Khi quyết định chuyển con từ trường tư sang trường công lập, điều khiến nhiều phụ huynh lo lắng nhất không chỉ là điểm số mà là “cú sốc văn hoá”. Bởi hai môi trường này vốn có nhiều khác biệt: từ phương pháp học, cách đánh giá, kỷ luật lớp học cho đến cả những điều rất đời thường như ăn bán trú, đi lại hay nề nếp sinh hoạt mỗi ngày. Không ít người e ngại con sẽ khó thích nghi, thậm chí hụt hẫng khi rời khỏi một môi trường đã quen thuộc suốt nhiều năm.
Thế nhưng, với chị Lê Phương Dung (Hà Nội), hành trình chuyển trường cho con gái từ hệ thống tư thục sang trường công lập lại không diễn ra theo kịch bản “khủng hoảng” như nhiều người vẫn nghĩ. Sau gần một năm trải nghiệm, thay vì sốc, cô bé dần thích nghi, trưởng thành rõ rệt còn gia đình thì có cái nhìn đầy đủ và thực tế hơn về cả hai môi trường giáo dục.
Chủ động và thích nghi
Con gái chị Phương Dung, em Thảo Nhi đã học một trường tư thục có tiếng suốt 11 năm, từ khi mới 2 tuổi. Thành tích học tập của con lúc nào cũng nằm ở top đầu, liên tục được vinh danh, nên khi con quyết định chuyển sang trường 1 trường công lập, rất nhiều người bất ngờ.
Tuy nhiên, chị Dung cho biết, việc chuyển sang trường công là mong muốn của chính con, sau khi con đã tìm hiểu, hỏi ý kiến bạn bè và trực tiếp đến tham quan trường. Vì vậy, con bước vào môi trường mới với tâm thế chủ động và sẵn sàng thích nghi, chứ không phải do bố mẹ áp đặt.
Về phía gia đình, lựa chọn lớp chọn của trường công cũng xuất phát từ mong muốn giúp con phát huy thế mạnh về Toán và định hướng thi chuyên Hoá cấp 3, để có cơ hội đỗ vào Đại học Dược Hà Nội, theo nghề của mẹ.
Đồng thời, gia đình cũng tìm hiểu các chương trình đào tạo liên kết quốc tế, đặc biệt là chương trình giữa Đại học Dược Hà Nội và Đại học Sydney, cho phép sinh viên học 3 năm tại Việt Nam và 3,5 năm tại Úc, nhận 3 bằng cấp (Dược sĩ HUP, Cử nhân Dược Honor và Thạc sĩ Thực hành Dược USyd) với yêu cầu IELTS ≥ 6.5.
“Đó cũng là lý do mình đã đầu tư cho con sang Úc thi và tham quan Đại học Sydney, nhằm giúp con có thêm trải nghiệm và định hướng dài hạn rõ ràng hơn”, chị Dung cho biết.
Chuẩn bị hồ sơ và học bạ
Theo chị Dung, gia đình quyết định chuyển trường vào thời điểm cuối năm học, nên việc chuẩn bị hồ sơ khá gấp rút để kịp nộp trước kỳ nghỉ hè. Rất may mắn là trong suốt quá trình học, con đã tích lũy được gần 80 giấy khen, chứng nhận các loại, trong đó có nhiều huy chương vàng và thành tích cao tại các kỳ thi toán quốc tế. Nhờ đó, con mới có cơ hội được xét vào lớp chọn của trường.
“Mình rút ra kinh nghiệm rằng nếu bố mẹ có định hướng cho con vào các lớp chọn của trường công, cần chuẩn bị từ sớm: Điểm số phải cao và đồng đều, đặc biệt là 3 môn Toán – Văn – Anh nên trên 9. Nên cho con tham gia các kỳ thi học thuật (Toán, Tiếng Anh…) để có thành tích nổi bật, giúp hồ sơ “đẹp” và tăng cơ hội trúng tuyển”, chị Dung chia sẻ.
Về kiến thức và yêu cầu học tập
Khi chuyển sang trường công, đặc biệt là lớp chọn, điều đầu tiên có thể cảm nhận rõ là khối lượng kiến thức lớn hơn và yêu cầu học tập cao hơn rất nhiều. Các con buộc phải tự giác và nỗ lực thực sự.
Môn Toán: Dù là thế mạnh, nhưng con chị dUNG vẫn gặp cú sốc khi bài kiểm tra giữa kỳ bị điểm thấp, đây là điều chưa từng xảy ra trước đó. Nguyên nhân không phải vì con yếu hơn, mà do tiêu chí đánh giá khác và con cần thời gian thích nghi. Sau đó, gia đình phải thuê gia sư, kèm con học 1:1 để sửa lỗi kỹ hơn. Kết quả là cuối kỳ 1, con đã lấy lại phong độ với điểm 9 và duy trì ổn định đến hiện tại.
Môn Văn: Đây vốn là môn thế mạnh của Thảo Nhi ở trường cũ, điểm tổng kết luôn trên 9,4. Tuy nhiên khi chuyển sang trường công, con bị điểm thấp và đến nay vẫn chưa vượt qua mốc 8.
Lý do không phải vì con viết kém hơn, mà do cách học và tiêu chí chấm điểm hoàn toàn khác. Ở hệ công lập, môn Văn yêu cầu học sinh phải phân tích đầy đủ ý, đúng trọng tâm, có lập luận rõ ràng theo từng luận điểm, chứ không chỉ viết hay, cảm xúc tốt là đủ. Nếu thiếu ý hoặc triển khai chưa chặt chẽ thì vẫn khó đạt điểm cao, dù văn phong có tốt đến đâu. Đây là điều con phải mất khá nhiều thời gian để thích nghi.
Môn Tiếng Anh: Tưởng là lợi thế, nhưng thực tế lại không dễ đạt điểm cao. Học sinh từ hệ Cambridge mạnh về nghe – nói, trong khi trường công thiên về ngữ pháp. Việc thiếu môi trường giao tiếp khiến phản xạ tiếng Anh của con giảm dần. Nếu muốn duy trì khả năng này, bố mẹ nên cân nhắc cho con vào lớp chọn Anh hoặc tạo thêm môi trường thực hành.
Ngoài 3 môn chính, tất cả các môn khác đều phải học nghiêm túc vì vẫn kiểm tra và thi trực tiếp trên lớp. Một điều quan trọng con học được là: Điểm số phản ánh rất đúng năng lực, các thầy cô chấm không nương tay. Dù là lớp chọn, thì điểm dưới 5 không phải hiếm nếu không học bài.
“Một điểm mình rất thích là hệ thống xếp hạng trên app, giúp con biết mình đang đứng ở đâu trong hơn 700 học sinh của khối. Điều này tạo động lực rõ ràng để con phấn đấu – đúng với mục tiêu khi mình cho con bước vào môi trường có nhiều bạn giỏi”, bà mẹ cho biết.
Về nền nếp, kỷ luật
Ở trường công, điều chị Dung cảm nhận rõ nhất là tính kỷ luật và yêu cầu hoàn thành trách nhiệm rất cao. Khối lượng bài tập lớn và bắt buộc phải hoàn thành; nếu không sẽ bị trừ điểm hạnh kiểm theo tuần, thậm chí có thể bị xử lý kỷ luật rõ ràng. Thảo Nhi cũng đã có vài lần bị cô giáo nhắn tin riêng cho mẹ vì chưa hoàn thành bài. Tuy nhiên, sau một thời gian, con dần thích nghi và hình thành được thói quen học tập tốt:
- Tối về tự sắp xếp việc học trước
- Hoàn thành bài tập đầy đủ rồi mới nghỉ ngơi hoặc sử dụng điện thoại, bố mẹ gần như không cần nhắc nhở nữa
Ngoài ra, ở trường công, các con phải tham gia trực nhật: quét lớp, lau bảng, sắp xếp bàn ghế… Những công việc tưởng nhỏ nhưng lại giúp con: Rèn ý thức trách nhiệm; Học kỹ năng làm việc nhóm; Chăm chỉ lao động và làm việc nhà hơn.
“Một điểm mình rất thích là sự lễ phép của học sinh trường công. Dù không quen biết, nhiều bạn vẫn chủ động chào hỏi. Ngay cả Thảo Nhi, từ khi chuyển trường cũng thay đổi rõ rệt: về nhà chào ông bà, bố mẹ rất to và rõ ràng – điều trước đây rất hiếm thấy”, chị Dung nói thêm.
Về môi trường học tập và giáo viên
Trước khi chuyển sang trường công, chị dung cũng khá lo lắng nên đã tìm hiểu kỹ và hỏi ý kiến nhiều phụ huynh. Sau một thời gian trải nghiệm, chị Dung thấy môi trường rất tích cực.
Phụ huynh lớp chọn rất quan tâm và đầu tư cho con, không hề kém trường tư. Các hoạt động tập thể như liên hoan, dã ngoại qua đêm vẫn được tổ chức đầy đủ. Giáo viên, đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm, rất sát sao và thường xuyên trao đổi với phụ huynh
Về học thêm, chị Dung cho biết: “Việc học thêm tại trường là không bắt buộc. Với Thảo Nhi, mình đăng ký cho con tham gia: CLB tư duy (Toán); CLB ngôn ngữ (Văn); CLB học sinh giỏi Hoá. Các môn khác không học thêm vẫn hoàn toàn ổn, vì giáo viên bộ môn rất thân thiện, sẵn sàng hỗ trợ học sinh, không có chuyện phải học thêm mới được quan tâm.
Một điểm chị đánh giá cao là trường thường xuyên tổ chức khảo sát để chọn đội tuyển. Chỉ cần điểm thi học kỳ trên 8,5 là con có thể tham gia thi. Điểm thi sau đó được gửi công khai vào các nhóm phụ huynh. Thảo Nhi cũng có cơ hội thử sức ở nhiều CLB: từ Văn đến Anh và hiện tại là Hoá.
Về cơ sở vật chất và bán trú
Đây là phần gia đình lo lắng nhất khi chuyển con sang trường công, vì con đã quen với điều kiện trường tư nhiều năm. Trường không có nhà ăn như trường tư, các con phải ăn tại lớp học nên đồ ăn tất nhiên sẽ bị nguội và không thể ngon như cơm nhà, nhất là mùa đông. Trường cũng không có bữa phụ nên chiều đến các con khá đói, mình thường cho con tiền tiêu vặt hoặc nhăc con mang thêm đồ ăn nhẹ.
“Cũng may là 1 tuần có 1 buổi trưa thứ 5 các con được nghỉ bán trú nên có thể tự do ăn những món con thích, để giúp con cân bằng lại. Những tháng đầu con chưa quen, trưa thứ 5 nào rảnh thì mình sẽ tranh thủ lên đưa con đi ăn hoặc không thì con về qua văn phòng rồi đặt đồ ăn theo sở thích”.
Về học phí và các khoản chi
Học phí trường công được miễn phí hoàn toàn, chỉ tốn tiền ăn bán trú và 1 số chi phí khác không đáng kể. Gần hết năm, số tiền gia đình chị Dung đóng cho Thảo Nhi chưa tới 7 triệu, không bằng một nửa học phí hàng tháng ở trường cũ.
Điều khác biệt lớn nhất là các khoản thu ở trường công theo tháng như đóng tiền điện nước, chứ không có thu theo cả năm, nên tháng nào cũng phải nhớ vào đóng.
Học phí trường công thì không đáng bao nhiêu, nhưng các bố mẹ sẽ phải tốn nhiều tiền học thêm bổ trợ, thuê gia sư để con bắt nhịp khi chuyển từ chương trình tư sang công.
“Thời gian đầu, con cũng không tránh khỏi những lúc buồn, mệt mỏi và áp lực, thậm chí có lúc thoáng chút tiếc nuối về quyết định chuyển trường. Nhưng khi mình hỏi: “Con có muốn quay lại trường cũ không?”, con vẫn rất dứt khoát: “Không, con đã chọn thì sẽ không hối hận”.
Gia đình mình luôn chọn cách lắng nghe trước, rồi mới phân tích cho con hiểu, bởi mình tin rằng môi trường nào cũng có những điểm tốt và những điều cần thích nghi. Mình cũng nói rõ với con rằng, nếu con thực sự muốn quay lại, bố mẹ luôn sẵn sàng ủng hộ để con hiểu rằng đây là hành trình của chính con, không phải áp lực từ gia đình”, chị Dung cho biết.
Học kỳ I là giai đoạn khá vất vả để con bắt nhịp, nhưng sang học kỳ II, con đã dần quen với nhịp học, tự tin hơn và kết quả cũng ổn định hơn rất nhiều.
Nhìn lại quá trình học của con, chị Dung cho rằng, nếu chọn lại, chị vẫn sẽ chọn trường tư con đã theo học tự nhỏ. Tuy nhiên, gia đình cũng tin rằng việc chuyển sang trường công là một lựa chọn phù hợp với định hướng dài hạn và hoàn toàn đúng đắn.
Hiểu Đan
