Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, tình trạng lộ lọt và mua bán trái phép dữ liệu cá nhân đang trở thành một trong những nguyên nhân khiến các vụ lừa đảo trên không gian mạng gia tăng.
Theo Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Công an tỉnh Phú Thọ, nhiều đối tượng đã lợi dụng thông tin cá nhân bị đánh cắp để thực hiện các hành vi chiếm đoạt tài sản với thủ đoạn ngày càng tinh vi.
Cơ quan công an cho biết, các loại dữ liệu thường bị thu thập hoặc mua bán trái phép gồm họ tên, ngày tháng năm sinh, số Căn cước công dân, số điện thoại, tài khoản ngân hàng, hình ảnh khuôn mặt và nhiều thông tin cá nhân khác. Những dữ liệu này sau đó được sử dụng để mở tài khoản ngân hàng "rác", đăng ký các ứng dụng vay tiền trực tuyến hoặc phục vụ hoạt động rửa tiền.
Sau khi có được thông tin của nạn nhân, các đối tượng sẽ xây dựng nhiều kịch bản nhằm tạo lòng tin và gây áp lực tâm lý. Phổ biến nhất là giả danh cán bộ Công an, Viện kiểm sát, Tòa án, ngân hàng hoặc cơ quan nhà nước, gọi điện thông báo người dân liên quan đến một vụ án, yêu cầu xác minh tài khoản hoặc chuyển tiền để "phục vụ điều tra".
Ngoài ra, các đối tượng còn giả danh nhân viên y tế thông báo người thân của nạn nhân gặp tai nạn, cần chuyển tiền gấp để cấp cứu. Không ít người vì hoang mang đã làm theo hướng dẫn và bị chiếm đoạt số tiền lớn.
Theo thống kê của Viettel Cyber Security, trong 6 tháng đầu năm 2026, Việt Nam ghi nhận hàng triệu tài khoản cá nhân bị lộ dữ liệu cùng hàng trăm vụ rò rỉ thông tin, khiến hàng trăm triệu bản ghi bị phát tán trên các diễn đàn và chợ đen trực tuyến. Đây được xem là nguồn dữ liệu để các nhóm tội phạm mạng gia tăng hoạt động lừa đảo.
Trước thực trạng trên, Công an tỉnh Phú Thọ khuyến cáo người dân cần cảnh giác với các tin nhắn hoặc đường link giả mạo yêu cầu cập nhật thông tin Căn cước công dân, kích hoạt tài khoản định danh điện tử VNeID, xác minh tài khoản hoặc nhận quà khuyến mại. Người dùng cũng không nên đăng tải hình ảnh Căn cước công dân, hộ chiếu, vé máy bay, địa chỉ nơi ở hay các thông tin cá nhân của bản thân và người thân lên mạng xã hội.
Bên cạnh đó, người dân cần hạn chế cung cấp thông tin cho các chương trình trúng thưởng, khảo sát không rõ nguồn gốc và hủy các hóa đơn, chứng từ còn chứa dữ liệu cá nhân trước khi bỏ đi để tránh bị lợi dụng.
Cơ quan công an cũng khuyến cáo người dân tuyệt đối không chia sẻ hình ảnh giấy tờ tùy thân hoặc thông tin tài khoản ngân hàng trên môi trường mạng. Trong trường hợp bắt buộc phải gửi ảnh Căn cước công dân, nên chèn thêm nội dung thể hiện rõ mục đích sử dụng nhằm hạn chế nguy cơ bị sử dụng trái phép.
Đồng thời, người dân chỉ nên cài đặt ứng dụng VNeID từ các kho ứng dụng chính thức, không truy cập các đường link lạ hoặc làm theo hướng dẫn từ các cuộc gọi, tin nhắn không rõ nguồn gốc. Việc sử dụng mật khẩu mạnh và kích hoạt xác thực hai lớp cho các tài khoản ngân hàng, thư điện tử và mạng xã hội cũng là biện pháp cần thiết để tăng cường bảo mật.
Đáng chú ý, Công an tỉnh Phú Thọ nhấn mạnh các cơ quan tiến hành tố tụng như Công an, Viện kiểm sát và Tòa án không làm việc với công dân qua điện thoại hoặc mạng xã hội để yêu cầu chuyển tiền, cung cấp mật khẩu hay mã OTP. Mọi hoạt động triệu tập và làm việc đều được thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục do pháp luật quy định.
Khi phát hiện thông tin cá nhân có dấu hiệu bị lộ lọt, bị giả mạo hoặc phát hiện hành vi thu thập, mua bán dữ liệu trái phép, người dân cần nhanh chóng trình báo cơ quan công an gần nhất để được hướng dẫn, hỗ trợ và xử lý kịp thời.
Theo Trang thông tin điện tử Công an tỉnh Phú Thọ
Huỳnh Duy
