"Tiền lì xì của con sao mẹ giữ?" - Câu hỏi tưởng như đơn giản ấy lại khiến chị Phương Thanh, một bà mẹ ở Hà Nội khựng lại. Chị kể, con gái hỏi chị khi khoảng 9-10 tuổi. Khoảnh khắc ấy vừa khiến chị bất ngờ, vừa nhận ra: con đã lớn thật rồi. Và có lẽ, cách cha mẹ ứng xử với tiền lì xì của con không chỉ là chuyện giữ hay không giữ mà là cách trao quyền, dạy con hiểu giá trị đồng tiền và cả sự tôn trọng.
"Tiền của con sao mẹ giữ?"
Chị Thanh cho biết, khi con còn nhỏ, chị thường giữ tiền lì xì giúp vì con chưa ý thức được giá trị tiền. Khi con lớn hơn, đặc biệt từ khoảng 9 tuổi trở lên (tùy vào tính cách của từng con thì mốc này có thể xê dịch lên), hai mẹ con sẽ cùng kiểm đếm và bàn cách phân bổ.
"Ví dụ, một phần tôi gửi tiết kiệm đứng tên con; một phần dùng để mua sách, dụng cụ học tập; một phần nhỏ con được mua món mình thích. Tôi cũng khuyến khích con trích một khoản nhỏ để chia sẻ – có năm là bỏ vào quỹ từ thiện, có năm là mua quà cho em họ. Tôi muốn con thấy tiền có thể mang lại niềm vui cho cả mình và người khác", chị cho biết.
Việc thay đổi cách quản lý tiền lì xì của con xuất phát từ 1 tình huống được chị Thanh miêu tả là bất ngờ. Đó là lần con hỏi: "Tiền của con sao mẹ giữ?". Câu hỏi đó làm chị nhận ra mình cần minh bạch hơn. Từ đó chị giải thích rõ tiền đang ở đâu, dùng vào việc gì và dần dần trao quyền nhiều hơn. "Tôi nhớ mãi cảm giác lúc đó – vừa bất ngờ, vừa thấy con đã bắt đầu lớn thật rồi", bà mẹ nói thêm.
Chị cho rằng, tiền lì xì là một cơ hội để dạy con về tài chính nhưng theo cách rất tự nhiên. Qua đó, con học cách phân bổ, chờ đợi và chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình. Nhiều phụ huynh giữ toàn bộ tiền lì xì của con với lý do "để dành cho con". Bản thân chị cũng từng giằng co nội tâm giữa việc giữ tiền cho an toàn và trao quyền cho con. Nhưng chị nhận ra, nếu giữ hết, con sẽ hụt hẫng và cảm thấy không được tôn trọng. Vì vậy, chị chọn cách cân bằng: cho con tự quản lý một phần phù hợp với độ tuổi, với điều kiện hai mẹ con trao đổi trước về cách chi tiêu.
Trao quyền không đồng nghĩa với buông lỏng
Dù tôn trọng và cho con có quyền với tiền lì xì nhưng chị Thanh cũng nói rõ: Trao quyền không đồng nghĩa với buông lỏng. Có những lúc con muốn dùng toàn bộ tiền lì xì để mua một món đồ mà theo góc nhìn người lớn là "không cần thiết". Khi ấy, chị không vội cấm đoán.
Chị phân tích cùng con: "Con sẽ dùng nó bao lâu? Có lựa chọn nào hợp lý hơn không?". Đôi khi chị nhắc lại một lần trước đó con từng mua món đồ rồi nhanh chán. Nhưng nếu sau khi trao đổi, con vẫn quyết và đó là phần tiền con được tự quản, chị sẵn sàng để con trải nghiệm miễn là sai lầm ở mức an toàn.
Chị thừa nhận, việc đặt ra nguyên tắc chi tiêu rất dễ khiến trẻ cảm thấy mất quyền sở hữu. Vì vậy, chị cố dung hòa giữa mong muốn của con và kỳ vọng của bố mẹ: "Tôi không áp đặt con phải tiết kiệm bao nhiêu phần trăm, mà hỏi: "Con đang muốn điều gì? Mình cần bao lâu để đạt được?" Khi con được tham gia quyết định, con thấy mình được tôn trọng".
Bà mẹ kể, chị cũng từng "thua" con trong một cuộc đàm phán mua một khóa học online bằng tiền lì xì.
"Ban đầu tôi nghĩ đó chỉ là hứng thú nhất thời. Nhưng con chuẩn bị lý do rất rõ ràng và cam kết sẽ học nghiêm túc. Tôi đồng ý và sau đó con thực sự theo học đến cùng. Tôi nhận ra mình cũng cần tin con nhiều hơn".
Có ý kiến cho rằng dạy con về tiền quá sớm có thể khiến trẻ trở nên thực dụng. Chị Thanh cho rằng, theo chị, vấn đề nằm ở cách dạy. Nếu chỉ nói về tiền như một mục tiêu, trẻ có thể trở nên tính toán. Nhưng nếu dạy con biết ơn, biết chia sẻ và hiểu rằng tiền đến từ công sức lao động, con sẽ nhìn tiền như một công cụ chứ không phải thước đo giá trị.
Tiền lì xì vốn mang ý nghĩa may mắn đầu năm. Vì thế, chị luôn nhắc con: đừng chỉ nhìn vào số tiền, hãy nghĩ đến lời chúc và phong tục đẹp phía sau.
"Con không nên quan tâm đến số tiền mà cần quan tâm đến ý nghĩa đằng sau của phong tục. Ngoài ra, vì con đã lớn, Tôi thường chia sẻ thật với con rằng tiền lì xì của con cũng "đánh đổi" bằng khoản lì xì bố mẹ dành cho người khác, để con hiểu đó không phải tiền miễn phí. Càng lớn, tôi không siết chặt hơn mà nói chuyện nhiều hơn, để con hiểu ý nghĩa văn hóa và trách nhiệm đi kèm với số tiền ngày càng lớn".
Hiểu Đan
