Những giao dịch chuyển tiền bất thường, phát sinh với tần suất cao hoặc có dấu hiệu liên quan đến tài khoản nghi ngờ lừa đảo có thể bị ngân hàng rà soát, xác minh. Đây là một trong các biện pháp kiểm soát rủi ro đang được nhiều tổ chức tín dụng tăng cường triển khai thời gian gần đây.
Thông tin được nêu trong Sổ tay hướng dẫn phối hợp xử lý rủi ro đối với tài khoản, thẻ và các đơn vị chấp nhận thanh toán có liên quan đến giao dịch nghi ngờ gian lận, giả mạo hoặc lừa đảo do Hội đồng Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam ban hành.
Theo đó, các ngân hàng được khuyến nghị tăng cường phối hợp nhằm phát hiện sớm và xử lý các tài khoản có dấu hiệu bất thường trong hoạt động chuyển khoản.
Dù không phải văn bản pháp lý mang tính bắt buộc, Sổ tay được xem là khung hướng dẫn chung giữa các tổ chức tín dụng, xây dựng trên cơ sở các quy định hiện hành của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước, đồng thời phù hợp với quy chế nội bộ của từng ngân hàng.
Đáng chú ý, tài liệu này đưa ra nhiều dấu hiệu nhận diện tài khoản, thẻ hoặc giao dịch có nguy cơ liên quan đến hành vi gian lận, giả mạo, lừa đảo. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ, ngân hàng có thể áp dụng các biện pháp kiểm soát rủi ro để ngăn chặn thiệt hại phát sinh.
Cụ thể, ngân hàng có thể chủ động liên hệ khách hàng để xác minh lại thông tin nhận biết khách hàng (KYC), kiểm tra mục đích giao dịch, tần suất chuyển tiền cũng như đối chiếu với hành vi giao dịch thông thường trước đó.
Trong một số trường hợp, các biện pháp như tạm thời hạn chế giao dịch hoặc tăng cường xác minh có thể được áp dụng để phục vụ công tác rà soát.
Dấu hiệu nghi ngờ liên quan giả mạo, gian lận, lừa đảo theo Thông tư số 17/2024/TT-NHNN bao gồm:
1. Thông tin trong hồ sơ mở Tài khoản thanh toán của chủ tài khoản không trùng khớp với thông tin của cá nhân đó trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư
2. Tài khoản thanh toán nằm trong danh sách được quảng cáo, mua, bán, trao đổi trên các website, hội nhóm trên không gian mạng
3. Tài khoản thanh toán nhận tiền từ nhiều tài khoản thanh toán khác nhau và được chuyển đi hoặc rút ra ngay trong thời gian rất ngắn (không để lại số dư hoặc để lại rất ít)
4. Tài khoản thanh toán có hơn 03 giao dịch nhận tiền từ các tài khoản thanh toán nằm trong danh sách có dấu hiệu nghi ngờ liên quan đến lừa đảo, gian lận, giả mạo…
5. Khách hàng thuộc danh sách cảnh báo của Ngân hàng nhà nước, Cơ quan công an hoặc các cơ quan có thẩm quyền khác
6. Tài khoản thanh toán phát sinh giao dịch bất thường (ví dụ: Giá trị, số lượng giao dịch lớn, bất thường không phù hợp với nghề nghiệp, độ tuổi, địa chỉ cư trú, lịch sử giao dịch và hành vi…của chủ tài khoản thanh toán; phát sinh các giao dịch với địa điểm, thời gian, tần suất bất thường…)
7. Một thông tin định danh duy nhất của thiết bị (địa chỉ MAC) được sử dụng để thực hiện giao dịch cho nhiều hơn 01 tài khoản thanh toán.
Đại diện một số ngân hàng cho biết việc xác minh chủ yếu nhằm bảo vệ khách hàng trước nguy cơ bị lợi dụng tài khoản cho các hành vi lừa đảo, rửa tiền hoặc chiếm đoạt tài sản qua mạng.
Sau quá trình kiểm tra, nếu tài khoản không có dấu hiệu vi phạm hoặc cảnh báo ban đầu được xác định là chưa chính xác, các biện pháp hạn chế sẽ được gỡ bỏ và giao dịch trở lại bình thường.
Huỳnh Duy
