Sau hai kỳ phản ánh về những lo ngại của cộng đồng kinh doanh trực tuyến trước các quy định mới của Luật Thương mại điện tử 2025, nhiều câu hỏi vẫn được đặt ra về tác động của chính sách đối với hàng triệu cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp đang hoạt động trên các nền tảng số.
Trước thời điểm luật chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, phóng viên Đời sống và Pháp luật đã có cuộc trao đổi với Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhằm làm rõ những vấn đề được dư luận quan tâm, từ mục tiêu xây dựng luật, các quy định mới liên quan đến người bán hàng online đến lộ trình triển khai để bảo đảm vừa tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước, vừa tạo điều kiện cho thương mại điện tử phát triển bền vững.
Trao đổi với phóng viên Đời sống và Pháp luật về vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân đã chia sẻ những điểm mới quan trọng của Luật Thương mại điện tử 2025 sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, các giải pháp hỗ trợ cộng đồng kinh doanh trực tuyến, cũng như kỳ vọng đưa thương mại điện tử trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế số Việt Nam.
Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết Luật Thương mại điện tử 2025 sẽ tăng cường quản lý thị trường số, kiểm soát hàng giả, hàng nhái và thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch, an toàn.
Nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm của người bán và các nền tảng thương mại điện tử
ĐS&PL: Thưa Thứ trưởng, Luật thương mại điện tử mới được xem là bước siết chặt quản lý thị trường online. Những điểm mới nào sẽ tác động trực tiếp đến người bán hàng và giúp tăng cường bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đặc biệt trong vấn đề hàng giả và hàng kém chất lượng?
Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân: Từ ngày 01/7/2026, Luật Thương mại điện tử 2025 chính thức có hiệu lực. Luật được xây dựng trên cơ sở 05 chính sách lớn được Chính phủ thông qua gồm: thống nhất các khái niệm, các hình thức hoạt động thương mại điện tử, quyền và nghĩa vụ liên quan của các chủ thể tham gia vào hoạt động thương mại điện tử và xây dựng, phát triển thương mại điện tử.
Như vậy, định hướng lớn của Luật là vừa nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm của người bán và các nền tảng thương mại điện tử, bảo vệ tốt hơn quyền lợi người tiêu dùng, giảm thiểu tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng trên môi trường số nhưng đồng thời vẫn thúc đẩy phát triển hoạt động thương mại điện tử một cách bền vững.
Luật Thương mại điện tử 2025 có 05 nhóm quy định quan trọng liên quan đến nghĩa vụ của người bán hàng và hoạt động thương mại điện tử nói chung gồm:
Thứ nhất, Luật quy định người bán phải cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin định danh, thông tin về hàng hóa, dịch vụ và tuân thủ các chính sách giao dịch đã được công khai trên nền tảng.
Thứ hai, Luật quy định các nền tảng chủ động trong việc xác thực người bán, rà soát, cảnh báo, ngăn chặn và gỡ bỏ sản phẩm vi phạm; phối hợp cung cấp thông tin, dữ liệu theo quy định phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý các hành vi kinh doanh hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ.
Thứ ba, Luật quy định rõ hơn trách nhiệm của người livestream bán hàng, người tiếp thị liên kết và nền tảng cung cấp tính năng livestream nhằm hạn chế tình trạng quảng cáo sai sự thật, cung cấp thông tin gây nhầm lẫn, bán hàng không rõ nguồn gốc hoặc lợi dụng môi trường số để né tránh trách nhiệm pháp lý.
Thứ tư, Luật tạo cơ sở pháp lý để cơ quan quản lý nhà nước đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo và các công cụ công nghệ trong giám sát thị trường nhằm phát hiện sớm hành vi vi phạm, việc xác minh, truy vết và xử lý được thực hiện hiệu quả hơn so với phương thức quản lý truyền thống.
Thứ năm, Luật quy định rõ hơn trách nhiệm của các nền tảng thương mại điện tử nước ngoài có hoạt động tại Việt Nam, bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp nước ngoài, đồng thời nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Việt Nam trong các giao dịch xuyên biên giới.
ĐS&PL: Trong bối cảnh người bán hàng trên sàn ngày càng đa dạng, từ doanh nghiệp lớn đến hộ kinh doanh cá thể, Luật mới sẽ cân bằng như thế nào giữa thúc đẩy kinh doanh và bảo đảm trách nhiệm minh bạch thông tin với người tiêu dùng?
Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân: Như đã trả lời ở trên, định hướng lớn của Luật là vừa nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm của người bán và các nền tảng thương mại điện tử, bảo vệ tốt hơn quyền lợi người tiêu dùng, giảm thiểu tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng trên môi trường số nhưng đồng thời vẫn thúc đẩy phát triển hoạt động thương mại điện tử một cách bền vững.
Về tạo thuận lợi, thúc đẩy phát triển thương mại điện tử, Luật đã thể hiện rõ tư duy xây dựng pháp luật theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW là chuyển mạnh từ phương thức quản lý dựa chủ yếu vào tiền kiểm sang kết hợp giữa quản lý theo mức độ rủi ro, ứng dụng dữ liệu số và tăng cường hậu kiểm. Cách tiếp cận này cho phép cơ quan quản lý tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực, đối tượng có nguy cơ vi phạm cao, đồng thời giảm gánh nặng tuân thủ không cần thiết đối với các tổ chức, cá nhân kinh doanh chân chính.
Bên cạnh đó, với 5 nhóm quy định như đã nêu trên, Luật đã quy định doanh nghiệp lớn, hộ kinh doanh hay cá nhân bán hàng trực tuyến khi tham gia giao dịch với người tiêu dùng đều phải thực hiện các nghĩa vụ cơ bản về minh bạch thông tin, cung cấp chính xác thông tin về hàng hóa, dịch vụ và chịu trách nhiệm đối với sản phẩm do mình cung cấp theo quy định của pháp luật. Đây là nguyên tắc bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng và lành mạnh giữa các chủ thể kinh doanh trên môi trường số.
Về tổng thể, Luật Thương mại điện tử 2025 hướng tới xây dựng một môi trường thương mại điện tử minh bạch, an toàn và đáng tin cậy hơn và tăng cường, củng cố niềm tin của người tiêu dùng. Đây cũng là giải pháp quan trọng, căn cơ nhất để thị trường thương mại điện tử phát triển ổn định, bền vững trong dài hạn.
ĐS&PL: Luật có những cơ chế mới nào nhằm tăng cường truy xuất nguồn gốc hàng hóa, xử lý gian lận thương mại và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong các giao dịch trực tuyến, đặc biệt trên các sàn thương mại điện tử xuyên biên giới?
Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân: Như đã nêu trên, Luật quy định rõ trách nhiệm của các khâu trong hoạt động thương mại điện tử như người bán; các nền tảng trung gian; người livestream bán hàng, người tiếp thị liên kết và nền tảng cung cấp tính năng livestream cung cấp thông tin minh bạch, công khai, chính xác, hạn chế tình trạng quảng cáo sai sự thật, bán hàng không rõ nguồn gốc, xác thực người bán, rà soát, cảnh báo, ngăn chặn và gỡ bỏ sản phẩm vi phạm…
Luật cũng tạo cơ sở pháp lý để cơ quan quản lý nhà nước đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo và các công cụ công nghệ trong giám sát thị trường nhằm phát hiện sớm hành vi vi phạm, việc xác minh, truy vết và xử lý được thực hiện hiệu quả hơn so với phương thức quản lý truyền thống, nhất là đối với các nhóm hàng hóa có nguy cơ cao ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và quyền lợi người tiêu dùng như mỹ phẩm, thực phẩm, thực phẩm chức năng hoặc hàng hóa thuộc ngành nghề kinh doanh có điều kiện.
Đối với hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới, Luật xác lập nguyên tắc mọi chủ thể có hoạt động thương mại điện tử không phân biệt là doanh nghiệp trong nước hay nước ngoài đều phải thực hiện trách nhiệm pháp lý với người tiêu dùng Việt Nam theo quy định của pháp luật. Theo đó, các nền tảng thương mại điện tử nước ngoài có hoạt động tại Việt Nam phải thực hiện các nghĩa vụ về cung cấp thông tin, phối hợp giải quyết khiếu nại, hỗ trợ xác minh người bán, cung cấp dữ liệu phục vụ công tác hậu kiểm và thực hiện các biện pháp xử lý đối với hàng hóa vi phạm theo quy định của pháp luật và yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.
Người bán cần đảm bảo có hồ sơ pháp lý theo quy định của pháp luật.
ĐS&PL: Khi Luật mới có hiệu lực, người bán hàng cần chuẩn bị những gì để tuân thủ đúng các quy định mới và Bộ Công Thương sẽ có những giải pháp hỗ trợ nào trong quá trình triển khai thực hiện?
Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân: Khi Luật có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, có ba nội dung trọng tâm mà người bán cần quan tâm, triển khai thực hiện sớm:
Thứ nhất, cần rà soát và cập nhật đầy đủ thông tin đăng ký kinh doanh, thông tin định danh và các giấy tờ liên quan để phục vụ việc xác thực thông tin theo quy định. Đối với các ngành nghề kinh doanh có điều kiện hoặc nhóm hàng hóa thuộc diện quản lý chuyên ngành, người bán cần đảm bảo có hồ sơ pháp lý theo quy định của pháp luật.
Thứ hai, cần bảo đảm các thông tin công khai trên nền tảng là đầy đủ, chính xác và phù hợp với thực tế hàng hóa, dịch vụ cung cấp; đồng thời tuân thủ các quy định của pháp luật liên quan đến hàng hóa, dịch vụ kinh doanh. Đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng trong bối cảnh công tác hậu kiểm, xác minh và xử lý vi phạm trên môi trường số sẽ ngày càng được tăng cường trên cơ sở dữ liệu điện tử và ứng dụng công nghệ.
Thứ ba, nâng cao trách nhiệm đối với hoạt động quảng bá và bán hàng trên môi trường số, đặc biệt là livestream bán hàng và tiếp thị liên kết. Trường hợp hợp tác với KOL, KOC hoặc người livestream bán hàng, người bán cần cung cấp đầy đủ thông tin về sản phẩm, kiểm soát nội dung giới thiệu và bảo đảm các thông tin quảng bá phù hợp với quy định của pháp luật. Việc chủ động kiểm soát nội dung ngay từ đầu sẽ góp phần hạn chế các rủi ro pháp lý phát sinh từ hành vi quảng cáo sai sự thật hoặc cung cấp thông tin gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng.
Về phía Bộ Công Thương, việc đầu tiên là đồng thời phối hợp với các địa phương, hiệp hội ngành hàng, các nền tảng thương mại điện tử và các cơ quan liên quan để đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, tập huấn và hướng dẫn thực hiện các quy định mới.
Tiếp theo, Bộ đang xây dựng các tài liệu hướng dẫn, cẩm nang tuân thủ, chuyên mục hỏi đáp và các kênh hỗ trợ trực tuyến nhằm giúp hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ dễ dàng tiếp cận thông tin, thực hiện đúng quy định và giảm chi phí tuân thủ. Bộ đang cùng với các nền tảng thương mại điện tử nghiên cứu triển khai các giải pháp hỗ trợ người bán trong việc cập nhật thông tin, xác thực dữ liệu và thực hiện các nghĩa vụ theo quy định ngay trên hệ thống giao dịch điện tử.
Cùng với đó, các nội dung hướng dẫn sẽ được công bố công khai và triển khai theo lộ trình phù hợp để các chủ thể có thời gian chuẩn bị, thích ứng với các yêu cầu mới, đặc biệt là hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ trong quá trình chuyển đổi và tuân thủ quy định pháp luật về thương mại điện tử.
ĐS&PL: Thưa Thứ trưởng, cùng với việc hoàn thiện khung pháp lý, Bộ Công Thương sẽ triển khai những giải pháp nào để nâng cao nhận thức pháp luật và kỹ năng số cho người bán hàng, đặc biệt là các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, nhằm xây dựng môi trường thương mại điện tử minh bạch, an toàn và phát triển bền vững?
Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân: Cùng với việc hoàn thiện khung pháp lý về thương mại điện tử, Bộ Công Thương xác định công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức pháp luật và kỹ năng số cho người bán là điều kiện quan trọng để các quy định mới đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả trên thực tế. Trong thời gian tới, Bộ sẽ tập trung triển khai đồng bộ 04 nhóm giải pháp trọng tâm.
Thứ nhất, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về thương mại điện tử theo hướng dễ tiếp cận, dễ hiểu và phù hợp với từng nhóm đối tượng. Bộ sẽ xây dựng và phát hành các tài liệu hướng dẫn, sổ tay tuân thủ, chuyên mục hỏi – đáp, video hướng dẫn và các nội dung truyền thông trực quan về các quy định mới của Luật Thương mại điện tử 2025. Nội dung tập trung vào các vấn đề thiết thực đối với người bán như cung cấp thông tin hàng hóa, trách nhiệm đối với sản phẩm kinh doanh, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, sở hữu trí tuệ, quảng cáo trên môi trường số và phòng chống hàng giả, hàng nhái.
Thứ hai, tăng cường đào tạo kỹ năng số và hỗ trợ tuân thủ cho người bán hàng trên môi trường thương mại điện tử. Bộ sẽ phối hợp với các địa phương, hiệp hội ngành hàng, cơ sở đào tạo và các nền tảng thương mại điện tử tổ chức các chương trình tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng kinh doanh số cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân bán hàng trực tuyến. Nội dung đào tạo không chỉ bao gồm kỹ năng vận hành gian hàng, bán hàng trực tuyến, livestream bán hàng, thanh toán điện tử mà còn tập trung vào các kỹ năng tuân thủ pháp luật, bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo đảm an toàn thông tin và xây dựng uy tín trong môi trường số.
Thứ ba, hỗ trợ hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ trong quá trình chuyển đổi số và tham gia thương mại điện tử. Bộ sẽ tiếp tục triển khai các chương trình hỗ trợ ứng dụng thương mại điện tử, kết nối với các nền tảng số, dịch vụ logistics, thanh toán điện tử và các giải pháp quản lý kinh doanh hiện đại nhằm giúp các hộ kinh doanh từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh. Đồng thời, phối hợp với các nền tảng thương mại điện tử để nghiên cứu triển khai các công cụ hỗ trợ người bán trong việc cập nhật thông tin, xác thực dữ liệu và thực hiện các nghĩa vụ theo quy định một cách thuận lợi, tiết kiệm chi phí.
Thứ tư, tăng cường ứng dụng công nghệ số và đẩy mạnh phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước trong công tác giám sát, phát hiện và xử lý vi phạm trên môi trường thương mại điện tử. Bộ sẽ tiếp tục thúc đẩy kết nối, chia sẻ dữ liệu và ứng dụng các công cụ phân tích dữ liệu, trí tuệ nhân tạo trong công tác quản lý nhằm kịp thời phát hiện các dấu hiệu gian lận thương mại, kinh doanh hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ và các hành vi vi phạm khác trên môi trường số. Qua đó, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và tạo niềm tin cho người tiêu dùng.
Bên cạnh đó, Bộ Công Thương sẽ duy trì các kênh hỗ trợ, tư vấn và giải đáp trực tuyến để giúp doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh tiếp cận nhanh chóng các quy định mới, xử lý các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện. Các hoạt động hướng dẫn, hỗ trợ cũng sẽ được triển khai theo lộ trình phù hợp để các chủ thể có thời gian chuẩn bị và thích ứng với các yêu cầu mới của pháp luật.
Mục tiêu của Bộ Công Thương là giúp các tổ chức, cá nhân kinh doanh trên môi trường số hiểu đúng pháp luật, tuân thủ đúng quy định và khai thác hiệu quả các cơ hội từ thương mại điện tử. Khi năng lực số và ý thức tuân thủ được nâng cao, môi trường thương mại điện tử Việt Nam sẽ ngày càng minh bạch, an toàn và phát triển bền vững hơn, qua đó đóng góp tích cực cho tăng trưởng kinh tế số và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
ĐS&PL: Thứ trưởng đánh giá như thế nào về tiềm năng của thương mại điện tử trong việc thúc đẩy tăng trưởng hai con số của nền kinh tế trong thời gian tới?
Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân: Bộ Công Thương đánh giá thương mại điện tử là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng của kinh tế số và mở rộng không gian phát triển cho nền kinh tế trong giai đoạn tới. Trong nhiều năm liên tiếp, thương mại điện tử Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng thuộc nhóm cao trong khu vực và tiếp tục là một trong những lĩnh vực phát triển năng động nhất của nền kinh tế số. Với dư địa thị trường còn lớn, tỷ lệ ứng dụng công nghệ số ngày càng cao và sự tham gia ngày càng rộng của doanh nghiệp, người dân, thương mại điện tử có tiềm năng đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao và bền vững trong giai đoạn 2026 - 2030.
Tôi cho rằng tiềm năng đó được thể hiện trên ba phương diện chính.
Thứ nhất, thương mại điện tử thúc đẩy tiêu dùng và mở rộng thị trường cho doanh nghiệp. Thương mại điện tử giúp kết nối trực tiếp người sản xuất, doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh với người tiêu dùng trên phạm vi toàn quốc với chi phí thấp hơn so với nhiều phương thức kinh doanh truyền thống. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể mở rộng thị trường, gia tăng doanh thu, trong khi người tiêu dùng được tiếp cận đa dạng hàng hóa, dịch vụ với chất lượng và giá cả cạnh tranh hơn. Đây là yếu tố quan trọng góp phần kích thích tiêu dùng trong nước và thúc đẩy lưu thông hàng hóa.
Thứ hai, thương mại điện tử góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả của nền kinh tế. Việc ứng dụng các công nghệ số như dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây và tự động hóa trong hoạt động thương mại giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình kinh doanh, giảm chi phí giao dịch, quản lý hiệu quả hơn chuỗi cung ứng và nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng. Đồng thời, sự phát triển của thương mại điện tử cũng tạo động lực thúc đẩy các lĩnh vực liên quan như logistics, thanh toán điện tử, công nghệ số và dịch vụ hỗ trợ kinh doanh cùng phát triển.
Thứ ba, thương mại điện tử xuyên biên giới mở ra cơ hội tăng trưởng mới cho xuất khẩu của Việt Nam. Thông qua các nền tảng số, doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã và các chủ thể sản xuất địa phương có thể tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng ở nhiều thị trường trên thế giới mà không phải đầu tư lớn cho hệ thống phân phối truyền thống. Đây là cơ hội quan trọng để mở rộng thị trường xuất khẩu, nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm Việt Nam và gia tăng sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Có thể khẳng định rằng thương mại điện tử không chỉ là một phương thức kinh doanh mới mà đang từng bước trở thành một hạ tầng quan trọng của nền kinh tế số. Với tốc độ phát triển nhanh, khả năng mở rộng thị trường, nâng cao năng suất và thúc đẩy xuất khẩu, thương mại điện tử được kỳ vọng sẽ tiếp tục là một trong những động lực quan trọng góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế, phát triển kinh tế số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong thời gian tới.
Khép lại một thời kỳ, mở ra giai đoạn mới cho thương mại điện tử tại Việt Nam
Từ những phiên livestream chốt hàng nghìn đơn chỉ trong vài giờ đến các gian hàng xuyên biên giới phục vụ khách hàng trên toàn quốc, thương mại điện tử Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về minh bạch và trách nhiệm.
Ngày 1/7/2026 không chỉ là thời điểm Luật Thương mại điện tử 2025 chính thức có hiệu lực mà còn đánh dấu bước chuyển từ tăng trưởng nóng sang phát triển bền vững.
Cuộc "thanh lọc" được dự báo sẽ tạo ra không ít áp lực đối với những mô hình kinh doanh tự phát, thiếu minh bạch. Nhưng ở chiều ngược lại, đây cũng là cơ hội để những người bán nghiêm túc, tuân thủ pháp luật và đầu tư bài bản khẳng định vị thế trên thị trường số đang ngày càng cạnh tranh.
Khép lại tuyến bài "Cú đấm thép Luật Thương mại điện tử mới", điều dễ nhận thấy là luật chơi mới không chỉ nhằm siết chặt quản lý mà còn hướng tới mục tiêu lớn hơn: xây dựng một hệ sinh thái thương mại điện tử minh bạch, công bằng và đủ sức trở thành động lực tăng trưởng của nền kinh tế số Việt Nam trong những năm tới.
