Tía tô là một loại cây bụi rậm trong họ bạc hà. Cây bụi chủ yếu mọc ở lục địa Châu Á, bao gồm Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc. Các cộng đồng ở những vùng này trồng tía tô như một nguồn thực phẩm vì nó rất giàu chất dinh dưỡng. Nhà máy sản xuất dầu tía tô, một nguồn giàu chất béo lành mạnh, protein và các vitamin và chất dinh dưỡng thiết yếu khác. Các tên gọi khác của tía tô bao gồm húng quế, cỏ đuôi chuông, cỏ dại, bạc hà tía, vừng dại và tía tô cây bụi.
Cây có hai loại chính là loại lá tía và loại lá xanh. Nó có thể phát triển đến chiều cao từ 60 đến 90 cm. Loại cây này có khả năng phục hồi cao và có thể phát triển trên nhiều loại đất, bao gồm cả sỏi, cát và đất thịt. Cây có đặc điểm thân hơi vuông, không phân nhánh.
Ăn lá tía tố hàng ngày tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, thân lá khô thường cho vị trà ngon hơn và thơm hơn thân lá tươi. Lá tía tô cũng tạo nên một món ăn trang trí tuyệt vời và chúng là nguyên liệu phổ biến trong ẩm thực châu Á. Lá cây làm món súp và salad ngon miệng và chúng cũng phổ biến trong các món sushi. Loại thảo mộc này là một loại cây vườn đẹp và thơm với mùi bạc hà quyến rũ.
Lợi ích của lá tía tô giảm cảm
Nhiều nền văn hóa khác nhau ở châu Á sử dụng lá. Ví dụ, các nền văn hóa Nhật Bản đã sử dụng lá cây để trang trí cho các món ăn hải sản. Một số nền văn hóa sử dụng hạt của nó để tạo ra dầu cho thuốc nhuộm, mực và dầu bóng. Lá khô cũng có công dụng chữa bệnh đối với nhiều tình trạng sức khỏe, sức khỏe xương khớp và chức năng hô hấp.
Ở Việt Nam lá tía tô là một loại dược liệu cổ để điều trị các chứng cảm mạo phong hàn, bao gồm ho, nhức đầu và tắc nghẽn, đặc biệt là ở trẻ em. Chiết xuất lá tía tô có tính ấm và nhẹ, có thể đóng một vai trò trong hiệu quả trị ho và các tình trạng hô hấp khác. Các chuyên gia về kỹ thuật y học cổ đại tin rằng nó cũng phân tán khí ứ đọng, giúp giảm căng thẳng và có thể giúp điều trị rối loạn tâm trạng.
Theo nghiên cứu, triều đại nhà Tống là nền văn minh đầu tiên sử dụng loại thảo mộc này như một thành phần trong một số công thức thuốc. Tuy nhiên, vào thời nhà Hán, tía tô đã nổi tiếng như một loại dược liệu mạnh. Một số kỹ thuật kết hợp shiso tía tô với các thành phần như cyperus, nhân sâm, trầm hương, cam quýt.
Bài thuốc giải cảm từ lá tía tô
Xông
Lấy lá tía tô cùng các lá thơm khác tạo thành nồi lá xông và lau rửa. Nếu lá được rửa sạch kỹ thì có thể lấy ra một bát để uống trước hay sau khi xông. Xông xong lau khô mồ hôi cả người đắp chăn nằm nghỉ. Nhớ nước sôi mới cho lá xông vào nồi rồi đậy vung kín và khi xông mở vung.
Cháo tía tô
Nấu cháo gạo tẻ cho ra bát, trộn lá tía tô non thái chỉ. Ăn nóng, có thể cho thêm hành. Xông xong nằm nghỉ một lúc dậy ăn bát cháo giải cảm này là phương pháp giải cảm lạnh dân gian rất có hiệu nghiệm.
Uống nước tía tô
Tía tô tươi 15 - 20g giã nát, chế nước sôi gạn nước trong để uống. Hoặc lá tía tô khô hãm nước sôi uống. Uống xong đi nằm đắp chăn. Hai cách này dùng cho trẻ em người già yếu.
Ngâm chân
Dùng lượng lớn lá tía tô bỏ vào nồi nước đang sôi, đổ ra chậu đậy bằng một cái rổ thưa, đặt 2 bàn chân lên xông. Khi nước nguội cho 2 chân vào ngâm rửa...
Hương tô tán
Chữa cảm mạo phong hàn, sốt, gai rét, đau đầu, tức ngực. Lá tía tô 8g, hương phụ 8g, trần bì 6g, cam thảo 4g. Gừng 2 lát, sắc nước uống. Có thể kết hợp "nồi xông".
Có thai bị cảm mạo
Tía tô, kinh giới, mỗi thứ 1 nắm lá cho 2 bát nước sắc còn 1 bát uống ấm. Tiếp đó cho ăn cháo nóng, có đập vào bát 1 quả trứng gà tươi (có trứng gà đen càng tốt).
Cảm mạo
Lá tía tô 1 nắm, vỏ quýt khô lâu năm 1 cái, gừng 3 lát. Đun nước sôi rồi cho 3 thứ vào, đun lại cho sôi, uống nóng. Nếu khó uống cho ít đường phèn. Bài này thích hợp khi bệnh nhân có nôn mửa, đau bụng.
Cũng có thể lấy một nắm lá tía tô tươi, 2 củ hành và 3 lát gừng, tất cả thái nhỏ cho vào bát, đập một quả trứng gà rồi múc cháo hoa vào trộn đều ăn nóng, bệnh cảm sẽ hết.
Một số bài thuốc trị cảm khác
Hương nhu trắng cả lá cành 30 g, sắc, xông hơi và uống một bát lúc còn nóng cho ra mồ hôi. Bài thuốc có tác dụng chữa cảm sốt ớn lạnh, nhức đầu, nôn mửa, thân thể đau nhức, không có mồ hôi.
Dùng lá trầu không đánh gió, xát mạnh dọc theo hai bên xương sống từ trên xuống, nếu bị cảm sẽ có nhiều nốt tụ máu, xung huyết. Dân ta thường gọi là cách nhể đậu lào, có tác dụng chữa cảm mạo.
Bạc hà và sắn dây mỗi vị 10-15 g, đổ 1/3 lít nước, bịt kín ấm, đun sôi một lúc rồi đưa xuống để xông, rót một chén uống. Sau đó sắc uống thêm 1-2 nước. Nếu cảm có mồ hôi thì không xông và uống nước nguội.
Nguyễn Phượng (Tổng hợp)
