Chiều 27/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Trí tuệ nhân tạo.
Người bán thuốc theo các đơn AI này có vi phạm pháp luật?
Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Trần Khánh Thu (đoàn Hưng Yên) cho biết, ngành y tế được đánh giá là một trong những lĩnh vực có nhiều tiềm năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhất, với những ảnh hưởng rõ rệt lên quy trình chẩn đoán, điều trị, quản lý bệnh nhân, cũng như nghiên cứu và phát triển dược phẩm.
Việc kết hợp các phần mềm như học máy (Machine Learning), học sâu (Deep Learning) và dữ liệu lớn (Big Data) đã mở ra nhiều hướng đi mới, giúp nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe và hiệu quả trong điều trị bệnh tật.
Trí tuệ nhân tạo không chỉ giúp tối ưu hóa các quy trình trong ngành y tế, giảm tải công việc cho các bác sĩ và chuyên gia y tế, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc cá nhân hóa điều trị, từ đó cải thiện kết quả chăm sóc sức khỏe và tăng cường hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Tại Việt Nam, việc áp dụng trí tuệ nhân tạo trong y tế đang ngày càng phát triển, tuy nhiên, vẫn đối mặt với nhiều thách thức như cơ sở hạ tầng hạn chế, khả năng tiếp cận công nghệ và nhân lực y tế chưa đồng đều.
ĐBQH Trần Khánh Thu (Ảnh: Media Quốc hội).
Đại biểu nêu dẫn chứng, mới đây, một bệnh nhân (55 tuổi, ở Tp.HCM) được đưa đến Bệnh viện cấp cứu trong tình trạng lơ mơ, không nhận biết xung quanh. Con gái bệnh nhân cho hay trước đó thấy mẹ bị chóng mặt, khó thở, cô nhờ trí tuệ nhân tạo (AI) chẩn đoán, kết quả cho thấy bị tăng huyết áp. Người con đo huyết áp cho mẹ thấy cao nên càng tin tưởng và ra tiệm thuốc mua thuốc.
Thế nhưng, sau khi uống xong, tình trạng người mẹ ngày càng tệ hơn, mệt, ói nhiều, đến khi không còn nhận thức được thì mới đưa đi cấp cứu.
Tại bệnh viện, bác sĩ xác định bệnh nhân bị tổn thương não, đột quỵ và dù được cứu qua nguy kịch, song di chứng để lại khó tránh khỏi.
Hiện nay, internet rất phổ biến, đặc biệt là AI - một nguồn thông tin rất tốt cho bệnh nhân khi muốn tìm hiểu thêm về bệnh lý của mình như cơ chế, nguyên nhân gây bệnh và các triệu chứng để biết về bệnh của mình và chuẩn bị câu hỏi cho bác sĩ khi chưa hiểu rõ hoặc phối hợp với bác sĩ là điều tốt.
"Thế nhưng, tuyệt đối mọi người không dùng kết quả tìm kiếm để chẩn đoán hay kê đơn thuốc cho bản thân được", đại biểu nói và đặt câu hỏi "người bán thuốc theo các đơn AI này thì có vi phạm pháp luật?".
Mặc dù trước đây chưa có một khung pháp lý cụ thể và đầy đủ dành riêng cho việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong y tế.
Các luật như Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 và Luật Dược 2016 điều chỉnh các hoạt động khám chữa bệnh và sản phẩm y tế, nhưng các quy định cụ thể về sản phẩm ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong y học vẫn chưa rõ ràng.
Các sản phẩm phục vụ khám bệnh, chữa bệnh dựa trên trí tuệ nhân tạo hiện vẫn phải tuân theo quy trình cấp phép chung dành cho thiết bị y tế, nhưng thiếu các tiêu chuẩn và quy định riêng về trí tuệ nhân tạo cho các sản phẩm đó.
Ngoài ra, một số vấn đề như trách nhiệm pháp lý trong trường hợp trí tuệ nhân tạo mắc sai sót, bảo mật dữ liệu y tế, bảo đảm an toàn cho bệnh nhân cũng chưa được quy định rõ ràng trong các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành.
Do đó, đại biểu hy vọng trong dự thảo Luật Trí tuệ nhân tạo lần này sẽ có thêm điều khoản khung pháp lý cụ thể hơn để quản lý các sản phẩm trí tuệ nhân tạo trong y tế, đặc biệt là về trách nhiệm của các bên liên quan.
Đề nghị giao trách nhiệm quản lý AI trong y tế cho Bộ Y tế
Cùng thảo luận, ĐBQH Lê Văn Khảm (đoàn Tp.Hồ Chí Minh) cho rằng cần có quy định riêng cho một số lĩnh vực có rủi ro cao như y tế, tài chính, giao thông. Đặc biệt với y tế, đây là lĩnh vực có rủi ro sai số lớn, liên quan trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng người dân nên yêu cầu kiểm soát chặt chẽ hơn.
Ví dụ, những công nghệ AI hỗ trợ ra quyết định lâm sàng như AI chẩn đoán, AI dự đoán nguy cơ tử vong hoặc biến chứng, robot phẫu thuật sử dụng AI, AI hỗ trợ kê đơn hoặc phác đồ điều trị phải được kiểm định bắt buộc.
ĐBQH Lê Văn Khảm (Ảnh: Media Quốc hội).
Đồng thời, cần có quy định riêng về giám sát lưu hành AI trong y tế, như báo cáo định kỳ, cảnh báo nhanh sự cố, kiểm toán thuật toán, theo dõi sai số theo thời gian thực.
Vì vậy, đại biểu đề nghị giao trách nhiệm quản lý AI trong y tế cho Bộ Y tế phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ để ban hành tiêu chuẩn, quy chuẩn và hướng dẫn kỹ thuật.
Cũng cần cân nhắc quy định việc nhà cung cấp tự phân loại rủi ro đối với AI trong y tế như tại Điều 9 của dự thảo luật.
Ông cũng đề nghị dự thảo luật có quy định riêng về dữ liệu y tế vì đây là loại dữ liệu đặc thù, yêu cầu cao về tính chính xác, đồng bộ, bảo mật, đặc hiệu và khả năng so sánh đối chiếu. Việc này vừa giúp phát triển AI trong y tế, vừa bảo đảm an toàn người bệnh, chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe và giảm thiểu rủi ro xã hội.
