Trẻ em từ hai đến ba tuổi, vừa mới biết đi và chưa nói lưu loát, thường có sự tò mò với thế giới xung quanh. Chúng muốn chạm vào, thử nghiệm mọi thứ nhìn thấy, thậm chí đưa vào miệng mà chưa ý thức được nguy hiểm. Nhiều bậc cha mẹ hiểu rằng đây là giai đoạn “đầy rủi ro”, nhưng trên thực tế, tai nạn lại thường xảy ra trong những khoảnh khắc tưởng chừng bình thường và không ngờ nhất.
Vài ngày trước, một người mẹ đã trải qua một tình huống đáng sợ. Con trai cô, chưa đầy hai tuổi, vô tình bóp keo siêu dính 502 vào miệng khi đang chơi ở nhà. May mắn thay, nhờ hành động kịp thời của người mẹ, đứa trẻ không gặp hậu quả nghiêm trọng. Các bác sĩ sau đó còn khẳng định cô “đã làm điều đúng đắn”.
Sự việc xảy ra vào một buổi sáng bình thường. Khi người mẹ đang chuẩn bị bữa sáng trong bếp, đứa trẻ chơi một mình trong phòng.
Tối hôm trước, người mẹ vừa sửa lại đồ chơi cho con bằng một lọ keo siêu dính 502 nhỏ và đặt tạm trên bàn cạnh giường ngủ. Đứa trẻ nhìn thấy lọ keo, tò mò bóp một ít lên đồ chơi và ngạc nhiên khi thấy mọi thứ dính lại ngay lập tức. Sau đó, vì hiếu kỳ, bé tiếp tục bóp keo và đưa vào miệng. Mùi hăng nồng cùng cảm giác khó chịu khiến đứa trẻ bật khóc.
Nghe tiếng con, người mẹ lập tức chạy vào phòng. Sau khi hiểu rõ sự việc, cô không hoảng loạn hay vội cho con ăn uống mà nhanh chóng súc miệng cho trẻ bằng nước ấm, làm sạch khoang miệng rồi đưa con đến bệnh viện. Bác sĩ cho biết việc xử lý kịp thời đã giúp tránh được các tổn thương nghiêm trọng.
Dù thở phào nhẹ nhõm, người mẹ vẫn không khỏi tự trách mình. Nếu keo được cất giữ cẩn thận hơn, có lẽ tình huống nguy hiểm này đã không xảy ra.
Nhận thức về an toàn cho trẻ em không thể chỉ hình thành sau khi tai nạn xảy ra. Nhiều sự cố không xuất phát từ sự thiếu trách nhiệm của cha mẹ, mà do chúng ta đánh giá thấp khả năng hành động và bắt chước của trẻ. Thực tế, không ai có thể trông chừng con cái 24/7, trong khi nguy hiểm có thể xảy ra chỉ trong vài phút. Vì vậy, bảo vệ an toàn cho trẻ không chỉ là giám sát, mà quan trọng hơn là dạy trẻ sớm nhận biết những điều “không được làm”.
Trước hết, hãy giúp trẻ biết đâu là nguy hiểm. Trong thế giới của trẻ, hầu hết mọi thứ đều không có “nhãn cảnh báo”. Trẻ dễ nghĩ rằng nếu người lớn dùng được thì mình cũng dùng được. Vì vậy, giáo dục an toàn không nên bắt đầu bằng la mắng, mà bằng việc giúp trẻ hiểu những thứ trông có vẻ vô hại nhưng có thể gây nguy hiểm. Kể chuyện, xem phim hoạt hình hoặc nêu ví dụ cụ thể sẽ giúp trẻ ghi nhớ tốt hơn.
Tiếp theo, dạy trẻ những cách ứng phó đơn giản nhưng quan trọng. Khi gặp tình huống bất ngờ, trẻ thường hoảng sợ và đứng yên. Cha mẹ nên dạy trẻ những phản xạ cơ bản trong sinh hoạt hằng ngày, như tìm người lớn ngay khi bị bỏng, nhổ ra khi lỡ cho thứ không nên ăn vào miệng, hoặc hét to khi cảm thấy khó chịu. Trẻ không cần xử lý tình huống phức tạp, nhưng cần biết việc đầu tiên phải làm.
Bên cạnh đó, cần đặt ra những giới hạn rõ ràng mà trẻ tuyệt đối không được vượt qua. Một số vật dụng như vật sắc nhọn, nước nóng hay ổ cắm điện cần được nhấn mạnh là không được chạm vào. Những quy tắc này không cần giải thích dài dòng, mà cần được lặp lại một cách kiên định và nhất quán.
Ngoài vật dụng, các khu vực nguy hiểm cũng phải được xác định rõ ràng. Bệ cửa sổ, bờ sông, khu vực xây dựng hay những nơi cao không có rào chắn cần được nói rõ là “không được vào”. Quy tắc càng rõ ràng, trẻ càng ít có xu hướng thử thách giới hạn.
Cuối cùng, giáo dục an toàn là một quá trình lâu dài. Một vài lời nhắc nhở là chưa đủ. Nhận thức về an toàn cần được củng cố liên tục thông qua nhắc nhở, minh họa và đóng vai trong cuộc sống hằng ngày. Qua sự lặp lại, trẻ dần hình thành thói quen và chuyển từ làm theo lời dặn sang tự giác bảo vệ bản thân.
Tóm lại, nhiều cha mẹ chỉ nhận ra tầm quan trọng của giáo dục an toàn sau khi tai nạn đã xảy ra. Nhưng sự trưởng thành của trẻ không cho phép những lần “giá như”. Thay vì chỉ giám sát chặt chẽ, hãy giúp trẻ thiết lập những giới hạn an toàn cơ bản ngay từ sớm.
Khi trẻ biết đánh giá nguy hiểm và tránh rủi ro, không chỉ trẻ được bảo vệ mà cha mẹ cũng bớt đi nỗi lo lắng. Cảm giác an toàn không đến từ việc canh giữ, mà được hình thành từng bước qua quá trình học hỏi.
Trang Đào (Tổng hợp)
