Khi tuổi tác tăng lên, sự suy giảm về thể chất và trí nhớ thường được xem là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn có những người ngoài 80 tuổi giữ được sức khỏe, khả năng vận động và sự minh mẫn khiến nhiều người trẻ hơn cũng phải ngạc nhiên.
Các nhà khoa học gọi họ là "superagers" (siêu người già) - những người từ 80 tuổi trở lên nhưng vẫn sở hữu trí nhớ hoặc năng lực nhận thức tương đương người trẻ hơn từ 20-30 năm tuổi. Đây là nhóm đối tượng đang được nhiều nhà nghiên cứu trên thế giới theo dõi để tìm hiểu bí quyết lão hóa khỏe mạnh.
Không chỉ sống lâu mà còn sống khỏe
Theo The Guardian, một trong những trường hợp điển hình là bà Lajuana Weathers, 89 tuổi, sống tại bang Illinois (Mỹ). Dù đã bước sang tuổi gần 90, bà vẫn duy trì thói quen đi bộ hằng ngày, tham gia các lớp học về sức khỏe, hoạt động cộng đồng và làm việc cùng các nhóm hợp xướng địa phương.
Điều khiến giới khoa học quan tâm không phải là tuổi thọ của những người này, mà là chất lượng cuộc sống họ duy trì được khi về già. Nhiều siêu người già vẫn sống độc lập, chủ động trong sinh hoạt, có đời sống xã hội phong phú và giữ được sự minh mẫn đáng kể so với người cùng độ tuổi.
Điểm chung đầu tiên: Không ngừng vận động
Một trong những đặc điểm xuất hiện ở phần lớn những siêu người già này là duy trì hoạt động thể chất đều đặn.
Theo các nhà nghiên cứu thuộc SuperAging Research Initiative tại Đại học Chicago, những người này có thể tham gia nhiều hình thức vận động khác nhau, từ đi bộ, yoga, đạp xe cho đến leo núi hoặc các bài tập cường độ cao. Điều quan trọng không nằm ở môn thể thao cụ thể mà ở việc duy trì thói quen vận động trong thời gian dài.
Bài báo cũng nhắc đến bà Ina Koolhaas Revers, 78 tuổi, nhà vô địch cử tạ người Hà Lan. Bà vẫn tập luyện bốn buổi mỗi tuần và có thể nâng mức tạ mà nhiều người trẻ cũng phải nể phục.
Luôn giữ cho bộ não bận rộn
Bên cạnh vận động, các nhà khoa học nhận thấy nhiều siêu người già có xu hướng duy trì các hoạt động kích thích trí não.
Họ thường xuyên học hỏi điều mới, tham gia các hoạt động đòi hỏi tư duy, giải quyết vấn đề hoặc theo đuổi những sở thích cá nhân. Một số nghiên cứu cho thấy việc duy trì các hoạt động nhận thức tích cực có thể góp phần làm chậm quá trình suy giảm trí nhớ theo tuổi tác.
Nhiều người trong nhóm này vẫn làm việc, nghiên cứu hoặc tham gia các dự án cộng đồng ngay cả khi đã nghỉ hưu từ lâu.
Mối quan hệ xã hội đóng vai trò quan trọng
Một yếu tố khác thường xuất hiện ở các siêu người già là sự gắn kết với cộng đồng.
Các nhà nghiên cứu cho biết nhiều người trong nhóm này duy trì mối quan hệ chặt chẽ với gia đình, bạn bè hoặc các tổ chức xã hội. Những tương tác thường xuyên không chỉ giúp giảm cảm giác cô đơn mà còn góp phần duy trì sức khỏe tinh thần và nhận thức.
Một số nghiên cứu trước đây cũng phát hiện siêu người già thường có xu hướng cởi mở, lạc quan và khả năng thích nghi tốt hơn trước những biến cố trong cuộc sống.
Bí quyết có thể không nằm ở gene
Trong nhiều năm, các nhà khoa học cho rằng gene là yếu tố quyết định khả năng lão hóa khỏe mạnh. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy lối sống có thể đóng vai trò lớn hơn dự đoán.
Bác sĩ Eric Topol, tác giả cuốn Super Agers, cho biết nhóm nghiên cứu của ông không tìm thấy quá nhiều khác biệt về mặt di truyền để giải thích hoàn toàn hiện tượng này. Thay vào đó, những yếu tố như vận động, chế độ ăn uống, giấc ngủ, hoạt động xã hội và khả năng duy trì mục tiêu sống dường như có ảnh hưởng rõ rệt hơn.
Các chuyên gia nhấn mạnh hiện chưa có công thức chung để trở thành một "superager". Tuy nhiên, những bằng chứng hiện có cho thấy việc duy trì hoạt động thể chất, liên tục học hỏi, giữ kết nối xã hội và chăm sóc sức khỏe toàn diện có thể giúp mỗi người tăng cơ hội sống khỏe mạnh hơn khi tuổi cao.
Thực tế, phần lớn những bí quyết này không đòi hỏi các công nghệ đắt tiền hay phương pháp đặc biệt. Chúng thường bắt đầu từ những thói quen đơn giản được duy trì đều đặn trong nhiều năm - điều mà các nhà khoa học cho rằng có thể tạo ra khác biệt lớn đối với quá trình lão hóa.
Thanh Tâm (Theo The Guardian)
