Nói ra điều này, tôi khá chắc mẹ tôi cũng giống đa số các bà mẹ khác: Bữa cơm có đủ các thành viên trong gia đình thì ê hề thịt cá, rau củ trái cây; còn bữa cơm chỉ có 1 mình mẹ thì xuề xòa đến mức… chẳng có nổi 1 miếng thịt. Mẹ tôi chính là kiểu người như vậy. Mẹ bảo ăn uống phải đông mới vui, chứ có 1 mình thì chỉ cần “xong bữa”.
Suốt mấy chục năm lấy chồng nuôi con, mẹ vẫn cứ như vậy nhưng tôi cũng chẳng… để ý lắm. Mãi cho tới cách đây hơn 1 năm. Đợt đó bố tôi đi công tác, tôi thì báo “không cơm nhà” vì có hẹn đi ăn buffet hải sản với bạn. Thế là bữa đó chỉ có mình mẹ. Lúc về tới nhà, tôi không thở nổi vì… ăn quá no. Bữa buffet 1,2 triệu lận mà, phải cố ăn cho no chứ.
Còn mẹ bữa đó chỉ có 1 bát cơm trắng, 1 bát canh với đĩa rau muống luộc cùng vài quả cà pháo.
“Trời nóng ăn thế này cho mát ruột” - Mẹ trả lời khi tôi hỏi sao mẹ không xào thịt, ốp trứng ăn cho đủ chất.
Tôi biết có thể mẹ thật sự thích ăn như vậy, chứ không phải vì phải kham khổ hay cố tiết kiệm. Nhưng khoảnh khắc đó, tôi chợt nhận ra hình như mẹ chưa bao giờ chi tiền triệu cho một bữa ăn chỉ có mình mẹ... Và tôi cứ day dứt băn khoăn mãi vì thấy mình vô tâm quá: Vô tâm trong cách chăm sóc người thân và trong cả cách tiêu tiền.
1. Dễ dàng chi mạnh tay cho bản thân, nhưng lại ít nghĩ đến người khác
Tôi không phải người keo kiệt. Tôi sẵn sàng bỏ tiền cho những thứ mình thích mà không suy nghĩ quá lâu. Nhưng điều lạ là tôi lại hiếm khi chủ động dùng số tiền tương tự để làm điều gì đó cho mẹ. Không phải vì không muốn, mà vì không nghĩ tới. Sự vô tâm nằm ở chỗ đó: Tiền có thể tiêu rất nhanh cho bản thân, nhưng lại không tự nhiên nghĩ đến việc chia sẻ nó với người thân.
Chưa kể nhiều khoản chi của tôi còn chẳng thực sự cần thiết, kiểu tiêu xong rồi mới thấy… giá mà đừng mua thì tốt hơn ấy. Mở app thấy khuyến mãi thì đặt, đi ngang cửa hàng thì ghé vào, rảnh là mua một thứ gì đó “cho vui”. Không có kế hoạch, cũng không có lý do rõ ràng, chỉ là làm theo thói quen. Khi tiêu tiền theo quán tính, tôi không thực sự chọn cách dùng tiền, mà chỉ phản ứng với hoàn cảnh. Và khi nhìn lại, rất khó để nhớ chính xác mình đã mua gì, vì những khoản chi đó vốn không xuất phát từ nhu cầu cụ thể.
2. Chẳng biết để ý xem nhà thiếu gì thì mua đỡ mẹ
Tôi nhận ra mình luôn rất nhanh tay khi mua sắm cho bản thân, nhưng lại chẳng mấy khi nghĩ đến việc mua gì đó cho gia đình. Không phải vì không có tiền, mà vì không để ý. Nhà thiếu chai dầu ăn, hết gạo, hay đơn giản là trái cây trong tủ lạnh đã hết,... tôi không bao giờ để ý để mua đỡ mẹ.
Tôi bước ra ngoài, tiêu tiền ở quán xá, cửa hàng, nhưng lại hiếm khi nghĩ xem ở nhà đang cần gì. Đi siêu thị chỉ mua đồ mình thích, đặt đồ ăn chỉ nghĩ đến khẩu vị của mình, nhận lương xong nghĩ đến việc thưởng cho bản thân trước tiên. Trong khi đó, những thứ thiết thực nhất trong nhà thì cứ để mình mẹ lo. Mẹ biết lúc nào nên mua thêm gạo, lúc nào nên tích trữ chút đồ khô, lúc nào nên tiết kiệm lại vì tháng này chi tiêu nhiều hơn bình thường. Còn tôi thì gần như đứng ngoài, như thể… 1 người lạ.
Đến khi để ý, tôi mới thấy việc đỡ đần mẹ không phải là chuyện lớn lao gì. Chỉ là để tâm một chút, hỏi một câu, hoặc đơn giản là tự quan sát. Nhưng vì trước đó tôi không hề nghĩ đến, nên ngay cả điều đơn giản nhất cũng trở thành thứ mình bỏ quên.
3. Mẹ không cầm tiền mình đưa vì thương mình chứ không phải vì mẹ dư tiền
Tôi từng có lúc đưa tiền cho mẹ, và mẹ từ chối. Mẹ nói tôi cứ giữ lấy mà tiêu, khi nào cần thì mẹ sẽ bảo. Nghe vậy, tôi cũng thôi, không cố đưa nữa. Trong đầu tôi lúc đó nghĩ đơn giản: Chắc mẹ dư tiền rồi. Nhưng sau này nghĩ lại, tôi mới hiểu việc mẹ không cầm tiền không có nghĩa là mẹ không cần tiền.
Mẹ từ chối có thể chỉ vì không muốn tôi phải bớt đi phần nào cho bản thân. Mẹ quen với việc lo liệu, quen với việc tự cân đối chi tiêu, nên chuyện nhận tiền từ con cái không phải lúc nào cũng dễ dàng. Nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc mẹ lúc nào cũng dư dả.
Sự vô tâm của tôi nằm ở chỗ, tôi lấy lời từ chối đó làm lý do để không làm gì thêm. Tôi không hỏi lại, không tìm cách khác để san sẻ, cũng không chủ động quan sát xem mẹ có đang phải tiết kiệm ở đâu không. Tôi mặc định rằng mọi thứ vẫn ổn, chỉ vì mẹ nói “không cần”.
Và từ đó, hay nói chính xác hơn là từ khoảnh khắc thấy mẹ 1 mình ăn cơm trắng chan canh cùng cà muối, tôi bắt đầu thay đổi trong suy nghĩ lẫn hành động. Tôi biết để ý xem trong nhà đang thiếu gì để mua, và cũng để ý cả cách mình tiêu tiền mỗi ngày, xem có bao nhiêu thứ thực sự cần, bao nhiêu thứ chỉ là tiện tay.
Ngọc Linh
