còn với những sản phẩm không nhãn mác, không thành phần như trường hợp này thì mức độ rủi ro còn lớn hơn rất nhiều”, ông nói.
Từ ca bệnh trên, bác sĩ khuyên người dân Khi da có dấu hiệu bất thường như đỏ rát, nổi mụn, bong tróc, châm chích kéo dài, người dân cần ngừng ngay sản phẩm, không tự ý xử lý tại nhà và đi khám chuyên khoa da liễu sớm. Người bệnh cũng không nên vội vứt bỏ toàn bộ sản phẩm đã dùng, bởi việc giữ lại mẫu có thể giúp bác sĩ có thêm căn cứ đánh giá trong quá trình điều trị.
