Những ngày đầu năm học, tân sinh viên phải hoàn tất hàng loạt thủ tục từ nhập học, đăng ký học phần đến cập nhật thông tin bảo hiểm y tế. Đây cũng là lúc một số cuộc gọi lừa đảo liên quan đến hồ sơ và BHYT xuất hiện.
Theo cảnh báo của Công an xã Ái Quốc, tỉnh Hưng Yên, các đối tượng thường giả danh cán bộ công an, cơ quan Bảo hiểm xã hội hoặc nhân viên nhà trường để tiếp cận tân sinh viên. Mục tiêu cuối cùng là dẫn dụ nạn nhân cài ứng dụng giả mạo, từ đó chiếm quyền điều khiển điện thoại và tìm cách truy cập tài khoản ngân hàng.
Giả danh cán bộ để tạo lòng tin
Để chuẩn bị cho kịch bản, các đối tượng thường thu thập trước một số thông tin cá nhân của tân sinh viên như họ tên, số điện thoại, trường học và số Căn cước công dân.
Sau đó, chúng gọi điện trực tiếp, tự xưng là cán bộ Công an, cán bộ cơ quan Bảo hiểm xã hội hoặc nhân viên phòng quản lý học viên của nhà trường.
Nội dung cuộc gọi thường xoay quanh những vấn đề mà tân sinh viên đang quan tâm trong thời điểm nhập học. Đối tượng có thể thông báo thông tin BHYT của sinh viên bị sai, chưa được đồng bộ với hệ thống dữ liệu quốc gia về dân cư hoặc ứng dụng VssID gặp lỗi.
Từ đó, nạn nhân được yêu cầu nhanh chóng cập nhật lại thông tin với lý do tránh ảnh hưởng đến quyền lợi khám, chữa bệnh trong năm học.
Khi nạn nhân bắt đầu lo lắng, đối tượng chuyển sang bước tiếp theo là hướng dẫn thực hiện thủ tục qua mạng. Chúng yêu cầu kết bạn qua Zalo, Messenger, Telegram hoặc một nền tảng khác để nhắn tin trao đổi “hỗ trợ” cập nhật thông tin.
Sau đó, một đường link được gửi đến điện thoại, kèm yêu cầu truy cập hoặc tải ứng dụng để hoàn tất thủ tục.
Ứng dụng giả mạo có thể chiếm quyền điện thoại
Ứng dụng được các đối tượng sử dụng có thể được thiết kế với giao diện mô phỏng những nền tảng quen thuộc như VssID, VNeID hoặc Cổng dịch vụ công. Việc sao chép giao diện khiến người dùng khó nhận biết ứng dụng có vấn đề nếu chỉ quan sát bằng mắt thường.
Đáng chú ý, trong quá trình cài đặt, ứng dụng có thể yêu cầu người dùng cấp quyền “Trợ năng” (Accessibility) trên điện thoại.
Nếu được cấp quyền, phần mềm độc hại có thể lợi dụng tính năng này để thực hiện các thao tác trên thiết bị. Kẻ gian từ đó có thể theo dõi tin nhắn, tiếp cận mã OTP, thao tác trên các ứng dụng ngân hàng và thực hiện giao dịch chuyển tiền.
Như vậy, việc cập nhật thông tin BHYT chỉ là bước đầu trong kịch bản. Điểm mà các đối tượng hướng đến là đưa phần mềm giả mạo vào thiết bị và có được quyền kiểm soát đủ lớn để tiếp tục thực hiện các hành vi chiếm đoạt.
Thủ đoạn này đáng chú ý ở chỗ các đối tượng không chỉ dựa vào công nghệ mà còn khai thác tâm lý của tân sinh viên và phụ huynh.
Thời điểm nhập học, người học phải xử lý nhiều thủ tục mới và chưa quen với quy trình của nhà trường. Khi người gọi cung cấp chính xác tên, trường học hoặc một số thông tin cá nhân, nạn nhân dễ cho rằng đây là cuộc gọi xuất phát từ đơn vị có liên quan.
Bên cạnh đó, việc đưa ra những cảnh báo như thông tin BHYT bị lỗi, chưa đồng bộ hoặc có nguy cơ ảnh hưởng quyền lợi khám chữa bệnh tạo tâm lý thúc giục. Nạn nhân vì muốn hoàn tất thủ tục nhanh chóng có thể làm theo hướng dẫn mà không kiểm tra lại nguồn thông tin.
Không cài ứng dụng theo hướng dẫn từ người lạ
Công an xã Ái Quốc khuyến cáo người dân cảnh giác với các cuộc gọi từ số điện thoại lạ, đặc biệt khi người gọi tự xưng là cán bộ cơ quan Nhà nước, cơ quan Bảo hiểm xã hội hoặc nhà trường và yêu cầu cung cấp, cập nhật thông tin cá nhân.
Tân sinh viên và phụ huynh không nên truy cập các đường link được gửi từ nguồn không xác định, không cài đặt ứng dụng theo hướng dẫn của người lạ và tuyệt đối không cấp quyền “Trợ năng” cho những ứng dụng đáng ngờ.
Các ứng dụng phục vụ thủ tục hành chính cần được tải từ những nguồn chính thức như CH Play hoặc App Store.
Đối với những yêu cầu liên quan đến hồ sơ nhập học, BHYT hoặc thông tin cá nhân, người dân nên chủ động liên hệ với Phòng Quản lý học viên, Phòng Đào tạo của nhà trường hoặc cơ quan Bảo hiểm xã hội để xác minh trước khi thực hiện.
Trong trường hợp nghi ngờ đã cài đặt ứng dụng giả mạo hoặc phát hiện tài khoản ngân hàng có dấu hiệu bị truy cập trái phép, người dùng cần nhanh chóng liên hệ với ngân hàng để khóa tài khoản, thẻ và các dịch vụ liên quan. Đồng thời, người bị hại nên trình báo cơ quan Công an để được hướng dẫn xử lý.
Theo Cổng thông tin điện tử xã Ái Quốc, tỉnh Hưng Yên
Huỳnh Duy
